منو
 کاربر Online
693 کاربر online
تاریخچه ی: کانی شناسی

V{maketoc}
__کانی شناسی__

__فهرست مقالات کانی شناسی__




































































































































































































'''مباحث علمی''' __انواع کانیها__
((کانی)) ((گروه فناسیت))
((شفاییت کانی)) ((گروه الیوین))
((رنگ کانی)) ((گروه گارنت))
((رنگ خاکه کانی)) ((گروه Al2SiO5))
((شیمی کانی)) ((گروه هومیت))
((جلای کانی)) ((گروه اپیدوت))
((سختی کانی)) ((گروه پیروکسن))
((وزن مخصوص کانی)) ((گروه پیروکسویید))
((بوی کانی)) ((گروه آمفیبول))
((مزه کانی)) ((گروه سرپانتین))
((رخ کانی)) ((گروه کانیهای رسی))
((سطح شکست کانی)) ((گروه میکا))
((ضرایب شکست نور در کانی)) ((گروه کلریت))
((هدایت گرما در کانیها)) ((گروه SiO2))
((رسانش کانیها)) ((گروه فلدسپار))
((خاصیت مغناطیسی کانیها)) ((فلدسپارهای پتاسیم))
((خاصیت ارتجاعی کانیها)) ((سری فلدسپار پلدژیوکلاز))
((خاصیت خمیدگی کانیها)) ((گروه فلدسپاتوئید))
((خاصیت شکنندگی کانیها)) ((گروه سری اسکاپولیت))
((خاصیت اومیسانس کانیها)) ((گروه زئولیت))
((خاصیت رادیواکتیویته کانیها)) ((کانیهای فلزی))
((پیزو الکتریسیته کانیها)) ((کانیهای گروه اکسیدها))
((پیرو الکتریسیته کانیها)) ((کانیهای گروه هیدرواکسیدها))
((اگرگانت)) ((کانیهای گروه هالیدها))
((سیستم کریستالی)) ((کانیهای کربناته))
((ساختمان داخلی کانیها)) ((کانیهای نیتراته))
((فرم کریستالی)) ((کانیهای بوراته))
((ماکل|دو قلو)) ((کانیهای سولفاته))
((رنگ شعله کانیها)) ((کانیهای کروماته))
((پاراژنز کانیها)) ((کانیهای گروه تنگستانها))
((پیدایش کانیها)) ((کانیهای گروه مولیبداتها))
((کانیهای گروه فسفات))
((کانیهای آرسناتها))
((کانیهای واناداتها))
((فهرست کانی ها))

!ریشه لغوی
لغت مینرال ((«کانی))) که از قرون وسطی مورد استعمال قرار گرفته از لغت یونانی Mna (متشابه لاتینی آن Mina است) به معنی "کانی" یا "گردال" (از نظر ((معدن شناسی))) مشتق شده است، لذا نام فارسی آن یعنی "کانی" معروف موادی است که از ((کانسارها)) بدست می‌آورند.

{img src=img/daneshnameh_up/d/dc/11.JPG}

!نگاه اجمالی
قرنها پیش از دستیابی انسان به ((فلزات)) و ((استخراج معدن|علم استخراج)) و مصرف آنها ، برخی از ((سنگها)) و ((کانی|کانیها)) مهمترین ((ابزار دفاعی)) ، زراعی و ((ابزار شکار|شکار)) بشر محسوب می‌شده‌اند. بشر اولیه جهت تهیه ((ابزار سنگی)) از مولد دارای سختی زیاد همچون ((سنگ چمخاق)) ، ((کوارتزیت)) ، ((ابسیدین)) ، ((کوارتز)) و ... که در محیط زندگی‌اش فراوان بوده استفاده کرده است. نحوه استفاده و بکارگیری این مولد آنچنان در زندگی و پیشرفت انسان مؤثر بوده است که بر این اساس زمان زندگی انسان اولیه را به سه دوره ((دیرسنگی)) ، ((میانسنگی)) و ((نوسنگی)) تقسیم شده‌اند. همزمان با شناخت ((فلزات)) و استخراج آنها ((عصر فلزات)) آغاز گردید. احتمالاً اولین فلز استخراج شده در حدود 450 سال ق.م ، ((مس)) بوده است.

