منو
 صفحه های تصادفی
پیش گفتار
نقش مربیان بدنساز در فوتبال
امامقلی خان
داستان کوتاه
نابرابریهای طبقاتی و نزاع خارجی
سیلندریت
تیره سنجد
هوا را چطور می توان فشرده و متراکم کرد؟
دوستی امام علی علیه السلام و ثبات قدم بر صراط
نافع بن ازرق
 کاربر Online
611 کاربر online
تاریخچه ی: پلاسمای طبیعی

تفاوت با نگارش: 2

Lines: 1-79Lines: 1-68
-V{maketoc}

! دید کلی :

*آیا تابحال فکر کرده‌اید که پلاسما چیست ؟

*آیا می‌دانید ((پلاسما)) تا چه حد در زندگی بشر موثر است ؟

*درک شما از پلاسمای طبیعی چیست ؟

! ((ساختار پلاسما)) :

عموما پلاسما را مجموعه‌ای از یونها ، الکترونها و اتمهای خنثی جدا از هم و تقریبا در حال ((تعادل مکانیکی ـ الکتریکی)) می‌گویند. حالتهای خاصی را در مقابل ((مغناطیس)) نشان می‌دهد. این رفتارها کاملا برعکس رفتار گازها در مقابل میدان مغناطیسی است. زیرا گازها به سبب خنثی بودنشان از لحاظ ((بار الکتریکی)) توانایی عکس ‌العمل در مقابل مغناطیس و میدان وابسته به آن را ندارند.

در کنار این رفتار پلاسما می‌تواند تحت تثیر ((میدان مغناطیسی)) درونی که از حرکت یونهای داخلی به عمل می‌آید قرار گیرد. همچنین پلاسما بعلت ((رفتار جمعی پلاسما|رفتار جمعیتی)) که از خود نشان می‌دهد، گرایشی به متثر شدن در اثر عوامل خارجی ندارد. و اغلب طوری رفتار می‌کند که گویی دارای رفتار مخصوص به خودش است. معیار دیگر برای پلاسما آن است که فراوانی ((بار الکتریکی|بارهای مثبت و منفی)) باید چندان زیاد نباشد که هر گونه عدم توازن موضعی بین غلظتهای این بارها غیر ممکن باشد. /> />مثلا بار مثبت به سرعت بارهای منفی را به سوی خود می‌کشد تا توازن بار از نوع برقرار سازد. بنابراین اگرچه پلاسما به مقدار زیادی بار آزاد دارد، ولی از لحاظ بار الکتریکی خنثی است. ماده در حالت پلاسما نسبت به حالتهای ((جامد)) ، ((مایع)) و ((گاز)) نظم کمتری دارد. با این حال ((خنثایی پلاسما|خنثی بودن الکتریکی پلاسما)) بطور متوسط انرژی از نظم را نشان می‌دهد.

! ((پلاسما|چهارمین حالت ماده)) کدام است؟

اگر پلاسما تا دمای زیاد حرارت داده شود، نظم موجود در پلاسما از بین می‌رود و ماده به توده درهم و برهم و کاملا نامنظم ذرات منفرد تبدیل می‌شود. بنابراین پلاسما گاهی نظیر سیارات ، رفتاری جمعی و گاهی نظیر ذرات منفرد ، بصورت کاملا تکی عمل می‌کند. بدلیل همین رفتارهای عجیب و غریب است که غالبا پلاسما در کنار گازها و مایعات و جامدات ، چهارمین حالت ماده معرفی می‌شود. بنابراین با توجه به اینکه ((چگالی پلاسما)) قابل توجه می‌باشد. ((مدولانک)) در تک ذرات منفرد به مشکلات رفتار پلاسما افزوده می‌شود.

