منو
 کاربر Online
810 کاربر online
تاریخچه ی: رودکی

تفاوت با نگارش: 1

Lines: 1-49Lines: 1-113
-ابوعبدالله جعفربن ممب رودکی سرقندی ک و را استاد عران و مدم شعری عجم خوانه ان ا جمله مرف تری اعرا پارسی گوی است. تاری ولاد غاز یات ا کیفی تحصیلاتش اطلاع دیقی ر دست نیست. +V{maketoc} />


align=left>

{img src=img/daneshnameh_up/9/92/rrodakibo.JPG}
~~green: رودکی ار، نیک ود />لهای م روکی وا نیت />اگ چه یچ باریک و هم />ین پره اند ا ا یت~~ />"عری"
-فی درباره او می گوید: " که چنا کی و ز فهم بو که د هشت گی رن تمم حفظ کر قائت یام شع ر نی دقیق می گف نکه خلق بر وی ابل مودن و رغبت و یادت شد او را آفریدگار تعای آازی ش و وتی لک دده بود. ز ابوالعب بختیار بر ط یاموخت و در آن ماهر د و آوازه او به اطراف واکناف عالم برسید و امی صر ب احد ساانی ه امی ران بد، او ب قربت حضرت خود مخصوص گرداید و کرش با رف ثر و نم ا ب حد کمل رسید. ادگاه او قیه نج از راء وک مرقند است. یض او ا کور مادر زا اته د و یه رخی بر آ است ه ر ااخر مر نابینا شده است. وفات وی به سال 320 هـجری در زادگاهش قیه ن فق افتاده و ر مان جا به خام رده شده است. +!دگیناه />ودکی، ‌ابوبدلله ر رند مم فر کیم د عالرح زن آدم. /> کی گونی تی او آگای چدانی ست نی. د 8 الی قرن موخت و آن ر از بر کرد و ا ا نام ه ای ردا. /> />برخی می گیند ر در ی مد رس وانده ات. نچ کر است، وی اعری دان وته د و س و بر اا فاری چندان است که هر فرهنگ نامه ی او اه می رد.
-رودکی سرودن انوا شر موا ید نوی ز و ه مار اشه است و ا نر روانی ا و خوشی یان در ری دی ایرن پیش از ا شاری وود ندر که واند با ی رابری کند. +رودکی روار جوانی آوای خوش اشت، در مویقی و نوزندگی چیره دست و پ آواز ب. وی نزد ابنک بختیاری موسیق وخت و موه مر تایش و بود، آن چنان که استا ر روزگار کهنسالی گ خود را ب رودکی بخشید. ودکی در همان دوره ر نی می رود. عر و موسیقی سده های چهارم و پن همون روزگار پیش از اسام ه هم پیوته بودند و عر ه همراه مویقی وانده ی د. شاعران بزرگ آنانی بودند که موسیقی نیز می دانستند.
-به واطه تقرب به امیر نصر ن حد امانی (301-331) رکی به دیت جاز وصا فراوای از ااه سمانی وزین و جا در ار نئل گردد رو کنی یا ب دت رده است چانک ه فته نامی روی هنامی م مراهی نر ن م از هرات ه را می ر چا د شر ی بنه ا وده ات. +ا هم عصرن دکی منجیک تری (نیمه دوم چام) و س ا او رخی (429 ) ااد موسیقی مان خوی ود. اعرن، مول ((یده)) هیشان ا با ساز د یکی ز رده های موسیقی ی خواند. هرکس ه دایی و ناشت یا میی می ن از راوی می خواست ا ش را در حضور م بخان. ودکی، شرش با ساز ی وان .
-وه بر ار بدن مقا ظاری ای سوی و اری رکی انده ای ات که از اصرن ا رای مرفی چون هید ب و مرفی بلی او را سده اند و گوینگان د او کنی چون یی، امی روی، نی، فرخی و او از و بزگی یا کر اند. +ه رفته وازه روکی ب دربار ((سامایا))رسی نب احد سنی (301 ـ 331 ق) او ا ه دربارا اند. خی بر این گمانن که او ی از نصرن احد ه ربار سامیان فته بد، ر آجا برگترین شاعر دربار سانی شد. آن روگار می ای، ی، اصادی و اجتماعی فارو، ن چنن ول شگرف روی داده بود ک دان پژوهن ن وره را وا نوزیی (رسان) ایری می نامند.