کانیها از نظر فیزیکی و شیمیایی اجسام طبیعی و همگن هستند که تقریبا منحصرا بصورت ((بلور)) و یا لااقل توده بلورین حاوی ذرات ظریف و ریز تا درشت تشکیل می‌گردند. فقط معدودی از کانیهایی که آنها را بصورت جامد می‌شناسیم، به حالت بی شکل و یا ژلهای وجود دارند. با توجه به همگن بودن شیمیایی کانیها ، ترکیب آنها را می‌توان بوسیله فرمول نشان داد. مع ذلک این فرمول در بسیاری از حالات ، منظور عادی شمی را مجسم نمی‌کند، به این جهت در نگارش آن مفاهیم کریستالو شیمی به مقیاس وسیعی باید منظور گردد. برای معرفی کانیها علاوه بر فرمول آنها ، تمام ((خواص فیزیکی کنیها|خواص فیزیکی)) مانند خواص نورانی ، ((خواص الکتریکی کانیها|الکتریکی)) ، ((مقاومت مکانیکی کانیها|مقاومت)) ، سختی و بالاخره ((خواص بلوری کانیها|خاصیت بلورشناسی)) نیز مورد بررسی قرار می‌گیرد. اساس مطالعه این خواص موضوع کانی شناسی عمومی را تشکیل می‌دهد.
! تاریخچه
مصریان قدیم شش هزار سال قبل از میلاد در صحرای سینا ((فیروزه)) را به خاطر رنگ زیبایش استخراج می‌کردند. انسانهای ((عهد حجر)) ، ((سنگ آتشزنه)) را که دارای سطح شکست تیز است، به عنوان ((چاقو)) و ((سرنیزه)) ، جهت تراشیدن چوب و تهیه نوک تیز کمان به کار می‌برند. علاوه بر ((تفریت)) که دارای سطح شکست منحنی شکل است برای تهیه ((تبر)) و از سنگ آتشزنه و ((پیریت)) جهت تهیه آتش استفاده می‌کردند.

''((عهد حجر))'' زمانی خاتمه یافت که انسان توانست در نتیجه تجارب گوناگون از ((مس)) و ((قلع)) آلیاژی به نام ((مفرغ)) یا ((برنز)) تهیه کند. در طی ((آلیاژ برنز|عهد برنز)) بشر قرنها تجربه اندوخت تا سرانجام حدود 1000 سال قبل از میلاد مسیح به کشف و تهیه ((آهن)) توفیق یافت. به روایت دیگر حدود 2700 سال قبل ((عصر مفرغ)) آغاز شد که در این عصر انسان ابزار خود را از این ((آلیاژ)) تهیه می‌نموده است. حدود 3000 سال ق.م مصریها از ذوب ((سیلیس)) ، ((شیشه)) تهیه نمودند و قرنها پیش از میلاد مسیح ((چین‌ها)) در فسیلها از ((کائولن)) ابزار چینی می‌ساخته‌اند. در طول تاریخ اطلاعات بسیاری در رابطه با چگونگی شکل گیری ، جنس ، ساختمان و سایر خصوصیات کانیها بدست آمده است.
! سیر تحولی و رشد
اصولا یونانیها نخستین ملتی بودند که جنبه علمی کانیها را بررسی کردند مثل ((تالس ملطی)) که 485 سال قبل از میلاد به خاصیت ((کهربا|کهربایی)) کانیها اشاره کرده و ((تمیش تکلس)) (527-549 ق.م) که دست به ((استخراج معادن)) زد. یک کتاب ((سنگ شناسی)) (الاحجار) که به ((ارسطو)) (322-384 ق.م) نسبت می‌دادند بعدها معلوم شد که در سده هشتم نوشته شده ، ولی کتابی از شاگردش ((یتوفر)) است (288-372 ق.م) بجا مانده بنام "راجع به سنگها" که شاید بتوان گفت اولین کتاب علمی کانی شناسی است.