! ضرورت بررسی پلاسمای طبیعی :

با وجود این پیچیدگها با عنایت به اینکه 99 درصد ((ماده)) موجود در طبیعت و جهان در حالت پلاسما است. علاقمندی ما به پلاسما جدا از بسیاری کاربردها نظیر ((منابع تولید انرژی|تولید انرژی)) ، ((عدسی پلاسمایی)) برای ((کانونش انرژی)) و ... معتدل می‌باشد، چرا که از ترک زمین ، با انواع پلاسماها مانند ((«یونسفر)) ، کمربندها و ((باد خورشیدی|بادهای خورشیدی))) مواجه می‌شویم. بنابراین ((فیزیک پلاسما)) نیز در کنار سایر شاخه‌های علوم فیزیکی ، در شناخت محیط زندگی ما در قالب رشته ((ژئوفیزیک)) از یک اهمیت زیادی برخوردار است.

! انواع پلاسما:

*__((پلاسمای جو)):__
نزدیکترین پلاسما به ما ((«کره زمین))) ، ((یونوسفر)) (Ionosphere) می‌باشد که از صد و پنجاه کیلومتری سطح زمین شروع و به طرف بالا ادامه می‌یابد. لایه‌های بالاتر یونسفر ، فیزیک سیستمها به فرم پلاسما می باشند که توسط تابش ((موج کوتاه)) در حوزه وسیعی ، از طیف ((اشعه فرابنفش)) گرفته تا ((اشعه ایکس|پرتوهای ایکس)) و همچنین بوسیله ((پرتوی کیهانی|پرتوهای کیهانی)) و الکترونهایی که به ((گلنونسفر)) اصابت می‌کنند یونیزه می‌شوند. />
*__((شفق قطبی)):__

پدیده شفق نیز نوعی پلاسما است که تحت اثر ((یونیزاسیون)) ایجاد می‌شود. یونسفر پلاسمایی با جذب پرتوهای ایکس ، فرابنفش ، ((تابش خورشیدی)) ، ((بازتاب امواج|انعکاس امواج)) کوتاه و ((امواج رادیویی|رادیویی)) اهمیت اساسی در ((ارتباط رادیویی)) در سرتاسر جهان دارد. با همه این احوال نه تنها ((زمین)) بلکه ((زهر)) و ((مریخ)) نیز ((فضایی یونسفری)) دارند.

*ملاحظات نظری نشان می‌دهد که در سایر سیاره‌های ((منظومه شمسی)) نظیر ((مشتری)) ، ((زحل)) ، ((اورانوس)) ، ((نپتون)) نیز باید یونسفرهای قابل مشاهده وجود داشته باشد. ((فضای بین سیاره‌ای)) نیز از پلاسمای بین سیاره‌ای در حال انبساط پر شده که محتوای یک ((میدان مغناطیسی)) ضعیف (حدود -510 ((واحد القای مغناطیسی|تسلا))) است. />
*((هسته اان|هسته‌های ستارگان دنباله دار)) نیز به ((فضای بین پلاسمایی)) پرتاب می‌کند. از طرف دیگر ، خورشید ((منظومه شمسی)) مانند یک ((پلاسمای طبیعی خورشید|کره پلاسمایی)) است. درخشندگی شدید ((خورشید)) ، معمولا عین یک درخشندگی پلاسمایی می‌باشد. ((ساختمان خورشید|خورشید به سه قشر گازی فتوسفر ـ کروموسفر و کورونا)) (که کرونای آن بیش از یک میلیون درجه ، حرارت دارد) احاطه شده است و انتظار می‌رود که هزارها سال به درخشندگی خود ادامه بدهد.

! کاربرد ((پلاسمای یونسفر)) :

یونوسفر زمین در ارتباطات رادیویی اهمیت زیادی دارد. توضیح این نکته لازم است که یونوسفر ، ((امواج رادیویی)) با فرکانسهای بیش از 30 مگاهرتز (بین امواج رادار و تلویزیون) را عبور می‌دهد. ولی امواج با فرکانسهای کمتر (کوتاه ، متوسط و بلند رادیویی) را منعکس می کند. همچنین شایان ذکر است که ضخامت یونسفر زمین که از چند لایه منعکس کننده تشکیل شده است با عواملی نظیر شب و روز ((آشفتگی پلاسمایی)) سطح خورشید در ارتباط نزدیک می‌باشد.

