إحتجاج‏




مولف: طبرسى

چکیده کتاب

کتاب حاضر شامل بحث‏ها و استدلال‏هاى معصومین علیهم‏السلام و بزرگان دین با مخالفان در موضوعات مختلف می‌باشد. ایشان این کتاب را با آیات و اخبارى آغاز می‌نماید که بحث و استدلال با مخالفین راتشویق مى‏کند و اجر و ثواب حمایت کنندگان از دین خدا را بیان مى‏دارد. سپس احتجاجات پیامبر و ائمه علیهم‏السلام را به ترتیب ذکر کرده و در بین اینها گاهى استدلال‏ها و بحثهاى اصحاب و اهل بیت پیامبر را نیز آورده است. در پایان نیز، توقیعات امام عصر عجل الله تعالى فرجه الشریف در پاسخ به سؤالات و مشکلات شیعیان ذکر شده است.

انگیزه تالیف کتاب

ایشان در مقدمه الاحتجاج انگیزه تالیف کتاب مزبور را چنین بیان می‌کند که: (آنچه باعث شد من چنین کتابى تألیف کنم این بود که عده‏اى از شیعیان دست از استدلال و بحث با مخالفان برداشته‏اند و مى‏گویند پیامبر و ائمه علیهم‏السلام هیچوقت جدال نکرده‏اند و به شیعه نیز چنین اجازه‏اى نداده‏اند؛ لذا تصمیم گرفتم در یک کتاب بحث‏هاى بزرگان را با مخالفان در اصول و فروع دین جمع کنم). البته طبرسى متذکر مى‏شود که نهى آنان از مجادله، نسبت به افراد ضعیف بوده است.

اعتبار روایات کتاب‏

کتاب احتجاج از کتب معتبرى است که علما به آن اعتماد داشته و بدون هیچ دغدغه‏اى روایات آن را نقل مى‏کنند. منتها تنها اشکالى که متوجه روایات کتاب شده آن است که اکثر روایات آن مرسله است و هیچ سندى در کتاب براى آنها یافت نمى‏شود، که این اشکال نیز با توجه به یادآوری مولف کتاب در مقدمه مبنی بر اینکه من بجز روایات تفسیر امام عسکرى علیه‏السلام بقیه روایات کتاب را بدون سند آورده‏ام زیرا یا اجماع بر آنها هست یا موافق عقل‏اند یا در کتب مخالف و موافق مشهورند و روایات تفسیر منسوب به امام عسکرى علیه‏السلام را با ذکر سند در ابتداى آنها آوردم، چرا که از حیث شهرت مانند بقیه روایات کتاب نیستند، حل می‌شود. بر این اساس این کتاب چندان مورد توجه علماء قرار گرفت که برای اینکه در دسترس همه قرار گیرد بارها به ترجمه و شرحش روی آوردند، به نمونه‌هایی از آن اشاره میشود.

ترجمه‌های الإحتجاج

  • ترجمه‏اى توسط مولى نظام الدین احمد غفارى مازندرانى.
  • ترجمه‏اى از ابو الحسن، على بن حسن زوارى، مفسر بزرگوار و شاگرد محقق کرکى.
  • ترجمه‏اى توسط عماد الدین قارى استرآبادى.
  • ترجمه با نام «کشف الاحتجاج» از ملا فتح الله کاشانى م 988 هجرى همراه با شرح کتاب.

شرحهای‏ الإحتجاج‏

  • شرح ملا فتح الله کاشانى.
  • شرح میرزا ابو الحسن بحرانى م 1193 هجرى، از علماى بزرگ دوران زندیه در شیراز.

فهرست کتاب

  • فصل فی ذکر طرف مما أمر الله فی کتابه من الحجاج و الجدال بالتی هی أحسن و فضل أهله

  • فصل فی ذکر طرف مما جاء عن النبی ص من الجدال و المحاربة و المناظرة و ما یجری مجرى ذلک مع من خالف الإسلام و غیرهم

