منو
 صفحه های تصادفی
سس کچاپ
پنیر موزارلا
دیدار پیامبر پس از عروسی
بازیهای ریاضی
جبرئیل و آموزش وضو به پیامبر
اسپوندیلیت آنکیلوزان
مکمل های غذایی
لشکرکشی محمود به هند-نبرد با نندا راجه بزرگ هند
بی‌نیازی
فوتبال
 کاربر Online
425 کاربر online
تاریخچه ی: نظریات شخصیت

!دید کلی
سوال اصلی در مطالعه ((شخصیت)) (Personality) و نظریه‌های شخصیت (Personality Theory) این است که شخصیت چیست؟ با وجود مطالعات و تحقیقات زیاد به دلیل پیچیدگی شخصیت که ناشی از پیچیدگی انسان است هنوز پاسخ واحد یکسانی به این سوال داده نشده است و به همین دلیل نظریه‌های مختلفی پیرامون این موضوع شکل گرفته است که می‌توان آنها را در هشت رویکرد اصلی ((روان کاوی)) (Psychoanalysis) ، ((تیپ شناسی)) (Typology) ، ((رفتار|رفتاری)) (Behavioral) ، ((یادگیری اجتماعی)) (Social learning) ، ((تحلیل عاملی)) (Factor Analysis) ، ((شناختی)) (Conitive) ، ((انسان گرایی)) (Humanistic) و رویکرد حیطه محدود مورد بررسی قرار داد. در کنار این ((رویکرد رسمی|رویکردها که رسمی)) (Famal) هستند یک ((رویکرد شخصی)) (Informal) نسبت به انسان و شخصیت در اکثر ما انسان‌ها وجود دارد که اگر بخواهیم می‌توانیم با مطالعه و تحقیق در این باره ، آن را به یک نظریه رسمی تبدیل کنیم.
!نظریه رسمی در برابر نظریه‌های شخصی
همه ما انسان‌ها تصوری از مفهوم شخصیت داریم و از پیش فرض‌های معینی درباره شخصیت افرادی که با آنها در تعامل هستیم برخورداریم. علاوه بر این ((انواع سوال درباره ماهیت انسان|برداشت‌هایی نیز درباره ماهیت کلی انسان)) داریم. برای مثال ممکن است معتقد باشیم که همه انسان‌ها ذاتا خوب هستند و یا برعکس. این پیش فرض‌ها یا برداشت‌ها همان ((نظریه‌های شخصی)) هستند که براساس اطلاعات حاصل از ادراک رفتارهای اطرافیان شکل می‌گیرند و در واقع برمشاهده رفتار دیگران مبتنی هستند.

نظریه‌های شخصی در مورد انسان و شخصیت با توجه به آنکه حاصل مشاهدات هستند همانند نظریه‌های رسمی (علمی) هستند ولی با وجود این با آنها تفاوت‌های بارز دارند. نظریه‌های رسمی حاصل داده‌های مشاهدات روی تعداد زیادی از افراد با ویژگی‌های مختلف هستند و از پشتوانه اطلاعاتی وسیعتری برخوردار هستند. در کنار نظریات شخصی حاصل دید شخصی و ذهنی خودمان است، در صورتی که یک نظریه شخصیت رسمی حاصل مشاهدات عینی و بی‌طرفانه است و در واقع از عینیت بیشتری برخوردار است. از طرف دیگر نظریه‌های رسمی از سوی کسانی که وضع کننده آن نظریه نیستند، پیوسته مورد آزمون قرار می‌گیرند، حمایت می‌شوند، اصلاح می‌شوند. و یا کنار گذاشته می‌شوند. اما در نظریه‌های شخصی چنین موضوعی صادق نیست.

