منو
 کاربر Online
343 کاربر online
تاریخچه ی: رودکی

تفاوت با نگارش: 2

Lines: 1-55Lines: 1-113
 V{maketoc} V{maketoc}
 +

 +
 +
 +
 +{img src=img/daneshnameh_up/9/92/rrodakibo.JPG}
 +
 +
~~green:غزل رودکی وار، نیکو بود
 +غزلهای من رودکی وار نیست
 +اگر چه بپیچم به باریک و هم
 +بدین پرده اندر مرا راه نیست~~
 +"عنصری"
-::{img src=http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/show_image.php?id=19924}:: +!زندگینامهr />رودکی، ‌ابوعبدالله جعفر فرزند محمد فرزند حکیم فرزند عبدالرحمان فرزند آدم.r />از کودکی و چگونگی تحصیل او آگاهی چندانی به دست نیست. در 8 سالگی قرآن آموخت و آن را از بر کرد و از همان هنگام به شاعری پرداخت.r /r />برخی می گویند در مدرسه های سمرقند درس خوانده است. آنچه آشکار است، وی شاعری دانش آموخته بود و تسلط او بر واژگان فارسی چندان است که هر فرهنگ نامه ای از شعر او گواه می آورد.
-بودالله جعبن من ودک مقندی ه و را اد اعان و م رای ج ونه اند ل رف ترین شران ری وی س. از تاری ود ا یت و و کییت یلش ال دیی د دست نیست. +وکی روزار جنی ی وش داشت ر مویقی و نوازنی یره ست و پر آواه و. وی نزد بوالعنک ختیاری موسیقی آمت هموه مورد ستایش و، آن چنن که استاد زگار کهنسالی چگ خ را ب رودکی بخشی. ودکی در همان ده شعر نی می سرو. شعر و موسیقی ر سه های چهارم و پنم همچو ور یش الام ه هم پیوته ودند و شعر به همراه موسیی ونه می . شان زر آای بودن که موسیقی نیز می دانستند.
-ی ار و می گید: " که چن ذکی تیز هم ود ه ر شت سالگی قآن تمات حفظ کر و قرات بیاموت و شعر رفت و معی دقیق می گفت، چنانکه خلق بر وی اقبل نمودند و غبت او یادت شد و او را آدگار تعای آوازی خش صوتی دکش داده بود. ا ابالعبک ختیار ب ط بیاموت و در آن مار شد و آوازه او به اطراف واکناف عالم برسید و میر صر بن احمد سامانی که امیر خراسان د، ا ر به قربت حضرت خود مخصوص گردانی و کارش با ف و ثروت و نعمت او به حد کما رسید. زادگاه او قریه بنج از راء رودک مرقند است. یض او را کور مادر اد دانسته اند و عقیده بری بر آن است که در واخر عمر بی ات. وفت وی ه ل 320 هـی در زادگاهش قریه بنج اتفاق فتاه ر مان جا به خام سپرده شده است. +ز ا ودکی ،نجیک رذی (یه وم سده هرم) پس ا ا فری (429 ق) اتاد میقی زمانه خویش بودند. ارا، معولا ((صید)) هایا ا ب ا و در یکی از رده های مویی می خواند. رک که صدایی وش دت یا مسیقی نی دنست، از راوی می واست تا شعر را در ضور م ان. روکی را با ا ی اند .
-رودکی در سرون انوا ر وصا ق((یه)) ، ((منوی)) ((زل)) ((ق)) مهر ا ست و از نر رانی کلن و ی بین تای ادبیات ایران یش از و شعری ود داد ه و ا وی براری کند. +رفته رفته آوازه رودکی به دربار ((سامانیان))رسید و نربن احمد سامانی (301 ـ 331 ق) او را ه بار خواد. رخی ر ن گمنند که او پی ز ب احمد به رار امنی فته بود، در آنجا بزرگترین اعر دربار ساانی د. در آن روزگار ر یط ادبی لمی اقادی و اجتماعی فرارود، آن چان حولی شگف روی داد ود ک دان پوهان، ن و ا وران نوزایی (رسان) ایرانی می نامند.
-به وسطه تقرب ب میر ن بن احد مانی (301-331) رکی به دریا وز ولات فروانی از پادشاه سامانی زیران و رجال در بارش نئل گید و رو و مکنی زیاد دست آورده است چانکه ب گف امی وی نگمی مه به همرای ر بن حمد از هرات به خار می رفته، هر شتر ی بنه او به . + بر ستر چین مینه منب اتصادی، تماعی و بریه دا وی ری از پادشاهان سامان چنین با ل و رمنی وزیرانی دشمند و کاردان چن ((ابالف بمی)) (330 ق) و ولی مد جیهای (333 ) بارا به ور مر رگ لمی ادبی و هنگی مد.
