منو
 کاربر Online
1722 کاربر online
 : باشگاه دانش آموزی
برای پاسخ دادن به این ارسال باید از صفحه قبلی اقدام کنید.   کاربر offline معصومه قاسمی 3 ستاره ها ارسال ها: 372   در :  دوشنبه 17 مهر 1385 [06:20 ]
  20 نمره خوبی نیست!
 

تصویر


سال‌هاست كه نمره يكي از اصلي‌ترين و مهم‌ترين معيار و ارزش در نظام آموزشي ماست.
به گونه‌اي كه امروزه نمره 20گرفتن در بين عامه مردم به عنوان ضرب‌المثل با اشكال متفاوت كاربرد پيدا كرده است. مثلاً اكثر ما در محاورات روزانه خود جملاتي چون: «فلاني كارش بيست است.»

يا «اين جنس بيست است.» يا «دو تا نوزده يك بيست نمي‌شود.» را بارها و بارها به كار مي‌بريم كه در واقع از نوع ضرب‌المثل‌هاي مثبت است. اين نوع ضرب‌المثل تا چند دهه پيش، چه در فرهنگ عامه و چه در كتاب‌ها وجود نداشت، تا آنكه با شكل‌گيري نظام آموزشي جديد و نوع ارزيابي آن، نمره خوب يا عالي گرفتن معيار و ارزشي غيرقابل ترديد شناخته شد.
از سوي ديگر اگر كسي كارش خوب نباشد معمولا مي‌گويند كه «فلاني كارش صفر است»، و يا نوع كارايي و توانايي افراد را از صفر تا بيست ارزش‌گذاري مي‌كنند. پس نمره منفي مانند نمره مثبت در فرهنگ ما جاي خود را باز كرده است. به همين دليل نمي‌توان به راحتي نقش نمره را در جامعه ناديده گرفت، چه رسد به اينكه بخواهيم در نظام آموزشي خود آن را حذف كنيم.


اساساً نمره‌ يا ارزش‌گذاري از اين نوع؛ خود نوعي انرژي مثبت و منفي را براي افراد ايجاد مي‌كند. روانشناسان معتقدند كه انرژي‌هاي رواني از طرق مختلف قابل دستيابي است و يكي از آنها هم تعيين ارزش‌ها و معيارهايي است كه افراد و يا جامعه تعيين مي‌كنند. در آزمايش‌هاي فراواني كه محققان بعد از كسب موفقيت از دانش‌آموزان و يا دانشجويان انجام دادند دريافتند كه ميزان مقاومت بدن در مقابل بيماري‌ها افزايش يافته و در عين حال افراد شاداب‌تر هستند.


محققان همچنين دريافتند كه بدن افراد هنگام دريافت پاسخ‌هاي منفي، خصوصاً آموزشي، قدرت دفاعي خود را از دست مي‌‌دهد و به راحتي دچار بيماري و مشكلات جسمي مي‌شوند. در عين حال بايد توجه داشت كه عكس آن هم صادق است. اين موضوع در مورد بسياري از بيماران نيز به‌وفور مشاهده شده است.

برخي از بيماران بعد از دريافت پاسخ منفي آزمايش‌هاي خود، گاهي حتي نوع درد و بيماري را فراموش مي‌كنند و يا وقتي متوجه مي‌شوند كه آزمايش آنها مثبت است و احيانا به بيماري سختي دچار هستند، مشكلات روحي‌اي كه بر آنها عارض مي‌شود در گسترش بيماري و حاد شدن آن نقش انكارناپذيري دارد. در حقيقت اين همان انرژي مثبت يا منفي‌اي است كه افراد دريافت مي‌كنند، بدون آنكه گاهي حتي به نقش آن واقف باشند.


اين نوع انرژي‌ها در كودكان و نوجوانان به مراتب تأثير بيشتري دارد؛ چون افراد در اين دوره سني كمتر با قضايا به شكل منطقي برخورد مي‌كنند و به اصطلاح از شكست‌هاي اوليه پلي براي پيروزي نمي‌سازند و به همين دليل گمان مي‌كنند كه اتفاق عجيبي افتاده است و راه چاره و جبراني نيست، در نتيجه شكست‌هايي از اين دست و ناكامي‌هاي آموزشي آنها را كاملاً مأيوس و نااميد مي‌سازد كه متأسفانه گاهي برخي از اين افراد دست به اعمال انتحاري مي‌زنند.


نظام آموزشي ما چنان برنامه‌ريزي شده است كه فقط نمره است كه مي‌تواند توانايي‌هاي علمي دانش‌آموزان و دانشجويان را مشخص كند. اگر دانش‌آموزي در رشته‌اي درسي نمره كمي بگيرد، نه تنها معلم و يا معلمان نگاه ديگري به او خواهند داشت، بلكه در فضاي خانه خواه‌ناخواه با مشكلاتي از جانب والدين و چه بسا برادران و خواهران و يا بستگان روبه‌رو خواهد شد.

اعداد و ارقام متأسفانه سرنوشت مردم را تعيين مي‌كند، در حالي كه مي‌توان با درايت و راه‌هاي درست به جاي نمره و يا اعدادي اين‌چنيني، دانش‌آموزان را به فعاليت‌هاي آموزشي و تحقيقاتي واداشت، به جاي آنكه فقط از آنها نمره بخواهيم سعي كنيم كه ذهن و فكر آنها را به كار واداريم و انگيزه دانش‌آموزان را تغيير دهيم.