! ((مگنتوسفر)) و ((کمربند تشعشعی زمین|کمربندهای تشعشعی زمین)) :

می‌دانیم زمین ما دارای میدان مغناطیسی است که می‌تواند بر یونها و به طور خلاصه پلاسمای فضای اطرافش اثر بگذراد. بر طبق نظرات ((دینامو)) ، میدان مغناطیسی زمین از ((القای مغناطیس)) حاصل از حرکات ذرات داخل پلاسمای ((فضا)) به درون زمین متثر می‌شود. که دوباره نقش ((فیزیک پلاسما)) را در ((ژئوفیزیک)) یادآوری می‌کند. به هرحال بطور نظری باید میدان مغناطیسی به شکل متقارن باشد لیکن فشار ((باد خورشیدی)) ، ((میدان ژئومغناطیس زمین)) را به صورت ((ستاره دنباله‌دار|ستارگان دنباله‌دار)) یا دکلی شکل در می‌آورد. که در اصطلاح به آن ((مگنتوسفر زمین)) گفته می‌شود. ساختمان این لایه پلاسمایی نیز خود از چند لایه تشکیل شده است. /> />ژئوفیزیکدانان با مطالعه اساسی این لایه‌ها ، حد بالای آن را که حدودا 10 برابر شعاع زمین و در جهت خورشید می‌باشد، مغناطیس سکون می‌نامند. خارج از مغناطیس سکون ، ناحیه متلاطمی است که ((غلاف مغناطیس|«غلاف» مغناطیس)) نام دارد و آن باد خورشیدی در نتیجه فشار مگنتوسفر جهت و سرعت خود را تغییر می‌دهد. مگنتوسفر زمین ، کمربند ایمنی زمین در مقابل ذرات خطرناک کم انرژی و حتی متوسط انرژی می‌باشد. به این کمربند حافظ امنیت زمین در مقابل اشعه‌های خطرناک و ذرات ساتع از خورشید ، اصطلاحا ((کمربند تشعشعی زمین|کمربندهای وان آلن)) (به افتخار کاشف این کمربندها) گفته می‌شود.

! ((آینه‌ مغناطیسی|آینه‌های مغناطیسی)) :

با توجه به تثیرات میدان مغناطیسی زمین بر روی پلاسما ، ذراتی که در میدان مغناطیسی زمین (کمربند وان آلن) گیر می اندازد. به واسطه داشتن میدان مغناطیسی قوی و ضعیف و در قطبین زمین حرکتی انجام می‌دهند که به مثابه یک آینه طبیعی می‌باشد. بنابراین آینه مغناطیسی که قبلا برای اولین بار توسط ((انریکو فرمی)) به عنوان مکانیسمی برای شتابدار ساختن ((پرتوی کیهانی)) استفاده شده بود، در ژئوفیزیک نیز به کار رفت.

! ((باد خورشیدی|بادهای خورشیدی)) :

خورشید منظومه شمسی منبع نیرومندی از جریان مداوم پلاسما به صورت باد خورشیدی است. باد خورشیدی اصطلاحی برای ذرات تشعشع یافته نظیر بادهایی در حدود 100 هزار درجه کلوین است. باد خورشیدی پدیده پیچیده‌ای است که سرعت و ((چگالی)) آن متغیر می‌باشد. متغیر بودن پلاسمای بادی به فعالیت خورشید بستگی دارد. گفتنی است که به دلیل 100 برابر بودن ((انرژی جنبشی)) پلاسما نسبت به ((انرژی مغناطیسی|انرژی مغناطیسی‌اش)) ، اصطلاح ((باد مغناطیسی)) به آن داده‌اند.