کتاب با ارزش دیگری که بعدها نوشته شد بوسیله پزشک رومی ((جالینوس)) (201-113 م) بود. اثر دانشمند عالیقدر ایرانی ، __((ابو علی سینا))__ (1037-970) تحت عنوان "((درباره کانیها))" را شاید بتوان گفت اولین کتابی است که کانیها را بطور سیستماتیک به چهار دسته تقسیم کرده است. از اروپاییان از کانی شناس آلمانی ((آلبرت فون بول)) (280-119 م) یاد می‌کنیم این شخص که به ((ماگنوس)) معروف است داراری پنج جلد کتاب از زمینه کانی شناسی است. از دو شخصیت دیگر آلمانی به نامهای ((باسیلوس والنتین)) و ((آگریکولا)) (1623-1555) یاد می‌کنیم که شخص اخیر بعدها به پدر ((میترالوژی)) معروف گشت.

آخرین شخصی که کانیها را از نظر ظاهری مورد مطالعه قرار داد، کانی شناس روسی ((لموسوف)) (1711-1765) بود. در سال 1669 یک دانشمند دانمارکی به نام ((نیلس استنسن)) قانون ثابت بودن زوایا را کشف کرد. در همین سال شخص دیگری به نام ((اراسموس بارتولینوس)) موفق به ((کلسیت||کشف شکست مضاعف کلیست ایسلندی)) گردید. قانون پارامتر وایس آلمانی در دهه دوم قرن بیستم وضع کرد. در سال 1830 هسل 32 کلاسه را ثابت کرد، پس از آن با استفاده از محاسبات ریاضی ((فدروف)) روسی و ((شنفلیس)) آلمانی 230 ((شبکه بلوری|شبکه فضایی)) را ثابت کردند. با کشف ((اشعه ایکس)) بوسیله ((رنتگن)) ، تحول عظیمی در کانی شناسی بوجود آمد بدینوسیله برای اولین مرتبه ((ماکس فون لاوه)) موفق به مطالعه ساختمان داخلی ((کریستال)) گردید. بعد از اینکه استفاده از اشعه ایکس در کانی شناسی نشان داده شد، براگ در سال 1913 اولین ساختمان یعنی ((بلور نمک طعام|شبکه نمک طعام)) را معرفی نمود.
! ((کانی)) چیست؟
کانی عبارت است از عناصر یا ((ترکیبات شیمیایی)) طبیعی جامد ، همگن ، متبلور و ((ایزوتوپ)) با ترکیبات شیمیایی نسبتاً معین که در ((زمین)) یافت می‌‌شود. ((خواص فیزیکی کانیها)) در حدود مشخص ممکن است تغییر نمایند. کانیها به صورت اجسام هندسی با ((ساختار اتمی|ساختمان اتمی)) منظم متبلور می‌گردند که به آن ((بلور)) می‌گویند. اگر بلور یک کانی را به قطعات کوچک و کوچکتر تقسیم نماییم سرانجام به کوچکترین جزء دارای شکل هندسی منظم خواهیم رسید که آن را واحد تبلور ، سلول اولیه و یا ((سلول واحد بلور)) می‌نامند. از کنار هم قراردادن واحدهای تبلور ((شبکه بلوری|شبکه بلور)) که سازنده اجسام متبلور است ایجاد می‌گردد.

