منو
 صفحه های تصادفی
جنگهای طولانی با همسایگان در عهد صفوی
ولایت، حکومت و سیاست
مدت عمر امام کاظم علیه السلام
احترام امام علی علیه السلام به مهمانان
ضربه زدن به توپ در فوتبال
اوصاف علی نمونه انسان کامل
امام صادق علیه السلام و حل اختلاف یاران
تهران پایتخت قاجاریه
کنترل انواع فاضلاب
بدعت
 کاربر Online
449 کاربر online
تاریخچه ی: دما



||دمای یک سیستم ویژگی است که تعیین می‌کند آیا یک ((سیستم ترمودینامیکی|سیستم)) با سیستم‌های دیگر در ((تعادل گرمایی)) قرار دارد یا خیر.||

{picture=k1-f2-056.jpg}

!دید کلی
مفاهیم داغ و سرد برای انسان ، مانند هر موجود زنده دیگر ذاتی است و دمای محیط مجاور را بیلیونها عصبی که به سطح پوسته می‌رسند، به مغز خبر می‌دهند. اما پاسخ ((فیزیولوژیکی)) به دما اغلب گمراه کننده است و کسی که چشمش بسته است نمی‌تواند بگوید که آیا دستش با اتوی بسیار داغ ، سوخته یا به وسیله یک تکه ((یخ)) خشک شده است. در هر دو حالت احساسی پدید می‌آید، زیرا هر دو عینا پاسخ فیزیولوژیکی به آسیبی هستند که به نسج رسیده است.
!یک آزمایش ساده
دو ظرف یکسان انتخاب کرده ، در یکی آب گرم و در دیگری آب سرد بریزید. حال یک دست خود را در آب گرم و دست دیگر را در آب سرد فرو برید. حال هر دو دست را در آب نیم‌گرم وارد کنید. احساس شما چیست؟

قطعا دستی که ابتدا در آب گرم بوده است، آب نیمگرم را سردتر و دست دیگر آن را گرمتر احساس خواهد کرد. بنابراین با این آزمایش ساده می‌توان نتیجه گرفت که قضاوت ما در مورد دما می‌تواند نسبتا گمراه کننده باشد. علاوه بر این گستره حس دمایی ما محدود است و ما به یک معیار معین و عددی برای تعیین دما نیاز داریم.
!دماسنج‌های اولیه
نخستین وسیله واقعی علمی برای اندازه‌ گیری دما در سال __1592__ توسط ((گالیله)) اختراع شد. وی برای این منظور یک بطری شیشه‌ای گردن‌باریک انتخاب کرده بود. بطری با ((آب)) رنگین تا نیمه پر شده و وارونه در یک ظرف محتوی آب رنگین قرار گرفته بود. با تغییر دما ، هوای محتوی شکم بطری منبسط یا منقبض می‌شد و ستون آب در گردن بطری بالا یا پایین می‌رفت. در این وسیله ، __گالیله__ توجه نداشت که مقیاس برای سنجش دما بکار ببرد، بطوری که وسیله وی ، بیشتر جنبه __دما نما__ داشت تا جنبه ((دماسنج)).

در سال __1635__ ، __فردیناند توسکانی__ ، که به علوم علاقه‌مند بود، دماسنجی ساخت که درآن از ((الکل)) استفاده کرد و سر لوله را چنان محکم بست که الکل نتواند ((تبخیر)) شود. سرانجام ، در سال __1640__ ، دانشمندان __آکادمی لینچی__ ، در ایتالیا ، نمونه‌ای از دماسنج‌های جدیدی را ساختند که در آن ((جیوه)) به کار برده و هوا را دست کم تا حدودی ، از قسمت بالای لوله بسته خارج کرده بودند.