-ا بر دارا بون مقا اهی ر ای نری اعری وکی اناه ای س ه ا معاان و عرای مروفی چ ی بلی فی لی ا ا ده اند ا گوینگا بع ا او کانی چون ((یقی))، ((امی ری)) ((ری))، ((فری )) و ((ناررو)) ا او ب بزرگی ید کرده اند. +ربار ساایا، محیط گرم بحث و برخورد اندیشه شد و شاعران و فهنگمدارا ز راههی دور نیک ب آنجا روی ی ودند.
ب
تری ثار علم دبی و اریخی مند ((شاهنمه منصوری))، شاهنمه ابوالمؤید لخی (سه هام هجری)، عجای لبلدان، دود لعالم من المشرق الی المرب در جغرافا ((ترج سی طبی)) ک چ دامندان فم کرده اند، ترجه تایخ طبری ز ابعلی بلعمی آثا ابویحان بیرونی (440 ق) و((بعلی سینا)) (428 ) ر روزگار سامانیان پید آمدند. دانشمندان برجست ی منند ((م زکری رازی)) (313 ق) ((ابونصر فاربی)) (339)، ((اورین بیرونی))، اوعلی سینا و بسیاری از شاعرا بزرگ مانند فردوسی (410/416 ق) در این وار یا متأثر از آن برآمده اند.
-"نان ردکی در قو بیه و نزدیکی عای یت و وصف ک نظیر ست لافت من انسام ی در ادبیات و شاهه ی و که ای ی کام او ونده نونده است. لب اار ا رو طر و شادی و د توجه به چه میه او و ستی باد شو و ی حا ه ا ی دگی یات ا یه رای یش فا با و نی می با. با وو آنه تا یک مییون و سیص هزا عر ا به گفته شیدی مرقندی ه ودک نس ا اند تدا اشای که ا او امروزه ر د ت به هزار بی نی سد. "مهمتین ار رودکی ک کنون زابیت راکنده ای ا آ بای ماده است، نمه کلیله و دمه ات ک ترجه ری آن ای ص بن احم و فرما وی ه د ابوالف ممد لعی وت گرت ات. +رگترین کتابخانه در آ دوران در را بود که ابعی یا ن ا دی و گفت ک نظیر ا گ نید اس. یر این تحول ه نها در آ وه که در درا پ آن نی یدا ا. وکی رزند چین واری است. وی با امای نفوی فروان یت و به ری او ست یاف. و و مویی ا ر ر نبن ام چن د ک ان اگت شاه از را خا، ب وی بیانگ ن ا.
ه
نامی ک نصبن ام اانی به هرات رفته، یاهی ر آن دیار منده ود ی کس یرای نبود ت ا پادشه بخواه که بخاا بازرد بارین از ردکی واستند ت او این وظیفه دشوا را بپذیرد.رودکی شعر ر وزه ~~green:« بوی وی ولیان آید همی ـ یاد یا هربا آید می »~~ را سرده است.
رباران شاعران مه او ا رامی ی داتد زرگنی چون والفضل می و ابطی صبی صاح دیو رسات، شاعر و فیلسوف. هید لی (325 ق) و ابوالس مادی اعر با ا وتی زدیکی داتند.
-!اشار رودکی +گویند که وی از آغاز نابینا بود، اما با بررسی پروفسور گراسیموف (1970 م) بر جمجمه و استخوانهای وی آشکر گردید که در دوران پیری با فلز گداخته ای چشم او را کور کرده اند، برخی استخوانهایش شکسته بود و در بیش از 80 سالگی درگذشت.
 +رودکی گذشته از نصربن احمد سامانی کسان دیگری مانند امیر جعفر بانویه از امیران سیستان، ابوطیب مصعبی، خاندان بلعمی، عدنانی، مرادی، ابوالحسن کسایی، عماره مروزی و ماکان کاکی را نیز مدح کرده است.
 + از آثار او بر می آید که به مذهب اسماعیلی گرایش داشته است؛ شاید یکی از علتهای کور شدن او در روزگار پیری، همین باشد.
 +با توجه به مقاله کریمسکی، هیچ بعید به نظر نمی رسد که پس از خلع امیر قرمطی، رودکی را نیز به سبب هواداری از قرمطیان و بی اعتنایی به مذهب رایج زمان کور کرده باشند.
