منو
 کاربر Online
591 کاربر online
تاریخچه ی: مکانیک خاک

تفاوت با نگارش: 1

Lines: 1-42Lines: 1-69
-!ریشه لغوی:
مکانیک خاک از دو کلمه Soil به معنی خاک و mechanics به معنی مکانیک گرفته شده است.
+||مکانیک خاک از دو کلمه Soil به معنی ((خاک)) و Mechanics به معنی ((مکانیک)) گرفته شده است.||
 !دید کلی !دید کلی
-*در علوم مهندسی ، خاک مخلوط غیر یکپارچه ای از دانه های کانیها و مواد آلی فاسد شده می باشد که فضای خالی بین آنها توسط آب و هوا (گازها) اشغال شده است. خاک به عنوان مصالح ساختمانی در طرح های مهمی در مهندسی عمران به کار گرفته می شود و هم چنین شالوده اکثر سازه ها بر روی آن متکی است. بنابراین مهندسان عمران باید بخوبی خواص خاک از قبیل مبدا پیدایش ، دانه بندی ، قابلیت زهکشی آب ، نشست ، مقاومت برشی ، ظرفیت باربری و غیره را مطالعه نمایند. />*مکانیک خاک شاخه ای از علوم مهندسی است که به مطالعه مشخصات فیزیکی و رفتار توده خاکی تحت بارهای وارده می پردازد. مهندسی پی ، کاربرد اصول مکانیک خاک در مسائل عملی است. +در ((علوم مهندسی)) ، خاک مخلوط غیر یکپارچهای از دانههای کانیها و ((مواد آلی)) فاسد شده میباشد که فضای خالی بین آنها توسط آب و هوا (گازها) اشغال شده است. ((خاک)) به عنوان مصالح ساختمانی در طرحهای مهمی در ((مهندسی عمران)) بکار گرفته میشود و همچنین شالوده اکثر سازهها بر روی آن متکی است.