نمرات بيشتر نقش تخديري دارند تا تحصيلي. در چنين هنگامي دانش‌آموزان به جاي ‌آنكه به تحصيل علم بپردازند، نمره را تحصيل مي‌كنند. در نظام نمره‌پروري شما نمي‌توانيد با دانش‌آموزان باسواد و با مطالعه فراوان برخورد كنيد. دانش‌آموزي كه فقط در فكر حفظ كردن دروس غيركاربردي و گاه تشريفاتي است، نه زماني براي فكر كردن و انديشيدن دارد و نه ‌مي‌تواند وقت خود را وقف علم‌آموزي و مطالعه دروس غيردرسي كند.

معلمان مي‌توانند براي برخي از درس‌ها كتاب‌ها و منابعي را در اختيار دانش‌آموزان بگذارند و يا به آنها معرفي كنند تا دانش‌آموز را از حالت رخوت و خمودي برهانند.يكي از آفت‌هايي كه نمره‌محوري به دنبال دارد بي‌ميلي به مطالعه و تحقيق و در عين حال به كتاب‌هاست.

دانش‌آموزان معمولا بعد از پايان سال تحصيلي حتي نيم‌نگاهي به كتاب‌هاي دوره‌هاي گذشته نمي‌اندازند، مگر آنكه بخواهند در امتحاني شركت كنند و ملزم به مطالعه كتاب‌هاي سال‌هاي گذشته باشند. البته اين امر معمولا در پايان سال تحصيلي (دوره دبيرستان) صادق است كه دانش‌آموزان براي موفقيت در كنكور لازم است دروس سال‌هاي قبل را مطالعه كنند.

وگرنه هيچ دانش‌آموزي تمايل ندارد كه دست به كتاب‌هاي سال‌هاي قبل بزند. دليل اين امر را بايد بيشتر در غيركاربردي و غيرضروري بودن كتاب‌ها دانست.


اساساً نمره‌گرايي سبب مي‌شود به جاي آنكه حافظه بلندمدت دانش‌آموزان تقويت شود خودبه‌خود حافظه كوتاه مدت آنها درگير شده و در عين حال ميل به فراگيري بيشتر و كارآمدي ذهن آنها كاسته شود. در اين شيوه از آموزش فرد گرفتار روزمرگي شده و همه نيروي او در فراگيري چيزهايي صرف مي‌شود كه نمي‌توان از آن به عنوان عناصر موثر در دانش‌‌افزايي ياد كرد.


با اين همه هنوز نمره گرفتن يك آرزو و هدف است. در واقع جاي انگيزه و انگيخته در اين سيستم عوض مي‌شود. جايي كه بايد هدف آموختن باشد، نمره گرفتن هدف مي‌شود و به همين دليل بسياري از دانش‌آموزان از ارائه يك كار تحقيقاتي و مطالعاتي عاجزند و معمولا هم از سطح سواد چنداني برخوردار نيستند. هم گستره واژگاني آنها كم است و هم اطلاعات عمومي بسيار ضعيفي دارند.


امروزه در همه مدارس و آموزشگاه‌هاي ما اين شيوه متأسفانه به عنوان اصل اساسي ارزيابي اجرا مي‌شود. با اين وجود آيا مي‌توان يك شبه بنيان چنين نظامي را ترميم كرد يا تغيير داد. در كدام مدرسه نمره از اهم برنامه‌هاي مديران نيست. در حال حاضر نوعي ارزشيابي در مدارس انجام مي‌شود كه معمولا نمرات و ميزان قبولي دانش‌آموزان را ملاك مدرسه خوب در نظر مي‌گيرند.

اين نوع نگاه سلبي كه ديكته شده مديريت آموزشي است، سبب مي‌شود تا آموزگاران و مديران به چيزي جز نمره فكر نكنند. از چنين منظري است كه دانش‌آموز و خانواده او فقط به نمرات بالا بينديشند.

وقتي كه يكي از شرايط ثبت نام در برخي از مدارس معدل بالا باشد، ديگر نمي‌توان مدعي شد كه نمره‌محوري در نظام آموزشي ما وجود ندارد. اگر مديريت آموزش و پرورش با همين اصل برخوردي اصولي كند و جلوي چنين كاري را بگيرد، شايد بتوان گام آغازين را در جلوگيري از نمره‌محوري برداشت. با چنين ديدگاهي والدين حق دارند كه نمره‌هاي بالاي بچه‌هاي خود را ببينند و آنها را وادارند تا روزها و شب‌ها به حفظ دروس بپردازند.


اگر چه نظام آموزشي ما بيش از حد به نمره اهميت مي‌دهد، اما والدين نقش انكارناپذيري در كسب نمره از فرزندان خود دارند. وقتي كه معلمي براي نمرات كم دانش‌آموزي به والدين آنها نامه مي‌نويسد، و از والدين مي‌خواهد كه فرزندان خود را به درس خواندن وادار كنند در حقيقت بايد گفت كه بنيان غلطي است كه نظام آموزشي ما گذاشته است.


نمره گرفتن يك واقعيت است كه نظام آموزشي ما و والدين دانش‌آموزان نيز نمي‌توانند آن را انكار كنند، و از سوي ديگر اين اعداد و ارقام به تابو و روياي دانش‌آموزان تبديل شده است. رويايي مشكل‌آفرين و دردسر ساز كه پايه‌هاي آگاهي و دانش مردم را تخريب مي‌كند.


اگر به شكل واقع‌بينانه با اين نوع ارزشيابي برخورد كنيم خواهيم ديد كه به ظاهر ناخواسته ولي عملا با دست خود يك نوع اضطراب و استرس و بيماري را در جامعه تزريق مي‌كنيم. با اين همه آيا مي‌توان گفت كه «نمره» واقعيت ندارد؟

  امتیاز: 0.00