منو
 کاربر Online
318 کاربر online
تاریخچه ی: تحلیل و نقد مبانی پلورالیسم دینی با توجه به دین اسلام

*مغالطاتی از جانب برخی ((نویسندگان)) ویا مدعیان ((اسلام شناسی)) و حتی برخی ((مستشرقین)) در زمینه نسبت دادن این فرضیه و یا مشی فکری به اسلام صورت گرفته است. مثلا ایشان اینگونه اظهار می‏دارند که چون در اسلام اصل پذیرش دین به اختیار و انتخاب انسان واگذار شده و یا در جائی دیگر اسلام به صاحبان دیگر ادیان به دیده احترام نگریسته و حتی در برخی موارد بر اعتقادات و مرام آنان صحه گذاشته شده و یا در موردی دیگر اصول پذیرفته شده در تمامی ادیان را مطرح ساخته و با قبول آنها همگی را بر گرد آن فرا خوانده است، این امور و مواردی دیگر از این دست همه شاهد بر این است که تفکر پلورالیسم دینی مورد تایید اسلام نیز می‏باشد و در این زمینه قلمفرسائی کرده و گاه تا آنجا پیش رفته‏اند که به طورافتخار اسلام را از بنیانگذاران و پیشتازان این مشی فکری قلمداد کرده‏اند. در پاسخ و نقد اینگونه تفاسیر باید چنین گفت که اگر اهداف و ایده‏های ((فرضیه)) پلورالیسم دینی در همین امور خلاصه می‏شد سخن ایشان صحیح بوده و اسلام را باید پیشتاز این حرکت دانست،اما هدف و انگیزه داعیان این خط فکری و یا حداقل بنیانگذاران این حرکت در دو قرن اخیر در این امور خلاصه نشده و نهایتا این ایده را مطرح می‏سازند که بر اساس این فرضیه تمامی ادیان و بلکه تمامی مکاتب و ایده‏هائی که به نحوی گویای اصول اعتقادی و باورهای بشری ست‏ بطور هم زمان از حقانیت‏ برخوردار بوده و همگی راهگشای سعادت و رهنمون به خیر و فلاح می‏باشند.

*آیا چنین ایده و انگیزه نهائی و بنیادین پلورالیزم دینی را می‏توان به اسلام نسبت داد؟ در راقع آنچه که در اسلام در زمینه ادیان دیگر و حقانیت‏ بخشیدن به آنها مطرح هست همگی به صورت طولی است و نه عرضی . یعنی با تشریع شدن دین جدید از سوی شارع مقدس که این دین جدید در واقع کاملتر بوده و به عنوان مکمل و یا متمم دین سابق مطرح می‏گردد دیگر جائی برای این سخن نمی‏ماند که هردو و یا هرچند دین در کنار یکدیگر و در عرض همدیگر از مشروعیت‏ بالفعل برخوردار باشند. اگر شارع هر دو و یا هرچند آئین، یک حقیقت است و همه ادیان از یک سرچشمه نشات می‏گیرند که همان منبع فیض مطلق و منشا ((تشریع)) و ((تکوین)) عالم هستی است، هم اوست که با ارسال دین کاملتر مهر پایان بر مشروعیت دین سابق‏زده و پیروان آن دین را ، اگر پیروان حقیقی باشند و از روی صدق و نه عناد و تقلید کورکورانه در جستجوی حقیقت ‏برآیند، به این دین فرا می‏خواند وبه همگان اعلام می‏دارد که راه فلاح و ((سعادت)) را تنها در سایه این دین جستجو کنند. و نهایتا با ارسال رسول خاتم همراه با آخرین رسالت و با ((اکمال دین)) و اتمام نعمت، شارع مقدس که خود ((شارع)) ادیان سابق و مرسل ~~green:آدم و نوح و ابراهیم و موسی و عیسی~~ نیز بوده همه عالمیان رابه دعوت عام فرا می‏خواند و اعلام می‏دارد که بدون تردید این دین و تنها این دین برای همگان برگزیده شده و اگر آئینی جز این برگزیده شود مقبول نخواهد افتاد. این تفسیر و برداشت که از اصول اولیه پذیرش دین اسلام بوده و ریشه در قرآن و ((سیره نبوی)) دارد هرگز با اصل مبنائی پدیده پلورالیسم دینی سازگاری نداشته و قبول هرکدام به منزله طرد و نفی دیگری است.

خلاصه سخن آنکه اگر به پدیده ((پلورالیسم دینی)) خوشبینانه نظر کنیم و انگیزه‏های سیاسی وراء آن را نادیده بینگاریم، این فرضیه در یک چهارچوب ((آکادمیک)) حرکتی بوده و هست در جهت مشروعیت ‏بخشیدن به ((ادیان ابراهیمی)) و حتی در یک طیف وسیعتر به تمامی ادیان و مکاتب فکری و اعتقادی به گونه‏ای که همگی در عرض یکدیگر و بطور همزمان دارای حقانیت ‏بوده و پوینده هرکدام به نحوی سعادت و فلاح را خواهد یافت. اما در عین حال، با صرف نظر از اغراض سیاسی که کم و بیش در نهان و آشکار، حرکتهای پولورالیستی را به خصوص در حوزه ادیان هدایت می‏کرده و برخی نتائجی در این زمینه به دنبال داشته، زمانی که از منظر آکادمیک به این حرکت فکری‏نظر کنیم چنین می‏توان نتیجه گرفت که این فرضیه از ابتدا تا کنون نتوانسته دینمداران و حق پویان واقعی را ارائه طریق باشد. آنچه را که به عنوان اصل محوری ارائه نموده و اساس تفکر خود را بر آن نهاده امری نبوده که مورد انکار و یا غفلت هریک از ادیان بوده باشد و آنچه را که داعیه رسیدن به آن را داشته در مقام عمل جامه عینیت و تحقق نپوشیده است، به خصوص از دیدگاه یک مسلمان و با قبول خاتمیت واکملیت دین‏اسلام و همچنین پذیرفتن این حقیقت که تنها دین مقبول نزد صاحب شریعت دین‏اسلام است وبس، جائی برای طرح و قبول ایده پولورالیستی نمی‏ماند.
!منابع
*علی ربانی گلپایگانی ، تحلیل و نقد پلورالیسم دینی
*فصلنامه معرفت شماره 14


تاریخ شماره نسخه کاربر توضیح اقدام
 سه شنبه 30 فروردین 1384 [12:35 ]   2   اسماعیل جلمبادانی      جاری 
 سه شنبه 30 فروردین 1384 [12:33 ]   1   اسماعیل جلمبادانی      v  c  d  s 


ارسال توضیح جدید
الزامی
big grin confused جالب cry eek evil فریاد اخم خبر lol عصبانی mr green خنثی سوال razz redface rolleyes غمگین smile surprised twisted چشمک arrow



از پیوند [http://www.foo.com] یا [http://www.foo.com|شرح] برای پیوندها.
برچسب های HTML در داخل توضیحات مجاز نیستند و تمام نوشته ها ی بین علامت های > و < حذف خواهند شد..