-"خنان رودکی قوت شبیه و نزدیکی معانی طبیعت صف کم نظیر اس و لطات و مان و انسجم خای ر ادبیات ی ماه می و که میه یر کلا او د خواننده و نونده است. از غاب اشعار ا روح طرب و شادی و دم توجه ب آنچ مایه اندوه و سستی باشد مود ات و ین لت ذشته از اثر محیط زنی و صر حیت شاعر نتیجه فاخی عیش اغت بال او نیز می باد. با وجود آنکه تا ی میلیون و سیصد هزار شعر با ب گف رشیدی سمرقندی ب دکی نسبت داد اند تعداد اشعاری که از او امو در دست است به هزار بیت نمی سد. "مهمرین ثر رودکی که اکنون جزابیات اکنده ا از آن بقی نمانه است، منومه کلیله و منه است ک ترمه عربی ن در عد امی نصر بن احمد و به فرمان وی ب دست ابوالف حم بلعمی ورت رف ست. + ر ت چنین ی مناس اتای، اجمای و رپای ا وی ی از اداهن ساای هچین با ا و دمندی ویانی انش و کادان ون ((اباف بی)) (330 ) و اوی مم یهانی (333 )، باا ه صوت رک ب عمی ادبی فی در.
-!اشعار رودکی +دربار سامانیان، محیط گرم بحث و برخورد اندیشه شد و شاعران و فرهنگمداران از راههای دور و نزدیک به آنجا روی می آوردند.
بهترین آثار علمی، ادبی و تاریخی مانند ((شاهنامه منصوری))، شاهنامه ابوالمؤید بلخی (سده چهارم هجری)، عجایب البلدان، حدود العالم من المشرق الی المغرب در جغرافیا، ((ترجمه تفسیر طبری)) که چند تن از دانشمندان فراهم کرده اند، ترجمه تاریخ طبری از ابوعلی بلعمی، آثار ابوریحان بیرونی (440 ق) و((ابوعلی سینا)) (428 ق) در روزگار سامانیان پدید آمدند. دانشمندان برجسته ای مانند ((محمد زکریای رازی)) (313 ق) ((ابونصر فارابی)) (339)، ((ابوریحان بیرونی))، ابوعلی سینا و بسیاری از شاعران بزرگ مانند فردوسی (410/416 ق) در این روزگار یا متأثر از آن برآمده اند.
 +بزرگترین کتابخانه در آن دوران در بخارا بود که ابوعلی سینا آن را دید و گفت که نظیر آن را هرگز ندیده است. تأثیر این تحول، نه تنها در آن دوره که در دوران پس از آن نیز پیدا است. رودکی فرزند چنین روزگاری است. وی در دربار سامانی نفوذی فراوان یافت و به ثروتی افزون دست یافت. نفوذ شعر و موسیقی او در دربار نصربن احمد چندان بود که داستان بازگشت پادشاه از هرات به بخارا، به خوبی بیانگر آن است.
 +هنگامی که نصربن احمد سامانی به هرات رفته، دیرگاهی در آن دیار مانده بود، هیچ کس را یارای آن نبود تا از پادشاه بخواهد که بخارا بازگردد؛ درباریان از رودکی خواستند تا او این وظیفه دشوار را بپذیرد.رودکی شعر پر آوازه ~~green:« بوی جوی مولیان آید همی ـ یاد یار مهربان آید همی »~~ را سروده است.
 +درباریان و شاعران، همه او را گرامی می داشتند و بزرگانی چون ابوالفضل بلعمی و ابوطیب مصعبی صاحب دیوان رسالت، شاعر و فیلسوف. شهید بلخی (325 ق) و ابوالحسن مرادی شاعر با او دوستی و نزدیکی داشتند.
 +گویند که وی از آغاز نابینا بود، اما با بررسی پروفسور گراسیموف (1970 م) بر جمجمه و استخوانهای وی آشکار گردید که در دوران پیری با فلز گداخته ای چشم او را کور کرده اند، برخی استخوانهایش شکسته بود و در بیش از 80 سالگی درگذشت.
 +رودکی گذشته از نصربن احمد سامانی کسان دیگری مانند امیر جعفر بانویه از امیران سیستان، ابوطیب مصعبی، خاندان بلعمی، عدنانی، مرادی، ابوالحسن کسایی، عماره مروزی و ماکان کاکی را نیز مدح کرده است.
 + از آثار او بر می آید که به مذهب اسماعیلی گرایش داشته است؛ شاید یکی از علتهای کور شدن او در روزگار پیری، همین باشد.
 +با توجه به مقاله کریمسکی، هیچ بعید به نظر نمی رسد که پس از خلع امیر قرمطی، رودکی را نیز به سبب هواداری از قرمطیان و بی اعتنایی به مذهب رایج زمان کور کرده باشند.