تفاوت بین نظریه‌های شخصی و رسمی همیشه آن گونه که مطرح شد، روشن و بارز نیست. چنین مطرح شده است که نظریه پردازان شخصیت ، رویدادهای زندگی خودشان را به عنوان منبع اصلی داده‌های تجربی در نظر گرفته‌اند. علاوه بر آن برداشت‌های زیربنایی درباره ((ماهیت انسان)) نیز هم بوسیله واقعیت‌های تجربی و هم توسط طیف کاملی از عوامل فردی و انگیزشی هر نظریه پرداز هدایت شده است. اما سوال مهم در باره این نظریه‌های رسمی این است که تجربه‌های شخصی بر نظریه اثر گذاشته است یا نظریه بر تفسیر خاطرات گذشته تاثیر گذاشته است.
!رویکردها در نظریه‌های رسمی
!!((روان کاوی))
نخستین رویکرد درباره شخصیت در واپسین سالهای قرن نوزده توسط ((فروید)) (Freud) مطرح شد. نظریه پردازهای فروید چنان با اهمیت و گسترده بود که نه تنها در ((روان شناسی)) بلکه در ((فرهنگ)) ، ((جامعه)) نیز نفوذ پیدا کرد، بگونه‌ای که آن را یک انقلاب شبیه آنچه ((داروین)) ( Darwin) با ((نظریه تکامل)) (Evolution Theory) ارائه کرد دانسته‌اند. تقریبا تمام نظریه‌های شخصیت که در سالهای پس از فروید روی کار آمدند مدیون دیدگاه او هستند. در واقع نظریه‌های بعدی شخصیت یا در مقام گسترش و پالایش نظریه او بوجود آمدند (نظیر نظریه‌های روان کاوان جدید همچون ((یونگ)) (Young) ، ((آدلر)) (Adler) ، ((هورنای)) (Horney) و دیگران) و یا در مقام مخالفت بوجود آمدند.
!!رویکرد ((تیپ شناسی))
صاحب نظران قدیمی‌ترین طبقه بندی تیپ شناختی را به ((بقراط)) (Hippocrate) و ((جالینوس)) (Callien) از حکمای ((یونان باستان)) نسبت داده‌اند. بقراط جسم را دارای چهار نوع خلط ((خون)) ، ((بلغم)) ، ((صفرا)) و ((سودا)) تصور می‌کرد و برای هر یک از آنها ویژگی‌هایی را تصور می‌کرد. در قرن بیستم و با گرایش روان شناسی به سوی علمی شدن کوشش‌هایی در کارهای کرچمر (Kretschmer) و شلدون به عمل آمد تا این طبقه بندی جنبه علمی بخود بگیرد. ولی با وجود تمام تلاش‌ها به سبب انتقادات صحیحی که به آنها وارد شد، اعتبار علمی آنها کاهش یافت.
!!رویکرد ((رفتار|رفتاری))
رویکرد رفتاری که در کارهای بی.اف.اسکینر (B.F.Skinner) و به تبعیت از بنیان گذار آن جان.بی.واتسون منعکس شده است بازتابی است از شکل و صورت اصلی رفتارگرایی افراطی که هر نوع ((نیرو)) یا فرایند منتسب به ((ضمیر ناخود آگاه|درون و ناهوشیار)) را نامربوط دانسته و بشدت رد می‌کند و در عوض توجه خود را با رفتار عینی قابل مشاهده و محرک بیرونی معطوف می‌دارد. اسکینر می‌کوشد تا شخصیت انسان را از طریق پژوهش در ((آزمایشگاه روان شناسی|آزمایشگاه)) بجای درمانگاه مطالعه کند. او مخالف روان کاوی است.
!!رویکرد ((یادگیری اجتماعی))
رویکرد یادگیری اجتماعی که بیشتر در کارهای ((آلبرت بندورا)) (Albert Bandura) و ((جولیان راتر)) (Julian Rotter) مشاهده می‌شود بسط رویکرد رفتارگرایی اسکینر است. آنها نیز روان کاوی را رد و بر رفتار عینی تاکید می‌ورزند. ولی نکته اختلاف آنها این است که به متغیرهای شناختی درونی نیز اعتقاد دارند، چیزی که در نظام اسکینر مطلقا جایی ندارد.
!!رویکرد ((تحلیل عاملی))
رویکرد تحلیل عاملی که بیشتر در کارهای ((آلپورت)) (Allport) ، ((کتل)) (Cattell) ، ((آیزنک)) (Eysenck) تجلی یافته است بر این عقیده است که شخصیت شامل مجموعه‌ای از صفت‌ها یا کیفیات متمایز کننده یک شخص است که می‌توان آنها را از طریق تحلیل عاملی (نوعی روش آماری پیشرفته) مشخص نمود. با توجه به اینکه این نظریه‌ها بر نقش صفت‌های بنیادی در ساختار شخصیت تاکید دارند، به آنها نظریه‌های صفات (Trait Theory) نیز می‌گویند.
!!رویکرد ((شناختی))