بنابراین مهندسان عمران باید بخوبی خواص خاک از قبیل مبدا پیدایش ، ((دانه بندی)) ، ((زهکشی|قابلیت زهکشی آب)) ، نشست ، ((مقاومت خاک|مقاومت برشی)) ، ظرفیت باربری و غیره را مطالعه نمایند. مکانیک خاک شاخهای از علوم مهندسی است که به مطالعه مشخصات فیزیکی و رفتار توده خاکی تحت بارهای وارده میپردازد. ((مهندسی پی)) ، کاربرد اصول مکانیک خاک در مسائل عملی است.
 !تاریخچه !تاریخچه
-تاریخچه عملیات خاکی را می توان به دوره های دور تاریخ بشری نسبت داد و آن را با قدمت پیدایش شهرنشینی یکی دانست. حفر قناتها ، کانالهای آبرسانی ، ایجاد پلها و سدهای محکم و سایر بناهایی که آثار آنها درکشورهای دنیا از ده ها قرن قبل تا کنون به یادگار مانده است ، همه از مواردی است که به نحوی با عملیات خاکی ارتباط دارد. +تاریخچه عملیات خاکی را میتوان به دورههای دور تاریخ بشری نسبت داد و آن را با قدمت ((تاریخچه پیدایش شهر|پیدایش شهرنشینی)) یکی دانست. ((حفر قنات|حفر قناتها)) ، کانالهای آبرسانی ، ایجاد پلها و سدهای محکم و سایر بناهایی که آثار آنها در کشورهای دنیا از دهها قرن قبل تا کنون به یادگار مانده است، همه از مواردی است که به نحوی با عملیات خاکی ارتباط دارد.
 !سیر تحولی و رشد !سیر تحولی و رشد
-*توجه به بررسی و مطالعه خاک با یک دیدگاه مهندسی و به منظور تحلیل ریاضی خواص آن ، از قرن 18 میلادی آغاز شد و در واقع اولین بار در عین حال مهمترین رابطه ساده در زمینه مکانیک خاک ، در سال 1773 توسط کولمب یک مهندس ارتشی فرانسه- ارائه گردید. این رابطه ساده ، که یک رابطه اساسی در بررسی مقاومت یا عدم مقاومت خاک است عبارت است از:
*کارهای بوسینسک درمورد تئوری اجسام الاستیک که در سال 1885 انتشار یافت به ارائه راه حل های دقیق در محاسبه تنش ها و تغییر شکل های درون محیط خاکی منجر گردید و توانست در تحلیل بخش مهمی از مبحث مکانیک خاک ، پاسخگو باشد. />*دانش مکانیک خاک به صورت مدرن ، در ابتدای قرن حاضر گسترش روز افزونی یافت و مانند سایر علوم مهندسی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت ، بطوری که درسال 1925 کارل ترزاگی ، استاد دانشگاه هاروارد ، نتیجه تحقیقات خود را به صورت مقاله ای ارائه داد ، و در سال 1943 کتاب «اصول نظری مکانیک خاک» را تدوین و منتشر کرد. کارل ترازگی (1963-1883) را به حق بنیانگذار دانش مکانیک خاک نامیده اند. />*دراینجا شایسته است از سهم محققین روسی نیز یادآور گردد ، چه پژوهشگرانی چون سیتوویچ در کشور روسیه به موازات دانشمندان غربی در توسعه دادن مبحث مکانیک خاک کارهای زیادی ارائه دادند. نامبرده نیز درسال 1934 کتاب اصول علم مکانیک خاک را منتشر نمود.
*امروزه اهمیت دانش مکانیک خاک مانند علوم دیگر- روز به روز رو به فزونی است و این به ویژه به این علت است که تجربه های گذشته در این زمینه بدون گسترش تئوری های مطمئن تر و راه حل های اقتصادی تر تکافوی حل مسائل جدید را در عمل نمی نماید. به علاوه ، بسط مسائل مبحث مکانیک خاک همراه با توسعه روش ها و دیدگاههای جدید در زمینه مکانیک محیط دانه ای ، گسترش و افزایش دقت در تحلیل های ریاضی و مدل سازی ها را در هر دو زمینه الزامی نموده و نیز به نتیجه رسانده است.
+توجه به بررسی و مطالعه خاک با یک دیدگاه مهندسی و به منظور تحلیل ریاضی خواص آن ، از قرن 18 میلادی آغاز شد و در واقع اولین بار در عین حال مهمترین رابطه ساده در زمینه مکانیک خاک ، در سال 1773 توسط کولمب یک مهندس ارتشی فرانسه ارائه گردید. این رابطه ساده ، که یک رابطه اساسی در بررسی مقاومت یا عدم ((مقاومت خاک)) است عبارت است از:
/>::(τ=c+bntan(φ::

کارهای ((بوسینسک)) در مورد تئوری ((اجسام الاستیک)) که در سال 1885 انتشار یافت به ارائه راه حلهای دقیق در محاسبه تنشها و تغییر شکلهای درون محیط خاکی منجر گردید و توانست در تحلیل بخش مهمی از مبحث مکانیک خاک ، پاسخگو باشد. دانش مکانیک خاک به صورت مدرن ، در ابتدای قرن حاضر گسترش روز افزونی یافت و مانند سایر علوم مهندسی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت بطوری که در سال 1925 ((کارل ترزاگی)) ، استاد ((دانشگاه هاروارد)) ، نتیجه تحقیقات خود را به صورت مقالهای ارائه داد و در سال 1943 کتاب «((اصول نظری مکانیک خاک))» را تدوین و منتشر کرد.

کارل ترزاگی (1963-1883) را به حق بنیانگذار دانش مکانیک خاک نامیدهاند. در اینجا شایسته است از سهم محققین روسی نیز یادآور گردد، چه پژوهشگرانی چون ((سیتوویچ)) در کشور روسیه به موازات دانشمندان غربی در توسعه دادن مبحث مکانیک خاک کارهای زیادی ارائه دادند. نامبرده نیز در سال 1934 کتاب ~~green:اصول علم مکانیک خاک~~ را منتشر نمود.







