خورشید اول


خورشید اول

«57-91 ق / 677-710 م»

خورشید اول، فرزند کوچکتر گاوباره و برادر دابویه است. در هیچ یک از کتابهای تاریخی طبرستان و رویان از وی به عنوان پسر و جانشین دابویه یاد نشده است و عموماً «ذوالمناقب فرخان بزرگ» را پسر و جانشین دابویه نوشته‏اند. «ابن اسفندیار: تاریخ طبرستان، صص 157 - 156؛ مرعشی: تاریخ طبرستان و رویان و مازندران، ص 105 و 229»، لیکن وجود سکه‏هایی به نام خورشید اول، ضرب شده در سالهای پایانی امارتش «86 - 91 ق / 705 - 710 م»، جانشینی وی را پس از دابویه نشان می‏دهد «فردیناندیوستی: تاریخ ایران از کهنترین ایام ....، ج 2، ص 548؛ لعد، نامنامه ایرانی، ص 430؛ مورتمن: شرح سکه‏ها .... ج IXI، صص 585 - 586».

پیروزیهای منسوب به فرخان بر مَصْقَلة بن هبیره شیبانی، سردار سپاه معاویة بن ابی سفیان «41 - 60 ق / 661 - 680 م»، و قَطَری بن فَجائه مازنی، سپهسالار عبدالملک بن مروان «65 - 86 ق / 685 - 705 م» به لحاظ تاریخی و از نظر زمانی می‏بایست در عهد خورشید اول، که سکه‏هایش تا 91 ق / 710 م ضرب می‏شده، روی داده باشد.

خورشید که پدرش در همان اوان حکومت یزد گرد سوم با مصالحه‏ای که با اعراب کرد «22 ق / 642 م»، ولایت را از تجاوز دشمن در امان نگه داشت. وی، بعد از پدر به امارت طبرستان رسید که ظاهراً حکومت نواحی کوهستانی رویان را با نظارت در امور کشوری تمام قلمرو خود به برادرش واگذار کرد. این برادر که بادوسپان نام داشت به احتمال قوی بعدها بنیانگذار سلاله‏ای شد که سلسله بادوسپانان نام گرفت. این سلاله مدتها در ولایت رویان به همان حکومت محلی اکتفا کرد، اما تیره فرخان «نام اصلی پدر خورشید» به عنوان اسپهبد و پتشخوارگر شاه، تمام طبرستان را زیر نظارت و فرمان داشت. حتی خاندان زرمهر و قلمرو آنان در جبل قارن هم با حفظ استقلال محلی، تحت نظارت آن واقع شد. جانشین خورشید هم فرخان نام داشت، که او را فرخان بزرگ خوانده‏اند.

آن چه در باب توالی و مدت فرمانروایی این سلاله از شاهزادگان جاماسپی در روایتهای محلی و گزارشهای مأخوذ از آنها وجود دارد، غالباً چنان از اختلاف و تناقض مشحون است که هر گونه سعی در رفع تناقضها و به دست آوردن اطلاعات مستند و درست را غیر ممکن می‏سازد به درستی نمی‏توان برخی از حوادثی که در ایام این سه شاهزاده روی داد را تفکیک کرد و همچنین وجه تسمیه آن و انتسابش را به هر یک از آنان مشخص ساخت.


تعداد بازدید ها: 6501