منو
 کاربر Online
397 کاربر online
تاریخچه ی: چگال فرمیونی

چگال فرمیونی:
تمام دانش آموزان راهنمایی خصوصیات حالات معمول ماده روی زمین را میشناسند. مواد جامد در برابر تغییر شکل مقاومت میکنند، آنها سفت و گاهی شکننده اند. مایعها جاری میشوند و به سختی متراکم میگردند و شکل ظرف خود را میگیرند.
((گاز))ها کم چگالتر اند و سادهتر متراکم میشوند و نهتنها شکل ظرف محتویشان را میگیرند، بلکه آنقدر منبسط میشوند تا کاملا آن را پر کنند. حالت چهارم ماده، ((پلاسما))، شبیه گاز است و از اتمهایی تشکیل شدهاست که تمام یا تعدادی از ((الکترون))های خود را از دست دادهاند (یونیده شدهاند). بیشتر ماده جهان در حالت پلاسماست، مثل ((خورشید)) که از پلاسما تشکیل شدهاست. پلاسما اغلب بسیار گرم است و میتوان آن را در میدانهای مغناطیسی به دام انداخت.
حالت پنجم با نام ماده چگال بوز-اینشتین (Booze-Einstein condensate) که در سال ۱۹۹۵ کشف شد، در اثر سرد شدن ذراتی به نام ((بوزون))ها (Bosons) تا دماهایی بسیار پایین پدید میآید. بوزونهای سرد در هم فرومیروند و ابر ذرهای که رفتاری بیشتر شبیه یک ((موج)) دارد تا ذرهای معمولی شکل میگیرد. ماده چگال بوز-اینشتین شکنندهاست و سرعت عبور نور در آن بسیار کم است.

حالت تازه هم ماده چگال فرمیونی (Fermionic condensate) است. دبورا جین (Deborah Jin) از دانشگاه کلورادو که گروهش در اواخر پاییز امسال ( ۱۳۸۲ ) موفق به کشف این شکل تازه ماده شدهاست، میگوید: وقتی شکل جدیدی از ماده روبرو میشوید باید زمانی را صرف شناخت ویژگیهایش کنید. آنها این ماده تازه را با سرد کردن ابری از پانصدهزار اتم ((پتاسیم)) – ۴۰ تا دمایی کمتر از یک میلیونیم درجه بالاتر از صفر مطلق پدیدآوردند. این اتمها در چنین دمایی بدون گرانروی جریان مییابند و این نشانه ظهور مادهای جدید بود. در دماهای پایینتر چه اتفاقی میافتد؟ هنوز نمیدانیم.
ماده چگال فرمیونی بسیار شبیه ماده چگال بوز-((اینشتین)) (BEC) است. ((ذرات بنیادی)) و اتمها در طبیعت می نوانند به شکل بوزون یا فرمیون باشند. یکی از تفاوتهای اساسی میان آنها حالتهای کوانتومی مجلز برای ذرلت است. تعداد زیادی بوزون می توانند در یک حالت ((کوانتومی)) باشند ، مثلا انرژی ، اسپین و ... آنها یکی باشد ، اما مطابق ((اصل طرد پائولی)) دو فرمیون نمی توانند همزمان حالتهای کوانتومی یکسان داشته باشند. برای همین مثلا در آرایش اتمی ، الکترونها که فرمیون هستند نمی توانند همگی در یک تراز انرژی قرار گیرند.در هر ((اوربیتال)) تنها دو الکترون که ((اسپین))های متفاوت داشته باشند جا می گیرد و الکترونهای بعدی باید به اوربیتال دیگری با انرژی بالاتر بروند. ینابراین اگر فرمیونها را سرد کنیم و انرژی آنها را بگیریم ، ابتدا پایینترین تراز انرژی پر می شود ، اما ذره بعدی باید به ترازی با انرژی بالاتر برود. وجود ماده چگال فرمیونی همانند ماده چگال یوز- اینشتین سالها قبل پیش بینی شده و خواص آن محاسبه شده بود ، اما رسیدن به دمای نزدیک به صفر مطلق که برای تشکیل این شکل ماده لازم است تا کنون ممکن نشده بود. هر دو از فرورفتن اتمها در دماهایی بسیار پایین ساختهمیشوند. اتمهای BEC بوزون اند و اتمهای ماده چگال فرمیونی، ((فرمیون)). اما اینها به چه معنی اند؟