 +آنچه مسلم است زندگی صاحبقران ملک سخن ابوعبدالله جعفر بن محمد رودکی سمرقندی در هاله ای از رمز و راز پوشیده شده است و با اینکه بیش از هزار و صد سال از مرگ او می گذرد، هنوز معماهای زندگی او حل نشده و پرده ای ابهام بر روی زندگی پدر شعر فارسی سایه گسترده است.
 +رودکی در پیری با بی اعتنایی دربار روبرو شد و به زادگاهش بازگشت؛ شعرهای دوران پیری او، سرشار از شکوه روزگار، حسرت از گذشته و بیان ناداری است. رودکی از شاعران بزرگ ((سبک خراسانی)) است. شعرهای اندکی از او به یادگار مانده، که بیشتر به صورت بیتهایی پراکنده از قطعه های گوناگون است.
 +!سیری در آثار
 +کامل ترین مجموعه عروض فارسی، نخستین بار در شعرهای رودکی پیدا شد و در همین شعرهای باقی مانده، 35 وزن گوناگون دیده می شود. این شعرها دارای گشادگی زبان و توانایی بیان است. زبان او، گاه از سادگی و روانی به زبان گفتار می ماند.
 +جمله های کوتاه، فعلهای ساده، تکرار فعلها و برخی از اجزای جمله مانند زبان محاوره در شعر او پیداست. وجه غالب صور خیال در شعر او، تشبیه است.
 +تخیل او نیرومند است. پیچیدگی در شعر او راه ندارد و شادی گرایی و روح افزایی، خردگرایی، دانش دوستی، بی اعتبار دانستن جهان، لذت جویی و به خوشبختی اندیشیدن در شعرهای او موج می زند.
 + وی نماینده کامل شعر دوره سامانی و اسلوب شاعری سده چهارم است. تصویرهایش زنده و طبیعت در شعر او جاندار است. پیدایش و مطرح کردن ((رباعی)) را به او نسبت می دهند. رباعی در بنیاد، همان ترانه هایی بود که خنیاگران می خوانده اند و به پهلویات مشهور بوده است؛ رودکی به اقتضای آوازه خوانی به این نوع شعر بیشتر گرایش داشته، شاید نخستین شاعری باشد که بیش از سایر گویندگان روزگارش در ساختن آهنگها از آن سود برده باشد. از بیتها،(( قطعه)) ها، ((قصیده)) ها و غزلهای اندکی که از رودکی به یادگار مانده، می توان به نیکی دریافت که او در همه فنون شعر استاد بوده است.
 +معرفی آثار
 +تعداد شعرهای رودکی را از صدهزار تا یک میلیون بیت دانسته اند؛ آنچه اکنون مانده، بیش از 1000 بیت نیست که مجموعه ای از قصیده، مثنوی،قطعه و رباعی را در بر می گیرد. از دیگر آثارش منظومه ((کلیله و دمنه)) است که محمد بلعمی آن را از عربی به فارسی برگرداند و رودکی به خواسته امیرنصر و ابوالفضل بلعمی آن را به نظم فارسی در آورده است (به باور فردوسی در شاهنامه، رودکی به هنگام نظم کلیله و دمنه کور بوده است.)
 + این منظومه مجموعه ای از ((افسانه)) ها و حکایتهای هندی از زبان حیوانات ((فابل)) است که تنها 129 بیت آن باقی مانده است و در بحر رمل مسدس مقصور سرود شده است؛ مثنویهای دیگری در بحرهای متقارب، خفیف، هزج مسدس و سریع به رودکی نسبت می دهند که بیتهایی پراکنده از آنها به یادگار مانده است. گذشته از آن شعرهایی دیگر از وی در موضوعهای گوناگون مدحی، غنایی، ((هجو))، وعظ، هزل ، رثاء و ((چکامه))، در دست است.
 +
 +~~brown:عوفی درباره او می گوید: " که چنان ذکی و تیز فهم بود که در هشت سالگی قرآن تمامت حفظ کرد و قرائت بیاموخت و شعر گرفت و معنای دقیق می گفت، چنانکه خلق بر وی اقبال نمودند و رغبت او زیادت شد و او را آفریدگار تعالی آوازی خوش و صوتی دلکش داده بود. از ابوالعبک بختیار بر بط بیاموخت و در آن ماهر شد و آوازه او به اطراف واکناف عالم برسید و امیر نصر بن احمد سامانی که امیر خراسان بود، او را به قربت حضرت خود مخصوص گردانید و کارش بالا گرفت و ثروت و نعمت او به حد کمال رسید.~~
 +