! ((فشردگی پلاسما در فضا)) :

پلاسمای فضایی می‌تواند تحت عوامل مختلفی فشرده شود و ستارگان فضا را ایجاد کند (به عنوان مثال ((کوله‌های فایی|کوتوله‌های سفید))). پلاسمای فضایی با چگالی حدود 100 هزار تا 10 میلیارد گرم بر سانتیمتر مکعب ، محصول نهایی تکامل ستارگان سبک ‌وزن می‌باشد. این نوع ستارگان بسیار چگالتر از ((خورشید)) می‌باشند. چرا که اگر کل ماده خورشید با چگالی 1.4 گرم بر سانتیمتر مکعب می‌خواست متراکم و به اندازه مثلا زمین ما شود، چگالی آن به تقریبا یک میلیون گرم بر سانتیمتر مکعب می‌رسید. /> />((ستاره نوترونی|ستارگان نوترونی)) نیز از نوع ستارگان بسیار ((ماده چگال|چگال)) می‌باشند که محصول تکامل ستارگان همان وزن می‌باشند. اینها آخرین نوع ستارگان قابل مشاهده در جهان هستند که به سبب داشتن چگالی فوق‌العاده زیاد ، ((نور))های اطراف خود را می‌بلعند و به صورت یک ((حفره سیاه)) در می‌آیند. بر طبق مدلهای محاسبه شده، ستارگان نوترونی از لایه‌های مختلفی تشکیل شده‌اند که با حرکت از سطح به طرف داخل ، چگالی به سرعت بالا می‌رود.

! مباحث مرتبط با عنوان:

*((آشفتگی پلاسمایی))
+!دید کلی
*آیا تابحال فکر کرده‌اید که پلاسما چیست؟
*آیا می‌دانید ((پلاسما)) تا چه حد در زندگی بشر مؤثر است؟
*درک شما از پلاسمای طبیعی چیست؟
!ساختار پلاسما
عموما پلاسما را مجموعه‌ای از یونها ، ((الکترون|الکترونها)) و اتمهای خنثی جدا از هم و تقریبا در حال ~~green:تعادل مکانیکی ـ الکتریکی~~ می‌گویند. حالتهای خاصی را در مقابل ((مغناطیس)) نشان می‌دهد. این رفتارها کاملا برعکس رفتار گازها در مقابل میدان مغناطیسی است. زیرا گازها به سبب خنثی بودنشان از لحاظ ((بار الکتریکی)) توانایی عکس ‌العمل در مقابل مغناطیس و میدان وابسته به آن را ندارند.
>







{picture=tokamak_1.JPG}


>
در کنار این رفتار پلاسما می‌تواند تحت تثیر ((میدان مغناطیسی)) درونی که از حرکت یونهای داخلی به عمل می‌آید قرار گیرد. همچنین پلاسما به علت رفتار جمعیتی که از خود نشان می‌دهد، گرایشی به متثر شدن در اثر عوامل خارجی ندارد و اغلب طوری رفتار می‌کند که گویی دارای رفتار مخصوص به خودش است. معیار دیگر برای پلاسما آن است که فراوانی بارهای مثبت و منفی باید چندان زیاد نباشد که هر گونه عدم توازن موضعی بین غلظتهای این بارها غیر ممکن باشد.