{img src=img/daneshnameh_up/5/5c/soil_mech.jpg height=260 width=260}



امروزه اهمیت دانش مکانیک خاک مانند علوم دیگر روز به روز رو به فزونی است و این بویژه به این علت است که تجربههای گذشته در این زمینه بدون گسترش تئوریهای مطمئنتر و راه حلهای اقتصادیتر تکافوی حل مسائل جدید را در عمل نمینماید. به علاوه ، بسط مسائل مبحث مکانیک خاک همراه با توسعه روشها و دیدگاههای جدید در زمینه مکانیک محیط دانهای ، گسترش و افزایش دقت در تحلیلهای ریاضی و مدل سازیها را در هر دو زمینه الزامی نموده و نیز به نتیجه رسانده است.
 !مباحث کلی مکانیک خاک !مباحث کلی مکانیک خاک
-*طرح تئوریهایی که نشان دهنده رفتار توده خاکی در برابر عوامل بیرونی ، مثل نیروهای مختلف ، باشد. +*طرح تئوریهایی که نشان دهنده رفتار توده خاکی در برابر عوامل بیرونی ، مثل نیروهای مختلف ، باشد.
 *کاربرد معلومات تئوری و تجربی در موارد و مسائل اجرایی *کاربرد معلومات تئوری و تجربی در موارد و مسائل اجرایی
-*خواص فیزیکی ، شیمیایی و کانی شناسی خاکها: <bv> شناخت خواص فیزیکی شیمیایی و کانی شناسی خاکها در بسیاری از بررسی ها و مطالعات و تصمیم گیری ها در عملیات خاکی نقش مهمی دارد. خواص فیزیکی شیمیایی خاکها را باید عمدتا در عوامل زیر جستجو کرده و مربوط به آنها دانست:
**__ترکیب کانی شناسی دانه ها:__ />از آنجایی که خاکها از تجزیه و هوازدگی سنگهای پوسته زمین پدید آمده است ، لذا کانی های تشکیل دهنده خاکها باید همان کانی های تشکیل دهنده سنگ مادر باشد.
**__طبیعت سطح ذرات خاک (سطح مخصوص):__ />سطح خارجی دانه های خاک ، یعنی فصل مشترک محیط جامد با محیط مجاور آن که ممکن است ، آب یا هوا باشد. محل پدید آمدن بعضی پدیده های فیزیکی یا شیمیایی است که این پدیده ها برخواص دیگر خاک مثل؛ مقاومت و نفوذپذیری و ... تاثیر می گذارد.
**__پدیده های فیزیکی شیمیایی در سطح مشترک خاک و آب:__
ذرات جسم جامد از شبکه ای از یون های مختلف تشکیل شده است که از این رو بین سطح خارجی ذره و محیط اطراف آن کنش و واکنش هایی پدیدار می گردد.
**__خاصیت مویینی:__ />خاصیت بالا رفتن آب در لوله های مویین و در حفره های بین ذرات خاک را خاصیت مویینی گویند.
**__نیروهای دافعه و جاذبه بین ذرات:__ />نیروهای بین ذره ای در خاک به دو گونه اند: نیروهای جاذبه مولکولی بین دانه ها (وان در وال) و نیروهای دافعه که ازنوع الکتروکینیماتیکی است.
*__خواص مکانیکی خاکها:__<br>
**__((اصطکاک)) :__<br>مقاومت جسم در برابر حرکت به علت وجود اصطکاک بین دو سطح تماس است.
**__چسبندگی:__ />مقاومت خاکی به علت چسبندگی دانه ها حاصل از مقاومت مولکولی (یعنی نیروی جاذیه الکتروشیمیایی) بین ذرات ریز است.
**__گسیختگی توده خاک:__ />گسیختگی توده خاک عبارتست از پایان شرایط مقاومت و آغاز برش در خاک است.
**__تحکیم:__ />تحکیم عبارتست از کاهش حجم حفره های آب دار درون خاک به علت افزایش فشارهای جانبی.
+!!خواص فیزیکی ، شیمیایی و کانی شناسی خاکها<br />*__خواص فیزیکی و شیمیایی خاک :__ شناخت خواص فیزیکی ، شیمیایی و ((کانی شناسی)) خاکها در بسیاری از بررسیها و مطالعات و تصمیم گیریها در عملیات خاکی نقش مهمی دارد. خواص فیزیکی و شیمیایی خاکها را باید عمدتا در عوامل زیر جستجو کرده و مربوط به آنها دانست.