 +
 +
 +
 +{img src=img/daneshnameh_up/0/0d/roodakimazar.JPG}
 +
 +
زادگاه او قریه بنج از قراء رودک سمرقند است. یعضی او را کور مادر زاد دانسته اند و عقیده برخی بر آن است که در اواخر عمر نابینا شده است. وفات وی به سال 320 هـجری در زادگاهش قریه بنج اتفاق افتاده و در همان جا به خاک سپرده شده است.
 +رودکی در سرودن انواع شعر مخصوصاً قصیده، ((مثنوی)) ، ((غزل)) و ((قطعه)) مهارت داشته است و از نظر خوشی بیان در تاریخ ادبیات ایران پیش از او شاعری وجود ندارد که بتواند با وی برابری کند.
 +به واسطه تقرب به امیر نصر بن احمد سامانی (301-331) رودکی به دریافت جوائز و صله فراوانی از پادشاه سامانی و وزیران و رجال در بارش نائل گردید و ثروت و مکنتی زیاد به دست آورده است چنانکه به گفته نظامی عروضی هنگامی مه به همراهی نصر بن احمد از هرات به بخارا می رفته، چهار صد شتر بنه او بوده است.
 +علاوه بر دارا بودن مقام ظاهری رفعت پایه سخنوری و شاعری رودکی به اندازه ای است که از معاصران او شعرای معروفی چون شهید بلخی و معروفی بلخی او را ستوده اند و از گویندگان بعد از او کسانی چون ((دقیقی))، ((نظامی عروضی))، عنصری، فرخی و ((ناصرخسرو)) از او به بزرگی یاد کرده اند.
 +!ویژگی سخن
 +سخنان رودکی در قوت تشبیه و نزدیکی معانی به طبیعت و وصف ،کم نظیر است و لطافت و متانت و انسجام خاصی در ادبیات وی مشاهده می شود که مایه تأثیر کلام او در خواننده و شنونده است. از غالب اشعار او روح طرب و شادی و عدم توجه به آنچه مایه اندوه و سستی باشد مشهود است و این حالت گذشته از اثر محیط زندگی و عصر حیات شاعر نتیجه فراخی عیش و فراغت بال او نیز می باشد. با وجود آنکه تا یک میلیون و سیصد هزار شعر بنا به گفته رشیدی سمرقندی به رودکی نسبت داده اند تعداد اشعاری که از او امروزه در دست است به هزار بیت نمی رسد.
 +از نظر صنایع ادبی گرانبهاترین قسمت آثار رودکی مدایح او نیست، بلکه مغازلات اوست که کاملاً مطابق احساسات آدمی است، شاعر شادی پسند بسیار جالب توجه و شاعر غزلسرای نشاط انگیز، بسیار ظریف و پر از احساسات است.
 +گذشته از مدایح و مضمون های شادی پسند و نشاط انگیز در آثار رودکی، اندیشه ها و پندهایی آمیخته به بدبینی مانند گفتار شهید بلخی دیده می شود. شاید این اندیشه ها در نزدیکی پیری و هنگامی که توانگری او بدل به تنگدستی شده نمو کرده باشد، می توان فرض کرد که این حوادث در زندگی رودکی، بسته به سرگذشت نصر دوم بوده است. پس از آنکه امیر قرمطی را خلع کردند مقام افتخاری که رودکی در دربار به آن شاد بود به پایان رسید.
 +با فرا رسیدن روزهای فقر و تلخ پیری، دیگر چیزی برای رودکی نمانده بود، جز آنکه بیاد روزهای خوش گذشته و جوانی سپری شده بنالد و مویه کند.
 +!نمونه اشعار
 ~~green:زمانه پندی آزاد وار داد مرا ----- زمانه را چو نکو بنگری همه پند است  ~~green:زمانه پندی آزاد وار داد مرا ----- زمانه را چو نکو بنگری همه پند است
 به روز ِ نیک ِ کسان گفت تا تو غم نخوری ----- بسا کسا که به روز ِ تو آرزو مند است به روز ِ نیک ِ کسان گفت تا تو غم نخوری ----- بسا کسا که به روز ِ تو آرزو مند است
-زمانه گفت مرا خشم خویش دار نگاه ----- کرا زبان نه به بند است پای درند است~~ +زمانه گفت مرا خشم خویش دار نگاه ----- کرا زبان نه به بند است پای دربند است~~

