ضخامت جو ما را دو عامل رقیب تعیین میکند: انرژی جنبشی مولکولهای آن، که میخواهد مولکولها را پراکنده سازد؛ و گرانش، که میخواهد آنها را در نزدیکی زمین نگهدارد. اگر گرانش زمین به گونهای از بین برود، مولکولهای جوی پراکنده و ناپدید میشوند. یا اگر گرانش اثر کند اما حرکت مولکولها چنان کُند باشد که تشکیل گاز ندهند (که ممکن است در یک سیارة سرد دوردست چنین باشد)، «جو» ما به صورت لایهای از مایع یا جامد، درست شبیه مادة روی زمین، در میآید. چیزی برای تنفس وجود نخواهد داشت: باز هم، جوی وجود ندارد.
اما جو ما ناشی از سازش مناسبی بین مولکولهای پر انرژی است که میخواهند از هم دور شوند و گرانی که مانع از این کار میشود. مولکولهای هوا بدون گرمای خورشید، مانند ذرتهای بوداده در کف ماشین تولیدشان، در سطح زمین مستقر میشوند. اما اگر گرما به ذرت بوداده و گازهای جوی اضافه شود، هر دو در مسیرهای کج و کوله به ارتفاعهای بالاتر میروند. ذرتها در ماشین به سرعتهای چند کیلومتر در ساعت و ارتفاع حدود یک تا دو متر میرسند؛ مولکولهای هوا با سرعتهای حدود 1600 کیلومتر در ساعت حرکت میکنند و کیلومترها در جو بالا میروند. خوشبختانه، خورشید انرژیبخش و گرانش وجود دارند، و زمین دارای جو است.
ارتفاع دقیق جو معنی واقعی ندارد. زیرا هرچه بالاتر رویم، هوا رقیقتر میشود. سرانجام، جو در فضای میان سیارهای تا نزدیکی رسیدن به خلا رقیق میشود. اما، حتی در منطقههای بیمحتوای فضای میان سیارهای، گازی با چگالی حدود یک مولکول در سانتیمتر مکعب وجود دارد. این گاز عمدتاً هیدروژن، یعنی فراوانترین عنصر موجود در عالم است. حدود 50% جو زیر ارتفاع 6/5 کیلومتر (18,000 پا)، 75% آن زیر ارتفاع 11 کیلومتر (36,000 پا)، 90% آن زیر ارتفاع 18 کیلومتر (60,000 پا) و 99% آن زیر ارتفاع 30 کیلومتر (100,000 پا) قرار دارد (شکل زیر).
امتیاز: 0.00
وزارت آموزش و پرورش > سازمان پژوهش و برنامهريزی آموزشی
شبکه ملی مدارس ایران رشد
ارسال ها: 2228
شما باید یک عنوان و متن وارد کنید!