آیت‌الله گلپایگانی




سید محمد رضا گلپایگانى 1316 ـ 1414 هـ. ق

ولادت :

در روز هشتم ماه ذى القعده سال 1316 هـ. ق در قریه (گوگد) از توابع گلپایگان در خانه , آقا سید محمد بـاقـر گـلـپایگانى، بعد از توسل به ساحت قدسى ثامن الحجج (علیه السلام) فرزند پسری به دنیا آمد و او را سید محمد رضا نام گذاری نمودند.
هنوز بیش از 9 سال از بهار عمرش نگذشته بود که والد گرامی خود را از دست داد و بعد از آن در کنف عنایت ربانى و حمایت مادرش, بانو سیده هاجر که یکى از زنان عفیفه و پرهیزکار بود, زندگى را ادامه داد.

تحصیلات

او پس از فوت پدر بـه تـحـصـیـل علوم متداوله, به خصوص علوم دینى پرداخت پس از طى تحصیلات مقدماتى, و تـکمیل مقدارى از سطوح, نزد علماى بزرگ آن دیار, در اوائل سال 1336 هـ. ق که شیخ عـبدالکریم حائرى به اراک وارد شد به او پیوست پس از تکمیل سطوح, در سال 1337 هـ. ق در دروس فـقه و اصول شرکت نمود, و با توجه به استعداد شایسته و ذهن بدیع خود, بـه زودى از شـاگـردان مـمتاز, و طرف توجه استاد قرار گرفت.

اساتید

ایـشـا ن بـا توجه به اوج پویا گرى و اشتیاق فراوانى که به تحصیل علوم اسلامى داشته اند, طبیعى اسـت اساتید متعدد و متنوعى را در طول ایام تحصیل دیده باشند, ولى مؤثرترین و سابقه دارترین آنان که نقش اساسى در روحیه او داشته اند, انگشت شمار مى باشند.
1 ـ سید محمد باقر گلپایگانى والد محترمشان.
2 ـ سید محمد حسن خوانسارى .
3 ـ شیخ عبدالکریم حائرى.
4 ـ ملا محمد تقى گوگدى.
5 ـ میرزا محمد حسین نائینى.
6 ـ آقا ضیاالدین عراقى.
7 ـ سید ابوالحسن اصفهانى.

تدریس :

در شعبان 1340 هـ. ق که شیخ عبدالکریم حـائرى به قم مشرف,و به تأسیس حوزه علمیه قم مبادرت ورزید, توسط نامه اى از شاگرد ساعى و کوشاى خود, دعوت به عمل آورد تا به قم مهاجرت کند ایشان هم در شوال همان سال به قم مهاجرت نمود و تدریس سطوح را در آن حوزه مبارکه تصدى نمود که ایـن هـمـکارى و معاونت تا سال 1355 هـ. ق که شیخ عبدالکریم حائرى در قید حیات بودند ادامه داشت.

شاگردان :

هزاران نفر از محضر مبارک ایـشـان تلمذ نموده اند, و تعداد افرادى که در پاى دروس ایشان به مقام عالى اجتهاد نائل آمده اند, کـم نـیـستند او هزاران شاگرد براى اسلام و قرآن تربیت کرد که به عنوان تیمن و تبرک, اسامى حـدود 20 تـن از فـضلا و فارغ التحصیلان مکتب تدریسى او را ارائه مى دهیم .
1 ـ شیخ آذرى قمى .
2 ـ سید محمد حسین ابطحى.
3 ـ شیخ علی احمدى میانجى.
4 ـ شیخ حسین على منتظرى.
5 ـ حاج آقاى اشتهاردى.
6 ـ ثابتى همدانى.
7 ـ شیخ جنتى.
8 ـ شیخ مرتضى حائرى یزدى.
9 ـ شیخ محسن حرم پناهى.
10 ـ شیخ حسن زاده آملى.
11 ـ سید محمد حسین حسینى بهشتى.
12 ـ آقاى خدائى .
13 ـ آقاى رازى همدانى.
14 ـ آقاى رفیعى.
15 ـ شیخ سبحانى تبریزى.
16 ـ سید على سیستانى.
17 ـ شیخ شاه آبادى.
18 ـ صابرى همدانى .
19 ـ استاد مرتضى مطهرى.
20 ـ شیخ استادى تهرانی.