علاوه بر کانیهای متبلور با دسته‌ای از ترکیبات دارای تمامی خواص ((کانی)) بجز سیستم تبلور می‌باشند که این دسته را ((شبه ‌کانی)) می‌نامند و شرایط تشکیل کانیها بسیار متفاوت است ، برخی مانند ((پیریت)) ممکن است در شرایط بسیار متنوعی ایجاد ‌گردند در حالیکه برخی دیگر به عنوان شاخص کانی ، ((فشار)) ، ((دما)) وجود ((عناصر رادیواکتیو)) و ... مورد استفاده قرار می‌گیرند. همه کانیها به استثنا ((شبه‌کانی|شبه‌کانی‌ها)) در یکی از 7 سیستم تبلور شناخته شده متبلور می‌گردند. برخی از کانیها در شرایط مشابه در کنار هم تشکیل می‌گردند که به آنها ((پاراژنز)) با کانی‌های همراه گفته می‌شود. کانیها در طبیعت در اندازه‌‌های بسیار متفاوتی یافت می‌شوند که بر این اساس آنها را به ((کانیهای درشت بلور|درشت بلور)) ، ((کانیهای متوسط بلور|متوسط بلور)) ، ((کانیهای ریز بلور|ریز بلور)) و ((کانیهای مخفی بلور|مخفی بلور)) تقسیم می‌نمایند. برخی از انواع درشت بلور و متوسط بلور در نمونه‌های دستی قابل تشخیص بوده ، انواع ریز بلور توسط ((میکروسکوپ|میکروسکوپهای)) قوی و کانیهای مخفی بلور را به کمک ((اشعه ایکس)) و ((میکروسکوپ الکترونی|میکروسکوپهای الکترونی)) می‌توان شناسایی نمود.
! اهمیت اقتصادی کانیها
کانیها دارای ارزش اقتصادی بسیار زیادی می‌باشند، بطوری که اقتصاد بسیاری از کشورهای جهان نظیر ((سیگی)) ، ((گپنه)) ... بر اساس ((مواد معدنی)) پایه‌ریزی شده است. اگر چه بسیاری از کانیها دارای ((ارزش درمانی کانیها|ارزش درمانی ویژه)) خود هستند و حتی تعدادی به عنوان ((کانیهای سمی|مواد سمی)) و مهلک مورد استفاده قرار می‌گیرند، ولی افرادی نیز وجود دارند که همراه داشتن کانیهای معین را در درمان برخی از بیماریهای موثر می‌دانند. در سراسر ((جهان)) عده زیادی علاقمند به جمع‌آوری مجموعه‌های کانی هستند، در یک ((پیک نیک)) خانوادگی می‌توان نمونه‌هایی از این خلقت زیبای ((خداوند)) جمع‌آوری نمود. با توجه به اینکه در کشور ما کانیهای متنوعی وجود دارند و بسیاری از آنها قابل دسترس می‌باشند.

کانیها از دوران پیش از تاریخ ، نقشی اصلی در نحوه زندگی بشر و استاندارد زندگی وی داشته‌اند. با گذشت هر قرن ، اهمیت اقتصادی کانیها به گونه‌ای فزاینده بیشتر شده و امروزه به اشکال بیشماری ، از احداث ((آسمان خراش|آسمانخراشها)) گرفته تا ساخت ((رایانه)) به آنها وابسته‌ایم. ((تمدن جدید)) ، به طور شگفت آوری به کانیها وابسته است و کاربرد وسیع آنها را الزامی کرده است. تعداد کمی از کانیها مانند ((کانی تالک|تالک)) ، ((کانی آزبست|آزبست)) ، ((کانی گوگرد|گوگرد)) و ... به همان شکل استخراج شده ، معروف می‌شوند. اما بسیاری از آنها را برای به دست آوردن یک ماده مفید ، باید در آغاز فرآوری کرد. برخی از محصولات آشناتر عبارتند از : ((آجر)) ، ((شیشه)) ، ((سیمان)) ، ((گچ)) و چیزی در حدود بیست ((فلز)) از ((آهن)) گرفته تا ((طلا)). ((کانسنگهای فلزی)) و ((کانیهای صنعتی)) در همه قاره‌ها و در هر جا که کانیهای خاص به اندازه کافی تمرکز یافته و استخراج آنها اقتصادی باشد، استخراج می‌شوند.


تاریخ شماره نسخه کاربر توضیح اقدام
 دوشنبه 19 دی 1384 [07:54 ]   7   اسماعیل حامدی      جاری 
 شنبه 19 آذر 1384 [06:48 ]   6   اسماعیل حامدی      v  c  d  s 
 شنبه 27 فروردین 1384 [11:43 ]   5   نفیسه ناجی      v  c  d  s 
 شنبه 27 فروردین 1384 [11:33 ]   4   نفیسه ناجی      v  c  d  s 
 دوشنبه 02 آذر 1383 [15:37 ]   3   حسین خادم      v  c  d  s 
 پنج شنبه 28 آبان 1383 [15:26 ]   2   حسین خادم      v  c  d  s 
 یکشنبه 03 آبان 1383 [16:28 ]   1   حسین خادم      v  c  d  s 


ارسال توضیح جدید
الزامی
big grin confused جالب cry eek evil فریاد اخم خبر lol عصبانی mr green خنثی سوال razz redface rolleyes غمگین smile surprised twisted چشمک arrow



از پیوند [http://www.foo.com] یا [http://www.foo.com|شرح] برای پیوندها.
برچسب های HTML در داخل توضیحات مجاز نیستند و تمام نوشته ها ی بین علامت های > و < حذف خواهند شد..