مثلا بار مثبت به سرعت بارهای منفی را بسوی خود می‌کشد تا توازن بار از نو برقرار سازد. بنابراین اگر چه پلاسما به مقدار زیادی بار آزاد دارد، ولی از لحاظ بار الکتریکی خنثی است. ماده در حالت پلاسما نسبت به حالتهای ~~green:جامد~~ ، ~~green:مایع~~ و ~~green:گاز~~ نظم کمتری دارد. با این حال خنثی بودن الکتریکی پلاسما بطور متوسط انرژی از نظم را نشان می‌دهد.
!چهارمین حالت ماده کدام است؟
اگر پلاسما تا دمای زیاد حرارت داده شود، نظم موجود در پلاسما از بین می‌رود و ماده به توده درهم و برهم و کاملا نامنظم ذرات منفرد تبدیل می‌شود. بنابراین پلاسما گاهی نظیر سیالات ، رفتاری جمعی و گاهی نظیر ذرات منفرد ، بصورت کاملا تکی عمل می‌کند. به دلیل همین رفتارهای عجیب و غریب است که غالبا پلاسما در کنار گازها و مایعات و جامدات ، چهارمین حالت ماده معرفی می‌شود. بنابراین با توجه به اینکه چگالی پلاسما قابل توجه می‌باشد. __مدولانک__ در تک ذرات منفرد به مشکلات رفتار پلاسما افزوده می‌شود.
!ضرورت بررسی پلاسمای طبیعی
با وجود این پیچیدگیها با عنایت به اینکه 99 درصد ماده موجود در طبیعت و جهان در حالت پلاسما است. علاقمندی ما به پلاسما جدا از بسیاری کاربردها نظیر تولید انرژی ، ((عدسی پلاسمایی)) برای کانونش انرژی و ... معتدل می‌باشد، چرا که از ترک زمین ، با انواع پلاسماها مانند (((یونوسفر)) ، کمربندها و ((باد خورشیدی|بادهای خورشیدی))) مواجه می‌شویم. بنابراین ((فیزیک پلاسما)) نیز در کنار سایر شاخه‌های علوم فیزیکی ، در شناخت محیط زندگی ما در قالب ((ژئوفیزیک|رشته ژئوفیزیک)) از یک اهمیت زیادی برخوردار است.
!انواع پلاسما
*__((پلاسمای جو)):__ نزدیکترین پلاسما به ما (((کره زمین))) ، یونوسفر (Ionosphere) می‌باشد که از صد و پنجاه کیلومتری سطح زمین شروع و به طرف بالا ادامه می‌یابد. لایه‌های بالاتر یونسفر ، فیزیک سیستمها به فرم پلاسما میباشند که توسط تابش موج کوتاه در حوزه وسیعی ، از طیف ((اشعه فرابنفش)) گرفته تا ((اشعه ایکس|پرتوهای ایکس)) و همچنین بوسیله ((پرتوی کیهانی|پرتوهای کیهانی)) و الکترونهایی که به ((گلنونسفر)) اصابت می‌کنند یونیزه می‌شوند.>>
*__((شفق قطبی)):__ پدیده شفق نیز نوعی پلاسما است که تحت اثر ((یونیزاسیون)) ایجاد می‌شود. یونسفر پلاسمایی با جذب پرتوهای ایکس ، فرابنفش ، تابش خورشیدی ، انعکاس امواج کوتاه و ((موج رادیویی|رادیویی)) اهمیت اساسی در ارتباط رادیویی در سرتاسر جهان دارد. با همه این احوال نه تنها زمین بلکه ((زهره)) و ((مریخ)) نیز فضایی یونسفری دارند.
>