تألیفات :

آثار و تالیفات ایشان بر سه نوع مى باشد.
الف ـ آثارى که مستقیم به قلم خودشان به رشته تحریر و تالیف درآمده است.
ب ـ آثارى که تحت نظر و اشراف ایشان به صورت تقریرات و دروس معظم له به وسیله شاگردان و تلامذه فاضل و عالم به مرحله تالیف و تدوین درآمده است.
ج ـ ترجمه رساله هاى عملیه ایشان به زبانهاى مختلف.
مجموع هر سه نوع بالغ بر 40 عنوان کتاب و رساله مى شود که به ترتیب زیر به معرفى چند نمونه از هر نوع می پردازیم.
1 ـ افـاضـة الـعـوائد فـى الـتـعـلـیق على درر الفوائد.
2 ـ حـاشیه بر العروة الوثقى .
3 ـ حـاشـیـه بر وسیلة النجاة اصفهانى.
4 ـ تـوضـیـح المسائل (رساله عملیه ).
5 ـ هدایة العباد ب : آثار غیر مستقیم :
6 ـ کـتاب الحج : (در 4 مجلد).
7 ـ ولایـة الـفـقـیـه.
8 ـ الدر المنضود فی احکام الحدود.
9 ـ نتایج الافکار فی نجاسة الکفار.
10 ـ کـتـاب الـطـهارة .
11 ـ رسـالـه احـکـام اموات .
12 ـ بلغة الطالب فى التعلیق على المکاسب.
13 ـ کـتـاب الـشـهـادات .
14 ـ ارشاد السائل.
15 ـ رسـالـه مـختصر الاحکام به زبان انگلیسى .

گفتار بزرگان :

مرحوم سید ریحان اللّه یزدى در مـقام معرفى مجالس درس و حوزه هاى تدریسى آن روزها, از جلسه درس مرحوم آقا سید محمد رضا گلپایگانى این گونه گزارش مى دهد : (آقـاى گـلـپایگانى سطوح عالیه فقه و اصول را تدریس مى کنند و جایگاه درس ایشان, مدرس قبلى فیضیه است).
حاج میر شاه ولد امام جماعت محترم شهرستان ملایر در مورد ایشان می فرمودند :( در یکى از بیمارستان هاى تهران, پنج شش روز بود که در بخش (سى سى یو ) تحت مراقبت بودم وضع روحى و جسمى ام در شرایط فوق العاده نا مناسبى بود که در شب هفتم در عالم رؤیا دیدم که مرحوم سید محمدرضا گلپایگانى در کنار بسترم سجاده پهن کرده است با حالت خاصى مشغول نماز و تـهـجـد مى باشد تا از خواب بیدار شدم, به خود گفتم من از این وضعیت وخیم شفا و نجات پیدا خواهم کرد نماز و دعاى ایشان در کنار تختخواب, نشانى از استجابت این دعا است .
اتـفاقا آقاى انصاریان مدیر محترم انتشارات انصاریان قم به عیادت اینجانب آمده بود من خوابى را کـه آن شـب دیـده بـودم کوتاه و فشرده براى او تعریف نمودم که چنین صحنه اى را در عالم رؤیا دیـده ام ایـشـان در بـاز گشت به قم این خواب را به آقا تعریف کرده بود آقا مکثى نموده و از آقاى انصاریان پرسیده بودند : ( آن رؤیا در چه شبى بوده است ؟
پاسخ دادند در فلان شب آقا فرمودند : ( من در آن شب, افرادى را در نماز شب یاد کردم و نام بردم, یکى هم آقاى میر شاه ولد بود ).

خصوصیات اخلاقی :

گـر چه خصوصیات اخلاقى و مکارم صفات ایشان را همگان می دانیم و نیازى به تفصیل ندارد, اما اشاره به چند خصوصیات ایشان را جهت تذکر و یادگاری برای آیندگان مى آوریم.
ایـشـان داراى ذهـن تـیز و حسن سلیقه و پشتکار کامل در مسائل تحقیقى و فقهى, و متصلب در عقیده, و استوار و محکم در حفظ معتقدات و خصوصیات اخلاقى خویش بود.
ایشان مرد دعا و توسل, و اهل نماز و تهجد, و حلیف شب و انیس خلوت و مونس جلوت بود به نماز و دعا و قرآن عشق مى ورزید حال و احوال انس کامل با خداى متعال داشت نوادر حالات و قضایاى شگفت روحى که مربوط به عوالم معنویت و روح بوده باشد, در زندگى ایشان فراوان وجود داشت کـه برخى از عزیزان به نگارش و جمع آورى آنها اقدام نموده اند و ما را نیاز به باز گویى آنها نیست, فـقط مواردى از توسل و دعاى مستجاب آن روحانى متعبد را از نظر خوانندگان محترم می گذرانیم.

