اگر در یک واکنش هسته ای جرمی معادل m از میان برود، انرژی ای معادل E مطابق فرمول شماره 1 ایجاد می شود.
فرمول شماره1
مثلاً 1 گرم جرم (جرم یک قرص آسپیرین) وقتی به انرژی تبدیل شود، انرژی تولید می کند که تقریباً معادل 20 تن TNT است. در هسته خورشید چهار هسته هیدروژن با هم ترکیب می شوند و یک هسته هلیوم بوجود می آورند. ولی جرم چهار اتم هیدروژن از جرم یک اتم هلیوم بیشتر است واین اختلاف جرم همان است که با تبدیل به انرژی، نور و حرارت خورشید را موجب می شود. همجوشی هیدروژن به هلیوم در هسته خورشید به این دلیل میسر است که هسته بسیار داغ است. در شرایط معمولی مثلاً در جو زمین چنین فرآیندی امکان پذیر نیست. در دمای زیاد، هسته ها چنان به یکدیگر نزدیک می شوند که نیروی کوتاه برد هسته ای بر دافعه الکتریکی بین پروتونها فائق می آید و بدین طریق یک هسته جدید تشکیل می شود. دو هسته 1H به یکدیگر برخورد کرده، در هم فرو می روند و یک ایزوتوپ 2H را بوجود می آورند. در ضمن یکی از پروتونها، با گسیل یک ذره باردار بنام پوزیترون(که جرمش برابرجرم الکترون و بارش مثبت است) و ذره دیگری به نام نوترینو(که جرمش صفر است و بار ندارد) به نوترون تبدیل می شود مطابق زیر:
انرژی گسیل شده در این واکنش، ناشی از آن است که جرم دوتریوم 2H اندکی کمتر از جرم دو اتم 1H است. این اختلاف جرم مطابق فرمول اینشتین به انرژی تبدیل می شود.
در مرحله دوم هسته 2H با هیدروژن (1H) سوم برخورد می کند و ایزوتوپ 3He را می سازد. در این فرایند یک فوتون پرانرژی γ(گاما) گسیل می شود که مطابق فرمول زیر است:
در اینجا نیز جرم ذره 3He کمتر از جرم ذراتی است که بوجود آمده است. بنابراین مقداری انرژی نیز گسیل می شود.
در مرحله سوم برخورد و همجوشی دوهسته 3He صورت می پذیرد که مطابق فرمول زیر است:
در مرحله یک و دو سه اتم هیدروژن مصرف می شود. اما این مراحل باید دو بار اتفاق بیافتد تا دو 3He برای مرحله سوم داشته باشیم. پس شش اتم هیدروژن مصرف می شود ولی در مرحله سوم دو اتم هیدروژن بوجود می آید. پس بطور کلی چهار اتم هیدروژن مصرف می شود و یک اتم هلیوم بوجود می آید. جرم هسته هیدروژن کیلوگرم است. به مجموعه این واکنش ها اصطلاحا زنجیره پروتون- پروتون می گویند. جرم هسته هلیوم کیلوگرم است. پس:
حال اگر این تفاضل جرم را در ضرب کنیم خواهیم داشت:
این انرژی است که به ازای هر چهار اتم هیدروژن تولید می شود. در بدو امر این انرژی ممکن است ناچیز بنظر آید. اما با توجه به تعداد عظیم اتمهای هیدروژنی که در هسته خورشید دستخوش این فرآیند هسته ای می شوند، انرژی کل رها شده بسیار عظیم خواهد بود. این انرژی در هر ثانیه معادل یک بمب هیدروژنی 100میلیون مگا تنی است. این انرژی که در هسته خورشید در هر ثانیه ایجاد می شود از طریق لایه های فوقانی هسته به سطح خورشید منتقل می شود و معادل همان نور و گرمایی است که خورشید به فضای اطراف از جمله زمین گسیل می کند.
امتیاز: 0.00
وزارت آموزش و پرورش > سازمان پژوهش و برنامهريزی آموزشی
شبکه ملی مدارس ایران رشد
شما باید یک عنوان و متن وارد کنید!