مفهوم دما در نظرات `گرم` و `سرد` ریشه دارد که بر حس لامسهی ما مبتنی است. وقتی بدن احساس گرما میکند معمولاً از بدن مشابهی که احساس سردی میکند دمای بالاتری داد. این امر کاملاً مبهمی است و احساس میتواند گمراه کننده باشد. ولی بسیاری از خواص قابل اندازهگیری در ماده به دما بستگی دارد. طول یک میلهی فلزی ، فشار بخار در یک آب گرمکن ، توانایی یک سیم در رسانش جریان الکتریکی ، و رنگ یک جسم درخشان بسیار گرم همه به دما بستگی دارند.
دما به انرژی جنبشی مولکولهای ماده نیز بستگی دارد. عموماً این ارتباط بسیار پیچیده است ، از این رو شروع خوبی برای تعریف دما نیست. ولی ، دانستن این که دما و گرما را میتوان به طور مستقل و به تفصیل با تجسم مولکولی تعریف کرد حائز اهمیت است.
برای استفاده از دما به عنوان معیاری از گرمی و سردی ، لازم است یک مقیاس دمایی به وجود آوریم. برای این کار ، میتوان از هر خاصیت قابل اندازهگیری یک دستگاه که با `گرمی` و `سردی` آن تغییر میکند بهره گرفت. شکل الف وسیلهی آشنایی را نشان میدهد که برای اندازهگیری دما به کار میرود. وقتی این وسیله گرمتر شود ، مایع رنگین (معمولاً جیوه یا اتانول) منبسط میشود و در لوله بالا می رود ، و مقدار افزایش مییابد. دستگاه سادهی دیگر مقداری گاز است که در محفظهای با حجم ثابت قرار دارد (شکل ب). فشار p که با عقربهای اندازهگیری میشود با گرم شدن یا سرد شدن گاز زیاد یا کم میشود. نمونهی سوم مقاومت الکتریکی R در یک سیم رساناست ، که آن نیز با گرمتر و سردتر شدن سیم تغییر میکند. هر کدام از این خواص عددی به دست میدهد ( L ، p یا R ) که با گرمی و سردی تغییر میکند و در نتیجه هر خاصیت را میتوان برای ساختن دماسنج مورد استفاده قرار داد.
امتیاز: 0.00
وزارت آموزش و پرورش > سازمان پژوهش و برنامهريزی آموزشی
شبکه ملی مدارس ایران رشد
ارسال ها: 2228
شما باید یک عنوان و متن وارد کنید!