خدمات :

مرحوم سید محمدرضا گلپایگانى, در عمر پر برکت 98 ساله خود, موفق به انجام کارهایى شدند کـه به آنها اشاره می نمائیم.
1 ـ سـرپـرسـتى و مدیریت حوزه هاى علمیه شیعه در داخل وخارج کشور.
2 ـ تـأسـیـس بـیمارستانها.
3 ـ تأسیس مدرسه مهدیه قم .
5 ـ تـأسـیـس مدرسه کبرى قم .
6 ـ کتابخانه عمومى قم .
7 ـ تأسیس مجمع علمى اسلامى در لندن .
8 ـ دارالـقرآن الکریم.
9 ـ تأسیس مدرسه علوى در قم خیابان امام, کوچه منوچهرى.
10 ـ تأسیس مدرسه با شکوهى در قم خیابان چهار مردان .
11 ـ تأسیس مدرسه امام موسى بن جعفر (علیه السلام ), قم آخر چهار مردان .
12 ـ تأسیس مدرسه حاج غضنفر در قم.
13 ـ تأسیس مدرسه ستیه در جوار اقامتگاه حضرت معصومه (سلام الله علیها )در قم.
14 ـ تـاسـیس مرکز کامپیوترى معجم فقهى قم .
15 ـ تـأمـیـن زمـیـن قـبـرستان بقیع قم .
16 ـ مـرمـت مـسـاجـد و حـسـینیه هاى لبنان .

فعالیت :

فعالیتهاى سیاسى و اجتماعى آن بزرگ مرجع تقلید شیعیان, در این 32 سال دوران زعامت و مـرجـعیت, را بطور خلاصه مى توان این گونه بیان نمود.
1 ـ در مـورد غـائلـه انـجمنهاى ایالتى و ولایتى, همراه دیگر حضرات آیات, اعلامیه شدید اللحن و تلگراف مؤثرى را مخابره نمودند.
2 ـ در مـاجـراى حمله کماندوها و دژخیمان شاه به مدرسه فیضیه در فروردین سال 1342 هـ. ش که خود آن حـضرت نیز مصون از حمله و یورش آنان نبودند, با انتشار بیانیه اى تند, رژیم طاغوتى را استیضاح نمودند.
3 ـ در ماجراى جنگ شش روزه اعراب و اسرائیل, و تجاوز صهیونیستها به بلاد مسلمین, و تصرف مسجد الاقـصـى, بیانیه شدید اللحنى را صادر نموده, و در مدرسه فیضیه عزاى عمومى اعلام کردند, که رژیم حامى صهیونیزم از بر گزارى آن جلو گیرى به عمل آورد.
4 ـ در ارتـباط با مسأله تبدیل تاریخ هجرى به تاریخ شاهنشاهى, عکس العمل شدید و تندى نشان دادند, که کم سابقه, بلکه بى سابقه بود.
5 ـ در جریان تبعید حضرت امام (ره) بیانیه مؤثرى را صادر نمودند که طى آن, چهره کریه رژیم را به مردم شناسانده, و خواستار باز گشت سریع و عاجل معظم له شدند.

وفات :

سـر انـجـام پـس از عـمـرى تلاش و مجاهدت در راه خدا در عصر روز پنجشنبه 24 جمادى الثانى 1414 هـ. ق, مطابق با 18 آذر سال 1372 هـ. ش, در بیمارستان قلب تهران به لقا الهى شتافت و پیکر پاک آن فقید با حـضـور جـمـعـیت عزادار از تهران به قم منتقل گردید و پس از انجام نـمـاز تـوسط داماد بزرگوارشان, شیخ لطف اللّه صافى گلپایگانی, در مسجد بالاى سر حضرت معصومه (علیها السلام ), و در کـنـار قـبـر استاد و مربى خود, شیخ عبدالکریم حائرى به خاک سپرده شد.





تعداد بازدید ها: 7441