بوزونها می توانند همگی در یک تراز انرژی قرارگیرند. به طور کلی اگر تعداد الکترون + پروتون + نوترون اتمی عددی زوج باشد، آن اتم یک بوزون است. مثلا اتمهای سدیم معمولی بوزون اند و میتوانند به حالت فاز چگال بوز-اینشتین ادغام شوند.
اما فرمیونها مطابق اصل طرد پائولی نمیتوانند در یک حالت کوآنتومی هم ادغام شوند. هر اتمی که تعداد الکترونها + پروتونها + نوترونهایش عددی فرد باشد، مثل پتاسیم – ۴۰ یک فرمیون است.
گروه جین برای مقابله با خواص ادغامناپذیری فرمیونها از تأثیر ((میدان مغناطیسی)) بر آنها استفادهکردند. میدان مغناطیسی سبب میشود ) فرمیونهای تنها جفت شوند. قدرت این پیوند را میدان مغناطیسی تعیین میکند. جفتهای اتمهای پتاسیم برخی از خواص فرمیونیشان را حفظ میکنند، ولی کمی شبیه بوزونها عمل خواهندکرد. یک جفت فرمیون میتواند در جفت دیگری ادغام شود - و جفت تازه در جفتی دیگر ...- تا سرانجام ماده چگال فرمیونی شکلگیرد.
در اثر این پدیده، ((گرانروی)) (Viscosity) ماده به وجود آمده باید بسیار کم باشد.
مشابه این پدیده را در ((ابر رسانا))یی میبینیم. در یک ابررسانا، جفتهای الکترون (الکترونها فرمیون اند) میتوانند بدون هیچ مقاومتی جریان یابند. متأسفانه مطالعه و دسترسی به ابررساناها بسیار مشکل است. گرمترین ابررسانای امروزی باید در دمای ۱۳۵- درجه سانتیگیراد عمل میکند و این بزرگترین مشکل برای مطالعه و استفاده از آنهاست. قدرت جفتشدن شگفتانگیز در حالت جدید، دانشمندان را امیدوار کردهاست که بتوانند از یافتههای خود درباره حالت تازه ماده، برای تولید ابررساناها در دمای اتاق استفاده کنند.
ابررساناها کاربردهای فراوانی در علوم و فنآوری فضایی دارند. برای مثال ((ژیروسکوپ))هایی که برای هدایت فضاپیماها در مدار استفاده میشوند، با آهنرباهای ابررسانا بسیار دقیقتر کارمیکنند. همچنین چون ابررساناها میتوانند حامل جریانهای بیشتر در اندازههای کوچکتری نسبت به یک سیم مسی باشند، حجم موتورهایی که از آنها ساختهمیشود ۴ تا ۶ برابر کوچکتر از موتورهای امروزی فضاپیماها خواهدبود.

تاریخ شماره نسخه کاربر توضیح اقدام
 شنبه 29 اسفند 1383 [06:52 ]   2   احمد شکیب      جاری 
 شنبه 29 اسفند 1383 [06:46 ]   1   احمد شکیب      v  c  d  s 


ارسال توضیح جدید
الزامی
big grin confused جالب cry eek evil فریاد اخم خبر lol عصبانی mr green خنثی سوال razz redface rolleyes غمگین smile surprised twisted چشمک arrow



از پیوند [http://www.foo.com] یا [http://www.foo.com|شرح] برای پیوندها.
برچسب های HTML در داخل توضیحات مجاز نیستند و تمام نوشته ها ی بین علامت های > و < حذف خواهند شد..