 +آنچه مسلم است زندگی صاحبقران ملک سخن ابوعبدالله جعفر بن محمد رودکی سمرقندی در هاله ای از رمز و راز پوشیده شده است و با اینکه بیش از هزار و صد سال از مرگ او می گذرد، هنوز معماهای زندگی او حل نشده و پرده ای ابهام بر روی زندگی پدر شعر فارسی سایه گسترده است.
 +رودکی در پیری با بی اعتنایی دربار روبرو شد و به زادگاهش بازگشت؛ شعرهای دوران پیری او، سرشار از شکوه روزگار، حسرت از گذشته و بیان ناداری است. رودکی از شاعران بزرگ ((سبک خراسانی)) است. شعرهای اندکی از او به یادگار مانده، که بیشتر به صورت بیتهایی پراکنده از قطعه های گوناگون است.
 +!سیری در آثار
 +کامل ترین مجموعه عروض فارسی، نخستین بار در شعرهای رودکی پیدا شد و در همین شعرهای باقی مانده، 35 وزن گوناگون دیده می شود. این شعرها دارای گشادگی زبان و توانایی بیان است. زبان او، گاه از سادگی و روانی به زبان گفتار می ماند.
 +جمله های کوتاه، فعلهای ساده، تکرار فعلها و برخی از اجزای جمله مانند زبان محاوره در شعر او پیداست. وجه غالب صور خیال در شعر او، تشبیه است.
 +تخیل او نیرومند است. پیچیدگی در شعر او راه ندارد و شادی گرایی و روح افزایی، خردگرایی، دانش دوستی، بی اعتبار دانستن جهان، لذت جویی و به خوشبختی اندیشیدن در شعرهای او موج می زند.
 + وی نماینده کامل شعر دوره سامانی و اسلوب شاعری سده چهارم است. تصویرهایش زنده و طبیعت در شعر او جاندار است. پیدایش و مطرح کردن ((رباعی)) را به او نسبت می دهند. رباعی در بنیاد، همان ترانه هایی بود که خنیاگران می خوانده اند و به پهلویات مشهور بوده است؛ رودکی به اقتضای آوازه خوانی به این نوع شعر بیشتر گرایش داشته، شاید نخستین شاعری باشد که بیش از سایر گویندگان روزگارش در ساختن آهنگها از آن سود برده باشد. از بیتها،(( قطعه)) ها، ((قصیده)) ها و غزلهای اندکی که از رودکی به یادگار مانده، می توان به نیکی دریافت که او در همه فنون شعر استاد بوده است.
 +معرفی آثار
 +تعداد شعرهای رودکی را از صدهزار تا یک میلیون بیت دانسته اند؛ آنچه اکنون مانده، بیش از 1000 بیت نیست که مجموعه ای از قصیده، مثنوی،قطعه و رباعی را در بر می گیرد. از دیگر آثارش منظومه ((کلیله و دمنه)) است که محمد بلعمی آن را از عربی به فارسی برگرداند و رودکی به خواسته امیرنصر و ابوالفضل بلعمی آن را به نظم فارسی در آورده است (به باور فردوسی در شاهنامه، رودکی به هنگام نظم کلیله و دمنه کور بوده است.)
 + این منظومه مجموعه ای از ((افسانه)) ها و حکایتهای هندی از زبان حیوانات ((فابل)) است که تنها 129 بیت آن باقی مانده است و در بحر رمل مسدس مقصور سرود شده است؛ مثنویهای دیگری در بحرهای متقارب، خفیف، هزج مسدس و سریع به رودکی نسبت می دهند که بیتهایی پراکنده از آنها به یادگار مانده است. گذشته از آن شعرهایی دیگر از وی در موضوعهای گوناگون مدحی، غنایی، ((هجو))، وعظ، هزل ، رثاء و ((چکامه))، در دست است.
 +
 +~~brown:عوفی درباره او می گوید: " که چنان ذکی و تیز فهم بود که در هشت سالگی قرآن تمامت حفظ کرد و قرائت بیاموخت و شعر گرفت و معنای دقیق می گفت، چنانکه خلق بر وی اقبال نمودند و رغبت او زیادت شد و او را آفریدگار تعالی آوازی خوش و صوتی دلکش داده بود. از ابوالعبک بختیار بر بط بیاموخت و در آن ماهر شد و آوازه او به اطراف واکناف عالم برسید و امیر نصر بن احمد سامانی که امیر خراسان بود، او را به قربت حضرت خود مخصوص گردانید و کارش بالا گرفت و ثروت و نعمت او به حد کمال رسید.~~
 +