~~red:***
~~
 __اندر بلای سخت__ __اندر بلای سخت__
 ~~green:ای آنکه غمگنی و سزاواری ----- وندر نهان سرشک همی‌باری ~~green:ای آنکه غمگنی و سزاواری ----- وندر نهان سرشک همی‌باری
 رفت آنکه رفت و آمد آنکه آمد----- بود آنچه بود، خیره چه غم داری؟ رفت آنکه رفت و آمد آنکه آمد----- بود آنچه بود، خیره چه غم داری؟
 هموار کرد خواهی گیتی را؟----- گیتی‌ست، کی پذیرد همواری؟ هموار کرد خواهی گیتی را؟----- گیتی‌ست، کی پذیرد همواری؟
 مستی نکن که او نشنود مستی ----- رازی مکن که نشنود او زاری مستی نکن که او نشنود مستی ----- رازی مکن که نشنود او زاری
 شو، تا قیـامت آیـد زاری کن! ----- کی رفته را به زاری باز آری؟ شو، تا قیـامت آیـد زاری کن! ----- کی رفته را به زاری باز آری؟
 آزار بیـش بیـنی زیـن گردون ----- گر تو به هر بهانه بیـازاری آزار بیـش بیـنی زیـن گردون ----- گر تو به هر بهانه بیـازاری
 گوئی گماشته است بلائی او ----- بر هر که تو بر او دل بگماری گوئی گماشته است بلائی او ----- بر هر که تو بر او دل بگماری
 ابری پدیدنی و کسوفی نی ----- بگرفت ماه و گشت جهان تاری ابری پدیدنی و کسوفی نی ----- بگرفت ماه و گشت جهان تاری
 فرمان کنی و یا نکنی ترسم ----- بر خویشتن ظفر ندهی باری فرمان کنی و یا نکنی ترسم ----- بر خویشتن ظفر ندهی باری
 اندر بلای سخت پدیـد آید ----- فضل و بزرگمردی و سالاری~~ اندر بلای سخت پدیـد آید ----- فضل و بزرگمردی و سالاری~~
-~~red:***~~