{picture=Tokamak_thumb.gif}


>
*ملاحظات نظری نشان می‌دهد که در سایر ((سیارات منظومه شمسی|سیاره‌های منظومه شمسی)) نظیر ((مشتری)) ، ((زحل)) ، ((سیاره اورانوس)) ، ((نپتون)) نیز باید یونسفرهای قابل مشاهده وجود داشته باشد. ((فضای بین سیاره‌ای)) نیز از پلاسمای بین سیاره‌ای در حال انبساط پر شده که محتوای یک میدان مغناطیسی) ضعیف (حدود -510 تسلا) است.>>
*((ستاره ناله دار|هسته‌های ستارگان دنباله دار)) نیز به فضای بین پلاسمایی پرتاب می‌کند. از طرف دیگر ، ((خورشید|خورشید منظومه شمسی)) مانند یک کره پلاسمایی است. درخشندگی شدید خورشید ، معمولا عین یک درخشندگی پلاسمایی می‌باشد. ((ساختار خورشید|خورشید به سه قشر گازی فتوسفر ـ کروموسفر و کورونا)) (که کرونای آن بیش از یک میلیون درجه ، حرارت دارد) احاطه شده است و انتظار می‌رود که هزاران سال به درخشندگی خود ادامه بدهد.
!کاربرد پلاسمای یونسفر
یونوسفر زمین در ارتباطات رادیویی اهمیت زیادی دارد. توضیح این نکته لازم است که یونوسفر ، امواج رادیویی با فرکانسهای بیش از 30 مگاهرتز (بین امواج رادار و تلویزیون) را عبور می‌دهد. ولی امواج با فرکانسهای کمتر (کوتاه ، متوسط و بلند رادیویی) را منعکس میکند. همچنین شایان ذکر است که ضخامت یونسفر زمین که از چند لایه منعکس کننده تشکیل شده است با عواملی نظیر شب و روز آشفتگی پلاسمایی سطح خورشید در ارتباط نزدیک می‌باشد.
!مگنتوسفر و کمربندهای تشعشعی زمین
می‌دانیم زمین ما دارای میدان مغناطیسی است که می‌تواند بر یونها و بطور خلاصه پلاسمای فضای اطرافش اثر بگذراد. بر طبق نظرات __دینامو__ ، ((میدان مغناطیسی زمین)) از القای مغناطیس حاصل از حرکات ذرات داخل پلاسمای فضا به درون زمین متثر می‌شود. که دوباره نقش فیزیک پلاسما را در ژئوفیزیک یادآوری می‌کند. به هرحال بطور نظری باید میدان مغناطیسی به شکل متقارن باشد لیکن فشار باد خورشیدی ، میدان ژئومغناطیس زمین را به صورت ((ستاره دنباله‌دار|ستارگان دنباله‌دار)) یا دکلی شکل در می‌آورد. که در اصطلاح به آن ((مگنتوسفر زمین)) گفته می‌شود. ساختمان این لایه پلاسمایی نیز خود از چند لایه تشکیل شده است.

ژئوفیزیکدانان با مطالعه اساسی این لایه‌ها ، حد بالای آن را که حدودا 10 برابر شعاع زمین و در جهت خورشید می‌باشد، مغناطیس سکون می‌نامند. خارج از مغناطیس سکون ، ناحیه متلاطمی است که ~~green:غلاف مغناطیس~~ نام دارد و آن باد خورشیدی در نتیجه فشار مگنتوسفر جهت و سرعت خود را تغییر می‌دهد. مگنتوسفر زمین ، کمربند ایمنی زمین در مقابل ذرات خطرناک کم انرژی و حتی متوسط انرژی می‌باشد. به این کمربند حافظ امنیت زمین در مقابل اشعه‌های خطرناک و ذرات ساتع از خورشید ، اصطلاحا ((کمربند تشعشعی زمین|کمربندهای وان آلن)) (به افتخار کاشف این کمربندها) گفته می‌شود.
!آینه‌های مغناطیسی
با توجه به تثیرات میدان مغناطیسی زمین بر روی پلاسما ، ذراتی که در میدان مغناطیسی زمین (کمربند وان آلن) گیر میاندازد. بواسطه داشتن میدان مغناطیسی قوی و ضعیف و در قطبین زمین حرکتی انجام می‌دهند که به مثابه یک آینه طبیعی می‌باشد. بنابراین آینه مغناطیسی که قبلا برای اولین بار توسط ((انریکو فرمی)) به عنوان مکانیسمی برای شتابدار ساختن ((پرتوی کیهانی)) استفاده شده بود، در ژئوفیزیک نیز بکار رفت.
>
>
align=left> />