 +
 +
 +
 +{img src=img/daneshnameh_up/0/0d/roodakimazar.JPG}
 +
 +
زادگاه او قریه بنج از قراء رودک سمرقند است. یعضی او را کور مادر زاد دانسته اند و عقیده برخی بر آن است که در اواخر عمر نابینا شده است. وفات وی به سال 320 هـجری در زادگاهش قریه بنج اتفاق افتاده و در همان جا به خاک سپرده شده است.
 +رودکی در سرودن انواع شعر مخصوصاً قصیده، ((مثنوی)) ، ((غزل)) و ((قطعه)) مهارت داشته است و از نظر خوشی بیان در تاریخ ادبیات ایران پیش از او شاعری وجود ندارد که بتواند با وی برابری کند.
 +به واسطه تقرب به امیر نصر بن احمد سامانی (301-331) رودکی به دریافت جوائز و صله فراوانی از پادشاه سامانی و وزیران و رجال در بارش نائل گردید و ثروت و مکنتی زیاد به دست آورده است چنانکه به گفته نظامی عروضی هنگامی مه به همراهی نصر بن احمد از هرات به بخارا می رفته، چهار صد شتر بنه او بوده است.
 +علاوه بر دارا بودن مقام ظاهری رفعت پایه سخنوری و شاعری رودکی به اندازه ای است که از معاصران او شعرای معروفی چون شهید بلخی و معروفی بلخی او را ستوده اند و از گویندگان بعد از او کسانی چون ((دقیقی))، ((نظامی عروضی))، عنصری، فرخی و ((ناصرخسرو)) از او به بزرگی یاد کرده اند.
 +!ویژگی سخن
 +سخنان رودکی در قوت تشبیه و نزدیکی معانی به طبیعت و وصف ،کم نظیر است و لطافت و متانت و انسجام خاصی در ادبیات وی مشاهده می شود که مایه تأثیر کلام او در خواننده و شنونده است. از غالب اشعار او روح طرب و شادی و عدم توجه به آنچه مایه اندوه و سستی باشد مشهود است و این حالت گذشته از اثر محیط زندگی و عصر حیات شاعر نتیجه فراخی عیش و فراغت بال او نیز می باشد. با وجود آنکه تا یک میلیون و سیصد هزار شعر بنا به گفته رشیدی سمرقندی به رودکی نسبت داده اند تعداد اشعاری که از او امروزه در دست است به هزار بیت نمی رسد.
 +از نظر صنایع ادبی گرانبهاترین قسمت آثار رودکی مدایح او نیست، بلکه مغازلات اوست که کاملاً مطابق احساسات آدمی است، شاعر شادی پسند بسیار جالب توجه و شاعر غزلسرای نشاط انگیز، بسیار ظریف و پر از احساسات است.
 +گذشته از مدایح و مضمون های شادی پسند و نشاط انگیز در آثار رودکی، اندیشه ها و پندهایی آمیخته به بدبینی مانند گفتار شهید بلخی دیده می شود. شاید این اندیشه ها در نزدیکی پیری و هنگامی که توانگری او بدل به تنگدستی شده نمو کرده باشد، می توان فرض کرد که این حوادث در زندگی رودکی، بسته به سرگذشت نصر دوم بوده است. پس از آنکه امیر قرمطی را خلع کردند مقام افتخاری که رودکی در دربار به آن شاد بود به پایان رسید.
 +با فرا رسیدن روزهای فقر و تلخ پیری، دیگر چیزی برای رودکی نمانده بود، جز آنکه بیاد روزهای خوش گذشته و جوانی سپری شده بنالد و مویه کند.
 +!نمونه اشعار
 ~~green:زمانه پندی آزاد وار داد مرا ----- زمانه را چو نکو بنگری همه پند است  ~~green:زمانه پندی آزاد وار داد مرا ----- زمانه را چو نکو بنگری همه پند است
 به روز ِ نیک ِ کسان گفت تا تو غم نخوری ----- بسا کسا که به روز ِ تو آرزو مند است به روز ِ نیک ِ کسان گفت تا تو غم نخوری ----- بسا کسا که به روز ِ تو آرزو مند است
-زمانه گفت مرا خشم خویش دار نگاه ----- کرا زبان نه به بند است پای درند است~~ +زمانه گفت مرا خشم خویش دار نگاه ----- کرا زبان نه به بند است پای دربند است~~