رویکرد شناختی در شخصیت بر شیوه‌هایی که مردم توسط آنها به شناخت محیط و خودشان می‌پردازند، تاکید می‌ورزد. اینکه آنها چگونه ادراک می‌کنند، ارزیابی می‌کنند، تصمیم می‌گیرند و مسائل را حل می‌کنند. این رویکرد در کارهای بسیاری از روان شناسان شناخت گرا بخصوص در کارهای ((جورج کلی)) (Georg Kelly) منعکس شده است.
!!رویکرد ((انسان گرایی))
رویکرد انسان گرایی که بیشتر در کارهای ((مزلو|آبراهام مزلو)) (Abraham Maslow) و ((کارل راجرز)) (Carl Rogers) منعکس شده است بخشی از جنس انسان گرایی دهه 1960 آمریکا است که با رویکردهای روان کاوی و رفتارگرایی مخالف بودند. این رویکرد و نظریه پردازان آن بر فضایل و ((آرزوهای انسان)) ، اراده آزاد آگاهانه و ((خودشکوفایی)) (Self Actualization) تاکید دارند. آنها تصویری زیبا و خوش بنیانه از انسان معرفی می‌کنند، برعکس روان کاوی.
!!رویکرد ((حیطه محدود))
نظریه پردازان شخصیت عموما دستیابی به جامعیت یا کامل بودن را به عنوان یکی از هدفهای اصلی نظریه پردازی در نظر می‌گیرند. اما هیچ کدام از نظریه‌های موجود را نمی‌توان بدرستی جامع دانست و بعلاوه داشتن چنین هدفی می‌تواند غیر واقع بینانه باشد. برخی روان شناسان پیشنهاد می‌کنند که برای رسیدن به درک کاملتری از شخصیت نیاز داریم که تعدادی نظریه جداگانه وضع کنیم که هر کدام گستره محدودی داشته باشد و بر یک وجه محدود و باریک شخصیت تاکید ورزد. در حال حاضر این نوع گرایش بیشتر شده و در کارهای کسانی نظیر دیوید ((مک کلند)) ، ((ماروین زاکرمن)) (Marvin Zukerman) و آرنولد باس و رابرت پلامین و دیگران منعکس و قابل مشاهده است.
!گوناگونی در رویکردها به شخصیت
رویکردهای مختلف به شخصیت غالبا با یکدیگر همسو نیستند و در جهت مخالف یا اصلاح نظریه قبلی بوجود آمده‌اند، اما این ساده انگاری خواهد بود که تصور کنیم تنها یک از نظریه‌ها درست و بقیه غلط ، در واقع این اختلاف به معنی بی‌اعتباری آنها نیست بلکه هر دیدگاهی تنها بخشی از حقایق مربوط به انسان را بازگو می‌کند و این نقطه را یادآور می‌شود که شخصیت موضوع پیچیده ای است، در شکل گیری آنها شرایطی تاریخی و زندگی شخصی نظریه پرداز تاثیر داشته است و ((علم روان شناسی)) علم جوانی است و روان شناسی شخصیت از آن هم جوان‌تر است.
!به سوی یک دیدگاه یکپارچه از شخصیت
هر یک از رویکردهای بالا چگونگی رشد ((خصوصیات افراد)) و تعامل آنها با ((شرایط محیطی)) را به طریقی توضیح داده‌اند. اما بهترین دیدگاه برای نگریستن به شخصیت یعنی بدست آوردن تصویر یکپارچه از شخص کدام است؟ ((رشته روان شناسی)) شخصیت دوره انتقالی پرتحولی را پشت سر می‌گذراند. آشکار است که هیچ نظریه برای تبیین شخصیت کفایت نمی‌کند و روند جاری در جهت در جهت تلفیق رویکردهای مختلف سیر می‌کند.
!مباحث مرتبط با عنوان
*((آرزوهای انسان))
*((انسان گرایی))
*((انواع سوال درباره ماهیت انسان))
*((تحلیل عاملی))
*((تیپ شناسی))
*((خودشکوفایی))
*((شخصیت))
*((روان کاوی))
*((رویکرد رسمی))
*((رویکرد شخصی))
*((رفتار))
*((یادگیری اجتماعی))
*((شناختی))

تاریخ شماره نسخه کاربر توضیح اقدام
 چهارشنبه 06 اردیبهشت 1385 [15:00 ]   5   حسین خادم      جاری 
 یکشنبه 23 مرداد 1384 [12:40 ]   4   حسین خادم      v  c  d  s 
 پنج شنبه 20 مرداد 1384 [12:44 ]   3   حسین خادم      v  c  d  s 
 شنبه 25 تیر 1384 [16:37 ]   2   حسین خادم      v  c  d  s 
 یکشنبه 23 اسفند 1383 [14:32 ]   1   حسین خادم      v  c  d  s 


ارسال توضیح جدید
الزامی
big grin confused جالب cry eek evil فریاد اخم خبر lol عصبانی mr green خنثی سوال razz redface rolleyes غمگین smile surprised twisted چشمک arrow



از پیوند [http://www.foo.com] یا [http://www.foo.com|شرح] برای پیوندها.
برچسب های HTML در داخل توضیحات مجاز نیستند و تمام نوشته ها ی بین علامت های > و < حذف خواهند شد..