~~green:آن کس که شعر داند اد که در جها احبقران شاعری استاد رودکی ست~~ />
(
نظامی روضی) />
~~green:
ز رودکی وا نیک و />های من ردکی وار نی
اگر ه یم ه بایک و م />بین پرده اندر م اه نیست~~ /> />(نی)

~~green:گ
سری یابد ه عام کس به نیکو اعری />رودکی ا س ن اران یبد سری />شعر او رم ید هار />هم ون ید ر چنان مه باید شری~~ />
(
ریدی رقندی)
+~~red:***~~


>>

/>

{img src=img/daneshnameh_up/f/fc/roodaki.bmp657.JPG} />

لیله و دمنه دکی />مهرین کار رودکی ه نظم ر ردن کلیله و دمنه ات، متاسفانه ای ر گبها ماند سایر ار و مثویهای دکی م ده ات و از آ جز ابیتی پراکنده در نیست. از یت پراکنده ی که از نظومه کلیله و دمنه و ایر مثنویهای رودکی اقی منه اس می وان فهمین که صابقران ملک خن لقبی برازنده او بوده است. در شعر او قوه یل در ی، ستحکا و نجام کلام همه ا هم ج است و بهمین لیل در دربار ساانیان، قدر و مرتبه ای دشت ک شاعران بعد از او همیشه آروی وزار را داشتند.
 +

تاریخ شماره نسخه کاربر توضیح اقدام
 چهارشنبه 15 شهریور 1385 [09:59 ]   23   لیلا مهرمحمدی      جاری 
 یکشنبه 22 مرداد 1385 [08:53 ]   22   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 یکشنبه 22 مرداد 1385 [08:51 ]   21   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 یکشنبه 22 مرداد 1385 [08:44 ]   20   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 یکشنبه 22 مرداد 1385 [08:38 ]   19   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 یکشنبه 22 مرداد 1385 [08:02 ]   18   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 یکشنبه 22 مرداد 1385 [07:56 ]   17   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 یکشنبه 22 مرداد 1385 [07:56 ]   16   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 شنبه 14 مرداد 1385 [11:21 ]   15   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 شنبه 14 مرداد 1385 [10:20 ]   14   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 شنبه 14 مرداد 1385 [10:03 ]   13   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 شنبه 14 مرداد 1385 [09:59 ]   12   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 چهارشنبه 11 مرداد 1385 [15:15 ]   11   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 سه شنبه 10 مرداد 1385 [08:12 ]   10   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 سه شنبه 10 مرداد 1385 [08:11 ]   9   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 سه شنبه 10 مرداد 1385 [08:03 ]   8   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 سه شنبه 10 مرداد 1385 [07:57 ]   7   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 سه شنبه 10 مرداد 1385 [07:41 ]   6   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 سه شنبه 10 مرداد 1385 [07:33 ]   5   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 سه شنبه 10 مرداد 1385 [07:15 ]   4   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 یکشنبه 01 مرداد 1385 [13:48 ]   3   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 یکشنبه 01 مرداد 1385 [13:45 ]   2   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 یکشنبه 01 مرداد 1385 [13:42 ]   1   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 


ارسال توضیح جدید
الزامی
big grin confused جالب cry eek evil فریاد اخم خبر lol عصبانی mr green خنثی سوال razz redface rolleyes غمگین smile surprised twisted چشمک arrow



از پیوند [http://www.foo.com] یا [http://www.foo.com|شرح] برای پیوندها.
برچسب های HTML در داخل توضیحات مجاز نیستند و تمام نوشته ها ی بین علامت های > و < حذف خواهند شد..