توجه به این نکته جالب است که در حدود نیم قرن طول کشید تا دماسنج کاملا تکامل یافت و حال آنکه میان کشف ((امواج الکترومغناطیسی)) و ساختن نخستین تلگراف بی‌سیم ، یا میان کشف ((اورانیوم)) و نخستین ((بمب اتمی)) چند سالی بیشتر طول نکشید.
!اندازه‌ گیری دما
برای تعیین یک مقیاس تجربی دما ، سیستمی با مختصات __xy__ را به عنوان استاندارد که ما آن را دماسنج می‌نامیم، انتخاب می‌کنیم و مجموعه قواعدی را برای نسبت دادن یک مقدار عددی به دمای وابسته به هر کدام از منحنیهای همدمای آن ، اختیار می‌کنیم. به هر سیستم دیگری که با دماسنج در ((تعادل گرمایی)) باشد، همین عدد را برای دما نسبت می‌دهیم.
!((معادله حالت گاز|قوانین گازها))
همان وقت که ((اسحاق نیوتن)) در ((کمبریج)) درباره ((نور)) و ((گرانش|جاذبه)) می‌اندیشید، یک نفر انگلیسی دیگر به نام __رابرت بویل__ ، در ((آکسفورد)) سرگرم مطالعه در باب __خواص مکانیکی__ و __تراکم‌پذیری هوا و سایر گازها__ بود. __بویل__ که خبر اختراع __گلوله سربی اوتوفون گریکه__ را شنیده بود، طرح خویش را تکمیل کرد و دست به کار آزمایشهایی برای اندازه ‌گیری ((حجم)) هوا در ((فشار)) کم و زیاد شد.

نتیجه کارهای وی چیزی است که اکنون به ((قانون بویل-ماریوت)) معروف است و بیان می‌کند که حجم مقدار معینی از هر گاز در دمای معین با فشاری که بر آن گاز وارد می‌شود، بطور معکوس متناسب است با فشاری که بر آن گاز وارد می‌شود.

حدود یک قرن بعد ، __ژوزف گیلوساک__ فرانسوی ، در ضمن مطالعه انبساط گازها ، قانون مهم دیگری پیدا کرد که بیان آن این است: فشار هر گاز محتوی در حجم معین به ازای هر یک درجه سانتیگراد افزایش دما ، به اندازه __273/1__ حجم اولیه‌اش افزایش می‌یابد. همین قانون را یک فرانسوی دیگر به نام __ژاک شارل__ ، دو سال پیش از آن کشف کرده بود و از این رو اغلب آن را ((قانون شارل-گیلوساک)) می‌نامند. این دو قانون مبنای ساخت دماسنجهای گازی قرار گرفت.

{picture=thermometer1.jpg}

!انواع دماسنجها
*__دماسنج گازی:__

جنس ، ساختمان و ابعاد دماسنج در ادارات و موسسات مختلف سراسر دنیا که این دستگاه را بکار می‌برند، تفاوت دارد و به طبیعت گاز و گستره دمایی که دماسنج برای آن در نظر گرفته شده است، بستگی دارد. این دماسنج شامل حبابی از جنس ((شیشه)) ، ((چینی)) ، ((کوارتز)) ، ((پلاتین)) یا ((ایریدیوم|پلاتین ـ ایریدیم)) ، ( بسته به گستره دمایی که دماسنج در آن بکار می‌رود )، می‌باشد که به وسیله یک لوله موئین به فشارسنج جیوه‌ای متصل است. این دماسنج براساس دو قانون ذکر شده در مورد گاز کامل کار می‌کند.


*__دماسنج با ((مقاومت الکتریکی)):__

((دماسنج مقاومتی)) به صورت یک سیم بلند و ظریف است، معمولا آن را به دور یک قاب نازک می‌پیچند تا از فشار ناشی از تغییر طول سیم که در اثر انقباض آن در موقع سرد شدن پیش می‌آید، جلوگیری کند. در شرایط ویژه می‌توان سیم را به دور جسمی که منظور اندازه گیری دمای آن است پیچید یا در داخل آن قرار داد.

