اقسام کلی



برای اینکه یک مفهوم، مفهومی کلی باشد، ضرورتی ندارد که افراد و مصادیق متعدد در خارج داشته باشد، بلکه تنها همین که بشود افراد و مصادیق متعدد برای آن فرض و تصور کرد، کافی است تا آن را مفهومی کلی به شمار آوریم.

بر این اساس، یعنی وجود افراد و مصادیق کلی در خارج یا وجود افراد و مصادیق کلی در ذهن و با فرض ذهنی، مفهوم کلی به شش قسم تقسیم می شود و عقلا نمی تواند خارج از این شش دسته باشد:

1) مفهوم کلیی که در خارج فرد و مصداق ندارد و به وجود آمدن مصداق آن نیز از نظر منطقی محال است؛ مانند: تصور شریک خداوند و اجتماع نقیضین.
در این مورد، مفهوم و تصور شریک خدا، مفهومی کلی است، اما امکان تحقق در خارج برای آن متصور نیست و وجود مصداق برای آن فقط در ذهن امکان پذیر است.

2) مفهوم کلیی که در خارج مصداق و فردی ندارد، اما به وجود آمدن مصداقش ممکن است؛ یعنی تحقق آن از لحاظ منطقی مشکلی ندارد. مانند: دریای جیوه و غول شش سر.

3) مفهوم کلیی که در خارج فقط یک مصداق و فرد دارد و به وجود آمدن فرد دیگر برای آن منطقا محال است. این مفهوم عبارت است از مفهوم کلی واجب الوجود.

4) مفهوم کلیی که در خارج یک فرد دارد و به وجود آمدن افراد دیگر هم برای آن، ممکن است. مانند: مولود کعبه.

5) مفهوم کلیی که در خارج دارای افراد متعدد، اما متناهی است؛ مانند: مفاهیم انسان و درخت.

6) مفهوم کلیی که در خارج دارای افراد نامتناهی است؛ مانند: روحهای آدمیان.

منابع


  • کلیات منطق صوری، صفحه 95


تعداد بازدید ها: 19683