*__ترکیب کانی شناسی دانهها :__ از آنجایی که خاکها از تجزیه و ((هوازدگی سنگها|هوازدگی سنگهای پوسته زمین)) پدید آمده است، لذا کانیهای تشکیل دهنده خاکها باید همان کانیهای تشکیل دهنده سنگ مادر باشد.


*__طبیعت سطح ذرات خاک (سطح مخصوص) :__ سطح خارجی دانههای خاک ، یعنی فصل مشترک محیط جامد با محیط مجاور آن که ممکن است، آب یا هوا باشد. محل پدید آمدن بعضی پدیدههای فیزیکی یا شیمیایی است که این پدیدهها برخواص دیگر خاک مثل؛ مقاومت و نفوذپذیری و ... تاثیر میگذارد.


*__پدیدههای فیزیکی و شیمیایی در سطح مشترک خاک و آب :__ذرات جسم جامد از شبکهای از یونهای مختلف تشکیل شده است که از اینرو بین سطح خارجی ذره و محیط اطراف آن کنش و واکنشهایی پدیدار میگردد.


*__((خاصیت مویینگی)) :__ خاصیت بالا رفتن آب در لولههای مویین و در حفرههای بین ذرات خاک را خاصیت مویینگی گویند.


*__نیروهای دافعه و جاذبه بین ذرات :__ نیروهای بین ذرهای در خاک به دو گونهاند. ((نیروی پیوستگی|نیروهای جاذبه مولکولی)) بین دانهها (وان در والس) و نیروهای دافعه که از نوع ((نیروی الکتروکینیماتیکی)) است.
!!خواص مکانیکی خاکها
*__((اصطکاک خاک|اصطکاک)) :__ مقاومت جسم در برابر حرکت به علت وجود اصطکاک بین دو سطح تماس است.


*__((چسبندگی خاک|چسبندگی)):__ مقاومت خاکی به علت چسبندگی دانهها حاصل از ((مقاومت خاک|مقاومت مولکولی)) (یعنی نیروی جاذیه الکتروشیمیایی) بین ذرات ریز است.


*__((گسیختگی توده خاک)) :__ گسیختگی توده خاک عبارتست از پایان شرایط مقاومت و آغاز برش در خاک است.


*__((تحکیم خاک|تحکیم)):__ تحکیم عبارتست از کاهش حجم حفرههای آبدار درون خاک به علت افزایش فشارهای جانبی.
 !کاربرد مکانیک خاک !کاربرد مکانیک خاک
-*خاک از یک طرف به عنوان مصالح مورد توجه مهندسین و طراحان قرار می گیرد و از سوی دیگر به عنوان یک محیط طبیعی که در اختیار آدمی قرار گرفته است مورد توجه و استفاده است. جایی که به عنوان مصالح مورد نظر است مانند خاکریزها ، سرای خاکی ، روسازی راه و فرودگاه ، پشت دیوار حایل ، زهکش ها ، و به عنوان بخشی از بتن ، ماده اصلی تهیه آجر و سرامیک ، ماده اصلی تهیه چینی و کاشی ، و... حالت انتخابی و اختیاری دارد ، و درجایی که به عنوان محیط مورد توجه است ، مانند زیر پی ها ، زیر پایه پل ها و زیربنای جاده ها و محل حفر تونل ها و محل قرار دادن لوله ها و تاسیسات مکانیکی و الکتریکی (کابل های تلفن و برق و لوله کشی گاز و فاضلاب و محل احداث قناتها و محل حفر چاهها و کانال ها و ... همه حالت غیر انتخابی (یعنی اجباری) دارد و به هر حال در تمام موارد ذکر شده ، شناخت خواص فیزیکی و مکانیکی خاک ضرورت غیر قابل اجتناب دارد. +خاک از یک طرف به عنوان مصالح مورد توجه مهندسین و طراحان قرار میگیرد و از سوی دیگر به عنوان یک محیط طبیعی که در اختیار آدمی قرار گرفته است مورد توجه و استفاده است. جایی که به عنوان مصالح مورد نظر است مانند خاکریزها ، سرای خاکی ، ((روسازی راه و فرودگاه)) ، پشت ((دیوار حایل)) ، زهکشها ، و به عنوان بخشی از ((بتن)) ، ماده اصلی تهیه ((آجر)) و ((سرامیک)) ، ماده اصلی تهیه ((چینی)) و ((کاشی)) ، و... حالت انتخابی و اختیاری دارد، و در جایی که به عنوان محیط مورد توجه است.