{img src=img/daneshnameh_up/b/b2/Magnetosphere4.JPG}

!بادهای خورشیدی
خورشید منظومه شمسی منبع نیرومندی از جریان مداوم پلاسما بصورت باد خورشیدی است. باد خورشیدی اصطلاحی برای ذرات تشعشع یافته نظیر بادهایی در حدود 100 هزار درجه کلوین است. باد خورشیدی پدیده پیچیده‌ای است که سرعت و چگالی) آن متغیر می‌باشد. متغیر بودن پلاسمای بادی به فعالیت خورشید بستگی دارد. گفتنی است که به دلیل 100 برابر بودن انرژی جنبشی پلاسما نسبت به انرژی مغناطیسی‌اش ، اصطلاح ~~FF00FF:باد مغناطیسی~~ به آن داده‌اند.
!فشردگی پلاسما در فضا
پلاسمای فضایی می‌تواند تحت عوامل مختلفی فشرده شود و ستارگان فضا را ایجاد کند (به عنوان مثال (( ی|کوتوله‌های سفید))). پلاسمای فضایی با چگالی حدود 100 هزار تا 10 میلیارد گرم بر سانتیمتر مکعب ، محصول نهایی تکامل ستارگان سبک ‌وزن می‌باشد. این نوع ستارگان بسیار چگالتر از خورشید می‌باشند. چرا که اگر کل ماده خورشید با چگالی 1.4 گرم بر سانتیمتر مکعب می‌خواست متراکم و به اندازه مثلا زمین ما شود، چگالی آن به تقریبا یک میلیون گرم بر سانتیمتر مکعب می‌رسید.

((ستاره نوترونی|ستارگان نوترونی)) نیز از نوع ستارگان بسیار چگال می‌باشند که محصول تکامل ستارگان همان وزن می‌باشند. اینها آخرین نوع ستارگان قابل مشاهده در جهان هستند که به سبب داشتن چگالی فوق‌العاده زیاد ، نورهای اطراف خود را می‌بلعند و به صورت یک ((سیاهچاله|حفره سیاه)) در می‌آیند. بر طبق مدلهای محاسبه شده ، ستارگان نوترونی از لایه‌های مختلفی تشکیل شده‌اند که با حرکت از سطح به طرف داخل ، چگالی به سرعت بالا می‌رود.
!مباحث مرتبط با عنوان
 *((پلاسما)) *((پلاسما))
 *((پلاسمای خورشیدی)) *((پلاسمای خورشیدی))
 *((پلاسمای ستاره‌ای)) *((پلاسمای ستاره‌ای))
 *((پلاسمای یونسفر)) *((پلاسمای یونسفر))
 *((تعادل مکانیکی ـ الکتریکی)) *((تعادل مکانیکی ـ الکتریکی))
 *((ساختار پلاسما)) *((ساختار پلاسما))
 *((عدسی پلاسمایی)) *((عدسی پلاسمایی))
 *((فشردگی پلاسما در فضا)) *((فشردگی پلاسما در فضا))
 *((فضای پلاسما)) *((فضای پلاسما))
 *((فیزیک پلاسما)) *((فیزیک پلاسما))
-*((کانونش انرژی)) 
 *((کمربند تشعشعی زمین)) *((کمربند تشعشعی زمین))
-*((پلاسما پوز)) +*((پلاسماپوز))
 *((مگنتوسفر زمین)) *((مگنتوسفر زمین))
 *((باد خورشیدی)) *((باد خورشیدی))

تاریخ شماره نسخه کاربر توضیح اقدام
 سه شنبه 19 اردیبهشت 1385 [14:13 ]   3   مجید آقاپور      جاری 
 چهارشنبه 30 دی 1383 [06:14 ]   2   نفیسه ناجی      v  c  d  s 
 چهارشنبه 06 آبان 1383 [16:54 ]   1   10.1.1.9      v  c  d  s 


ارسال توضیح جدید
الزامی
big grin confused جالب cry eek evil فریاد اخم خبر lol عصبانی mr green خنثی سوال razz redface rolleyes غمگین smile surprised twisted چشمک arrow



از پیوند [http://www.foo.com] یا [http://www.foo.com|شرح] برای پیوندها.
برچسب های HTML در داخل توضیحات مجاز نیستند و تمام نوشته ها ی بین علامت های > و < حذف خواهند شد..