در گستره دمای خیلی پایین ، دماسنجهای مقاومتی معمولا از مقاومتهای کوچک رادیویی با ترکیب ((کربن)) یا بلور ((ژرمانیوم)) که ناخالصی آن ((آرسنیک)) است و جسم حاصل در درون یک کپسول مسدود شده پر از ((هلیوم)) قرار دارد، تشکیل می‌شوند. این دماسنج را می‌توان بر روی سطح جسمی که بمنظور اندازه گیری دمای آن است سوار کرد یا در حفرهای که برای این منظور ایجاد شده است، قرار داد.

دماسنج مقاومتی پلاتین را می‌توان برای کارهای خیلی دقیق در گستره __253–__ تا __1200__ درجه سانتیگراد بکار برد.
!((ترموکوپل))
ترموکوپل وسیله دیگری است که برای اندازه‌ گیری دما مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این نوع دماسنج از خاصیت ((انبساط و انقباض اجسام)) جامد استفاده می‌گردد. گستره یک ترموکوپل بستگی به موادی دارد که ترموکوپل از آن ساخته شده است. گستره یک __ترموکوپل پلاتنیوم ـ رودیوم__ که 10 درصد پلاتینیوم دارد، از __صفر__ تا __1600__ درجه سانتیگراد است.

مزیت ترموکوپل در این است که بخاطر جرم کوچک ، خیلی سریع با سیستمی که اندازه‌ گیری دمای آن مورد نظر است، به حال تعادل گرمایی در می‌آید. لذا تغییرات دما به آسانی بر آن اثر می‌کند، ولی دقت دماسنج مقاومتی پلاتین را ندارد.
!واحد اندازه‌ گیری دما
*__کلوین:__

کلوین مقیاس بنیادی دما در علوم است که سایر مقیاسها بر حسب آن تعریف می‌شوند.


*__سلیسیوس یا سانتیگراد:__

مقیاس سلیسیوس بر اساس ((نقطه سه گانه آب)) می‌باشد. اگر t نشان‌دهنده دمای سلیسیوس و T نشان‌دهنده دمای کلوین باشد، در اینصورت داریم: ~~green:__273.15 - t =T __~~


*__فارنهایت:__

این مقیاس هنوز هم در بعضی از کشورهای انگلیسی‌زبان به کار می‌رود و در کارهای علمی استفاده نمی‌شود.
!مباحث مرتبط با عنوان
*((ترمودینامیک))
*((ترمودینامیک شیمیایی))
*((ترموکوپل))
*((تعادل شیمیایی))
*((تعادل گرمایی))
*((دماسنج))
*((دماسنج الکلی))
*((دماسنج جیوه‌ای))
*((دماسنج صوتی))
*((دماسنج مقاومتی))
*((شیمی فیزیک))
*((قانون بویل-ماریوت))
*((قانون شارل-گیلوساک))
*((نقطه سه گانه آب))
*((یکای دما))

تاریخ شماره نسخه کاربر توضیح اقدام
 چهارشنبه 11 مرداد 1391 [06:35 ]   7   admin      جاری 
 شنبه 08 بهمن 1384 [14:09 ]   6   حسین خادم      v  c  d  s 
 پنج شنبه 17 شهریور 1384 [05:33 ]   5   فیروزه نجفی      v  c  d  s 
 شنبه 08 اسفند 1383 [12:10 ]   4   بابک خسروشاهی      v  c  d  s 
 شنبه 21 آذر 1383 [06:53 ]   3   حسین خادم      v  c  d  s 
 سه شنبه 12 آبان 1383 [05:28 ]   2   حسین خادم      v  c  d  s 
 سه شنبه 05 آبان 1383 [14:21 ]   1   حسین خادم      v  c  d  s 


ارسال توضیح جدید
الزامی
big grin confused جالب cry eek evil فریاد اخم خبر lol عصبانی mr green خنثی سوال razz redface rolleyes غمگین smile surprised twisted چشمک arrow



از پیوند [http://www.foo.com] یا [http://www.foo.com|شرح] برای پیوندها.
برچسب های HTML در داخل توضیحات مجاز نیستند و تمام نوشته ها ی بین علامت های > و < حذف خواهند شد..