مانند زیر پیها ، زیر پایه پلها و زیربنای جادهها و محل حفر تونلها و محل قرار دادن لولهها و تاسیسات مکانیکی و الکتریکی (کابل های تلفن و برق و ((لوله کشی گاز)) و ((فاضلاب)) و محل احداث قناتها و محل حفر چاهها و کانالها و ... همه حالت غیر انتخابی (یعنی اجباری) دارد. به هر حال در تمام موارد ذکر شده ، شناخت خواص فیزیکی و مکانیکی خاک ضرورت غیر قابل اجتناب دارد. مثلا در یک ((پروژه راه سازی)) ، چه نوع





{img src=http://217.218.177.31/mavara/show_image.php?id=18600 height=260 width=260}

-*مثلا دریک پروژه راهسازی ، چه نوع خاکی با چه نوع دانه بندی باید انتخاب شود و لایه های آن با چه ضخامتی و با چه رطوبتی و تا چه حد باید کوبیده شود تا جایی حاصل بتواند در برابر نیروهای وارد برآن مقاوم باشد و وجود آبهای سطحی و بارندگی بر دوام آن اثر مخرب نداشته باشد و دربرابر یخ زدگی و فرسایش و تغییرات جوی نیز پایدار بماند. در ایجاد یک سد خاکی ، شیب ها چه مقدار باشد که هم پایدار باشد و هم اقتصادی ، در صورتی که سد همگن با زهکشی است ، لایه های زهکشی با چه ابعادی و با چه دانه بندی و چه مقدار نفوذپذیری باید باشد؟ سرعت حرکت آب و ....زه چه مقدار است؟ تورم یا نشست خاک چه مقدار باشد؟ میزان تراکم و درصد رطوبت و ضخامت لایه ها برای کمپاکت کردن خاک چه مقدار باید باشد؟ روش های حفاظت دامنه ها و تاج سر به چه عواملی بستگی دارد و بسیاری پرسش های دیگر که مهندس طراح باید برای آنها جواب دقیق داشته باشد. به این ترتیب درمورد هرگونه پروژه ساختمانی و راهسازی و سد سازی مسائل متعددی از فیزیک و مکانیک خاک باید پاسخ داده شود. اهمیت دقت بیشتر و نیاز به تئوریهای دقیق تر هنگامی بیشتر می شود که حجم کارها و اهمیت پروژه بیشتر باشد. +خاکی با چه نوع ((دانه بندی)) باید انتخاب شود و لایههای آن با چه ضخامتی و با چه رطوبتی و تا چه حد باید کوبیده شود تا جایی حاصل بتواند در برابر نیروهای وارد بر آن مقاوم باشد و وجود آبهای سطحی و بارندگی بر دوام آن اثر مخرب نداشته باشد و در برابر یخزدگی و ((فرسایش خاک|فرسایش و تغییرات جوی)) نیز پایدار بماند.