~~red:***
~~
 __اندر بلای سخت__ __اندر بلای سخت__
 ~~green:ای آنکه غمگنی و سزاواری ----- وندر نهان سرشک همی‌باری ~~green:ای آنکه غمگنی و سزاواری ----- وندر نهان سرشک همی‌باری
 رفت آنکه رفت و آمد آنکه آمد----- بود آنچه بود، خیره چه غم داری؟ رفت آنکه رفت و آمد آنکه آمد----- بود آنچه بود، خیره چه غم داری؟
 هموار کرد خواهی گیتی را؟----- گیتی‌ست، کی پذیرد همواری؟ هموار کرد خواهی گیتی را؟----- گیتی‌ست، کی پذیرد همواری؟
 مستی نکن که او نشنود مستی ----- رازی مکن که نشنود او زاری مستی نکن که او نشنود مستی ----- رازی مکن که نشنود او زاری
 شو، تا قیـامت آیـد زاری کن! ----- کی رفته را به زاری باز آری؟ شو، تا قیـامت آیـد زاری کن! ----- کی رفته را به زاری باز آری؟
 آزار بیـش بیـنی زیـن گردون ----- گر تو به هر بهانه بیـازاری آزار بیـش بیـنی زیـن گردون ----- گر تو به هر بهانه بیـازاری
 گوئی گماشته است بلائی او ----- بر هر که تو بر او دل بگماری گوئی گماشته است بلائی او ----- بر هر که تو بر او دل بگماری
 ابری پدیدنی و کسوفی نی ----- بگرفت ماه و گشت جهان تاری ابری پدیدنی و کسوفی نی ----- بگرفت ماه و گشت جهان تاری
 فرمان کنی و یا نکنی ترسم ----- بر خویشتن ظفر ندهی باری فرمان کنی و یا نکنی ترسم ----- بر خویشتن ظفر ندهی باری
 اندر بلای سخت پدیـد آید ----- فضل و بزرگمردی و سالاری~~ اندر بلای سخت پدیـد آید ----- فضل و بزرگمردی و سالاری~~
--------- 
-~~green:آن کس که شعر داند داند که در جهان صاحبقران شاعری استاد رودکی است~~ 
-(نظامی عروضی) 
-~~green:غزل رودکی وار نیکو بود 
-غزلهای من رودکی وار نیست 
-اگر چه بپیچم به باریک و هم 
-بدین پرده اندر مرا راه نیست~~ 
-(عنصری) 
-~~green:گر سری یابد به عالم کس به نیکو شاعری 
-رودکی را بر سر آن شاعران زیبد سری 
-شعر او بر شمردم سیزده ره صد هزار 
-هم فزون آید اگر چونان مه باید بشمری~~ 
-(رشیدی سمرقندی) +~~red:***~~