ذکر طرف مما جرى بعد وفاة رسول الله ص من اللجاج و الحجاج فی أمر الخلافة من قبل من استحقها و من لم یستحق و الإشارة إلى شی‏ء من إنکار من أنکر على من تأمر على علی بن أبی طالب ع تأمره و کید من کاده من قبل و من بعد
• احتجاج أمیر المؤمنین ع على أبی بکر و عمر لما منعا فاطمة الزهراء ع فدک بالکتاب و السنة
• احتجاج فاطمة الزهراء ع على القوم لما منعوها فدک و قولها لهم عند الوفاة بالإمامة
• احتجاج سلمان الفارسی رضی الله عنه فی خطبة خطبها بعد وفاة رسول الله ص على القوم لما ترکوا أمیر المؤمنین ع و اختاروا غیره و نبذوا العهد المأخوذ علیهم وراء ظهورهم کأنهم لا یعلمون
• احتجاج أمیر المؤمنین ع على أبی بکر لما کان یعتذر إلیه من بیعة الناس له و یظهر الانبساط له
• احتجاج سلمان الفارسی على عمر بن الخطاب فی جواب کتاب کتبه إلیه حین کان عامله على المدائن بعد حذیفة بن الیمان
• احتجاج أمیر المؤمنین ع على القوم لما مات عمر بن الخطاب و قد جعل الخلافة شورى بینهم
• احتجاج أمیر المؤمنین ع على الزبیر بن العوام و طلحة بن عبید الله لما أزمعا على الخروج علیه و الحجة فی أنهما خرجا من الدنیا غیر تائبین من نکث البیعة
• احتجاج أم سلمة رض زوجة رسول الله على عائشة فی الإنکار علیها بخروجها على علی أمیر المؤمنین ع‏
• احتجاج أمیر المؤمنین ع بعد دخوله البصرة بأیام على من قال من أصحابه إنه ما قسم الفی‏ء فینا بالسویة و لا عدل فی الرعیة و غیر ذلک من المسائل التی سئل عنها فی خطبة خطبها
• جواب مسائل الخضر ع للحسن بن علی بن أبی طالب ع بحضرة أبیه ع‏
• جوابه عن مسائل جاءت من الروم ثم من الشام الجاری مجرى الاحتجاج بحضرة أبیه ع
• احتجاج الحسن بن علی بن أبی طالب ع على جماعة من المنکرین لفضله و فضل أبیه من قبل بحضرة معاویة
• مفاخرة الحسن بن علی ص على معاویة و مروان بن الحکم و المغیرة بن شعبة و الولید بن عقبة و عتبة بن أبی سفیان
• احتجاج الحسین بن علی ع على عمر بن الخطاب فی الإمامة و الخلافة
• احتجاج فاطمة الصغرى على أهل الکوفة
• خطبة زینب بنت علی بن أبی طالب بحضرة أهل الکوفة فی ذلک الیوم تقریعا لهم و تأنیبا
• احتجاج علی بن الحسین ع على أهل الکوفة حین خرج من الفسطاط و توبیخه إیاهم على غدرهم و نکثهم
• احتجاج زینب بنت علی بن أبی طالب حین رأت یزید لعنه الله یضرب ثنایا الحسین ع بالمخصرة
• احتجاج علی بن الحسین زین العابدین على یزید بن معاویة لما أدخل علیه
• احتجاج أبی جعفر محمد بن علی الباقر ع فی شی‏ء مما یتعلق بالأصول و الفروع
• احتجاج أبی عبد الله الصادق ع فی أنواع شتى من العلوم الدینیة على أصناف کثیرة من أهل الملل و الدیانات‏
• احتجاج أبی إبراهیم موسى بن جعفر ع فی أشیاء شتى على المخالفین‏
• احتجاج أبی الحسن علی بن موسى الرضا ع فی التوحید و العدل و غیرهما على المخالف و المؤالف و الأجانب و الأقارب‏
• احتجاج الرضا ع على أهل الکتاب و المجوس و رئیس الصابئین و غیرهم
• احتجاج أبی جعفر محمد بن علی الثانی ع فی أنواع شتى من العلوم الدینیة
• احتجاج أبی الحسن علی بن محمد العسکری ع فی شی‏ء من التوحید و غیر ذلک من العلوم الدینیة و الدنیاویة على المخالف و المؤالف
• احتجاج أبی محمد الحسن بن علی العسکری ع فی أنواع شتى من علوم الدین‏
• احتجاج الحجة القائم المنتظر المهدی صاحب الزمان صلوات الله علیه و على آبائه الطاهرین

  • ذکر طرف مما خرج أیضا عن صاحب الزمان ع من المسائل الفقهیة و غیرها فی التوقیعات على أیدی الأبواب الأربعة و غیرهم
• احتجاج الشیخ المفید السدید أبی عبد الله محمد بن محمد بن النعمان رضی الله عنه
• احتجاج السید الأجل علم الهدى المرتضى أبی القاسم علی رضی الله عنه و أرضاه على أبی العلاء المعری الدهری فی جواب ما سأل عنه

مباحث مرتبط

منبع

  1. ابو منصور، احمد بن على بن ابى طالب طبرسى الاحتجاج،بی‌تا، بی‌جا
  2. نرم افزار نورالانوار 2
نویسنده سکینه نعمتی.

تعداد بازدید ها: 9752