در ایجاد یک ((سد خاکی)) ، شیبها چه مقدار باشد که هم پایدار باشد و هم اقتصادی ، در صورتی که سد همگن با ((زهکشی)) است، لایههای زهکشی با چه ابعادی و با چه دانه بندی و چه مقدار نفوذپذیری باید باشد؟ ((جریان آب|سرعت حرکت آب)) و .... زه چه مقدار است؟ تورم یا نشست خاک چه مقدار باشد؟ میزان تراکم و درصد رطوبت و ضخامت لایهها برای کمپاکت کردن خاک چه مقدار باید باشد؟ روشهای حفاظت دامنهها و تاج سر به چه عواملی بستگی دارد و بسیاری پرسشهای دیگر که مهندس طراح باید برای آنها جواب دقیق داشته باشد. به این ترتیب درمورد هرگونه پروژه ساختمانی و راه سازی و ((سد سازی)) مسائل متعددی از ((فیزیک)) و مکانیک خاک باید پاسخ داده شود. اهمیت دقت بیشتر و نیاز به تئوریهای دقیقتر هنگامی بیشتر میشود که حجم کارها و اهمیت پروژه بیشتر باشد.
 !رابطه مکانیک خاک با سایر علوم !رابطه مکانیک خاک با سایر علوم
-*مبحث مکانیک خاک دانشی است که در آن خواص فیزیکی و مکانیکی خاکها ، ارتباط این خواص با عوامل بیرونی ، مقاومت خاک در برابر نیروها ، تغییر شکل خاک دراثر نیروها ، مسایل مربوط به حرکت یا سکون آب در خاک ، چگونگی و مقدار فشرده شدن خاکها و چگونگی و مقدار تنش ها و تغییر شکل های هر نقطه از محیط خاکی دراثر عملکرد یک نیروی خارجی و ... بحث می شود. در این راستا گاهی نیاز به مطالعه خواص شیمیایی و کانی شناسی دانه های خاک است و گاهی نیاز به بررسی پیدایش و منشا خاکها و گاهی نیاز به استفاده از دانش هیدرولیک و دانش های دیگر است. از این رو ارتباط این مبحث با دیگر مباحث علمی چون؛ فیزیک ، شیمی ، زمین شناسی ، کانی شناسی ، هیدرولیک و مکانیک سیالات رانباید از نظر دور داشت. +مبحث مکانیک خاک دانشی است که در آن خواص فیزیکی و مکانیکی خاکها ، ارتباط این خواص با عوامل بیرونی ، ((مقاومت خاک|مقاومت خاک در برابر نیروها)) ، تغییر شکل خاک در اثر نیروها ، مسایل مربوط به حرکت یا سکون آب در خاک ، چگونگی و مقدار فشرده شدن خاکها و چگونگی و مقدار تنشها و تغییر شکلهای هر نقطه از محیط خاکی در اثر عملکرد یک نیروی خارجی و ... بحث میشود.

در این راستا گاهی نیاز به مطالعه خواص شیمیایی و ((کانی شناسی)) دانههای خاک است و گاهی نیاز به بررسی ((منشا پیدایش خاک|پیدایش و منشا خاکها)) و گاهی نیاز به استفاده از دانش هیدرولیک و دانشهای دیگر است. از اینرو ارتباط این مبحث با دیگر مباحث علمی چون ((فیزیک)) ، ((شیمی)) ، ((زمین شناسی)) ، ((کانی شناسی)) ، ((مکانیک هیدرولیک|هیدرولیک)) و ((مکانیک سیالات)) را نباید از نظر دور داشت.
!مباحث مرتبط با عنوان
*((اصطکاک خاک))
*((اصول نظری مکانیک خاک))
*((هوازدگی سنگها))
*((تحکیم خاک))
*((خاک))
*((چسبندگی خاک))
*((دانه بندی))
*((زهکشی))
*((سد خاکی))
*((سد سازی))
*((فرسایش خاک))
*((کانی شناسی))
*((گسیختگی توده خاک))
*((مصالح ساختمانی))
*((مکانیک سیالات))
*((اندازه گیری ویژگیهای خاک))
*((منشا پیدایش خاک))
*((نحوه تشکیل منابع شن و ماسه))

تاریخ شماره نسخه کاربر توضیح اقدام
 پنج شنبه 30 شهریور 1385 [07:37 ]   4   اصغر نامور      جاری 
 دوشنبه 16 آذر 1383 [08:28 ]   2   حسین خادم      v  c  d  s 
 چهارشنبه 13 آبان 1383 [12:06 ]   1   حسین خادم      v  c  d  s 


ارسال توضیح جدید
الزامی
big grin confused جالب cry eek evil فریاد اخم خبر lol عصبانی mr green خنثی سوال razz redface rolleyes غمگین smile surprised twisted چشمک arrow



از پیوند [http://www.foo.com] یا [http://www.foo.com|شرح] برای پیوندها.
برچسب های HTML در داخل توضیحات مجاز نیستند و تمام نوشته ها ی بین علامت های > و < حذف خواهند شد..