{img src=img/daneshnameh_up/f/fc/roodaki.bmp657.JPG}

!کلیله و دمنه
رودکی
مهمترین کار رودکی به نظم در آوردن کلیله و دمنه است، متاسفانه این اثر گرانبها مانند سایر آثار و مثنویهای رودکی گم
شده است و از آن جز ابیاتی پراکنده در دست نیست. از ادبیات پراکنده ای که از منظومه کلیله و دمنه و سایر مثنویهای رودکی باقی مانده است می توان فهمیند که صاحبقران ملک سخن لقبی برازنده او بوده است. در شعر او قوه تخیل، قدرت بیان، استحکام و انسجام کلام همه با هم جمع است و بهمین دلیل در دربار سامانیان، قدر و مرتبه ای داشت که شاعران بعد از او همیشه آرزوی روزگار او را داشتند.
 +

تاریخ شماره نسخه کاربر توضیح اقدام
 چهارشنبه 15 شهریور 1385 [09:59 ]   23   لیلا مهرمحمدی      جاری 
 یکشنبه 22 مرداد 1385 [08:53 ]   22   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 یکشنبه 22 مرداد 1385 [08:51 ]   21   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 یکشنبه 22 مرداد 1385 [08:44 ]   20   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 یکشنبه 22 مرداد 1385 [08:38 ]   19   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 یکشنبه 22 مرداد 1385 [08:02 ]   18   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 یکشنبه 22 مرداد 1385 [07:56 ]   17   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 یکشنبه 22 مرداد 1385 [07:56 ]   16   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 شنبه 14 مرداد 1385 [11:21 ]   15   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 شنبه 14 مرداد 1385 [10:20 ]   14   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 شنبه 14 مرداد 1385 [10:03 ]   13   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 شنبه 14 مرداد 1385 [09:59 ]   12   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 چهارشنبه 11 مرداد 1385 [15:15 ]   11   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 سه شنبه 10 مرداد 1385 [08:12 ]   10   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 سه شنبه 10 مرداد 1385 [08:11 ]   9   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 سه شنبه 10 مرداد 1385 [08:03 ]   8   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 سه شنبه 10 مرداد 1385 [07:57 ]   7   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 سه شنبه 10 مرداد 1385 [07:41 ]   6   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 سه شنبه 10 مرداد 1385 [07:33 ]   5   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 سه شنبه 10 مرداد 1385 [07:15 ]   4   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 یکشنبه 01 مرداد 1385 [13:48 ]   3   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 یکشنبه 01 مرداد 1385 [13:45 ]   2   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 
 یکشنبه 01 مرداد 1385 [13:42 ]   1   لیلا مهرمحمدی      v  c  d  s 


ارسال توضیح جدید
الزامی
big grin confused جالب cry eek evil فریاد اخم خبر lol عصبانی mr green خنثی سوال razz redface rolleyes غمگین smile surprised twisted چشمک arrow



از پیوند [http://www.foo.com] یا [http://www.foo.com|شرح] برای پیوندها.
برچسب های HTML در داخل توضیحات مجاز نیستند و تمام نوشته ها ی بین علامت های > و < حذف خواهند شد..