منو
 کاربر Online
885 کاربر online
تاریخچه ی: اصول انقباضی ماهیچه

در حال مقایسه نگارشها

نگارش واقعی نگارش:2

مقدمه

تقریبا 40 درصد بدن را عضله اسکلتی و تقریبا 10 درصد را عضله صاف و عضله قلبی تشکیل می‌دهد. بسیاری از اصول انقباض برای تمام انواع مختلف عضلات صدق می‌کند. فیبرهای عضله صاف معمولا 2 تا 5 میکرومتر قطر داشته و فقط 20 تا 500 میکرون طول دارند. در حالی که فیبرهای عضلات اسکلتی قطری تا 20 برابر داشته و طولشان تا چندین هزار برابر می‌رسد.



تصویر

فیبر عضله اسکلتی

کلیه عضلات اسکلتی از فیبرهای متعددی با قطر بین 10 تا 80 میکرومتر ساخته شده‌اند. در بیشتر عضلات فیبرها در سراسر طول عضله گسترش می‌یابد و به استثنای حدود 2 درصد فیبرها هر فیبر از یک انتهای عصبی عصب می‌گیرد که درنزدیکی وسط فیبر قرار گرفتهاست. سارکولم غشای سلولی فیبر عضلانی است. هر فیبر عضلانی محتوی صدها تا هزارها میوفیبریل است.

هر میوفیبریل از 1500 فیلامان میوزین و 3000 فیلامان اکتین ساخته شده است که در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند و موکلولهای پروتئینی بزرگی هستند که مسئول انقباض عضله هستند. فیلامانهای اکتین و میوزین تا حدودی در لای یکدیگر فرو رفته‌اند و به این ترتیب موجب می‌شوند که میوفیبریلها دارای نوارهای تیره و روشن متناوب باشند.

مکانیسم عمومی انقباض عضلانی

شروع و انجام انقباض عضلانی به صورت مراحل پشت سر هم زیر است.
  • یک پتانسیل عمل در طول یک عصب حرکتی به انتهاهای آن بر روی فیبرهای عضله سیر می‌کند.

  • عصب در انتهای خود مقدار اندکی از ماده میانجی عصبی استیل کولین ترشح می‌کند.

  • استیل کولین بر روی یک ناحیه موضعی از غشای فیبر عضلانی عمل کرده و کانالهای متعدد دریچه‌دار حساس استیل کولین در مولکولهای پروتئینی موجود در غشای فیبر عضلانی را باز می‌کند.

  • باز شدن کانالهای استیل کولینی به مقادیر زیاد یون سدیم اجازه می‌دهد که در محل ترمینال عصبی به داخل غشای فیبر عضلانی جریان یابد. این امر موجب بروز یک پتانسیل عمل در فیبر عضلانی می‌شود.

  • پتانسیل عمل در طول غشای فیبر عضلانی سیر می‌کند درست به صورتی که پتانسیل عمل در طول غشاهای عصبی سیر می‌کند.

  • پتانسیل عمل فیبر عضلانی را دپولاریزه کرده و نیز بطور عمقی در داخل فیبر عضلانی سیر کرده و در آنجا موجب می‌شود که رتیکولوم سارکوپلاسمیک مقادیر زیادی یونهای کلسیم را که در داخل رتیکولوم انبار شده بود به داخل میوفیبریلها آزاد کند.

  • یونهای کلسیم نیروهای جاذبه‌ای بین فیلامانهای اکتین و میوزین ایجاد می‌کنند و موجب لغزیدن آنهابر روی هم می‌شود که همان روند انقباض است.

  • بعد از جزئی ثانیه ، یونهای کلسیم مجددا به داخل رتیکولوم سارکوپلاسمیک تلمبه زده می‌شود و در آنجا به حالت انبار شده باقی می‌مانند تا یک پتانسیل عمل جدید از راه برسد. این حذف یونهای کلسیم از میوفیبریلها موجب قطع انقباض عضلانی می‌شود.



تصویر

انقباض عضله صاف

عضله صاف محتوی فیلامانهای اکتین و میوزین است و مشخصات شیمیایی آنها مشابه فیلامانهای عضله اسکلتی است. واکنش این فیلامانها شبیه عضله اسکلتی است. علاوه بر آن ، روند انقباضی توسط یونهای کلسیم فعال می‌شود و آدنوزین تری فسفات به آدنوزین دی فسفات تجزیه می‌شود تا انرژی مورد نیاز انقباض تامین شود. از طرف دیگر اختلافات عمده‌ای در سازمان بندی فیزیکی عضله صاف و عضله اسکلتی و نیز اختلافاتی در سایر جنبه‌های عمل عضله صاف از قبیل مزدوج شدن اکسیتاسیون و انقباض ، کنترل روند انقباضی توسط یونهای کلسیم ، مدت انقباض و مقدار انرژی مورد نیاز انقباضی وجود دارد.

انقباض عضله قلب

قلب از سه نوع عضله قلبی ساخته شده است: عضله دهلیزی ، عضله بطنی و فیبرهای عضلانی تخصص عمل یافته تحریکی و هدایتی. انواع دهلیزی و بطنی عضله قلب به همان روش عضله اسکلتی منقبض می‌شوند به استثنای اینکه مدت انقباض بسیار طولانی‌تر است. از طرف دیگر فیبرهای تخصص یافته تحریکی و هدایتی فقط بطور ضعیف منقبض می‌شوند زیرا محتوی فیبرهای انقباضی معدودی هستند.



تصویر

منابع انرژی برای انقباض عضلانی

انقباض عضلانی بستگی به انرژی حاصل از آدنوزین تری فسفات دارد که در این جریان آدنوزین تری فسفات به آدنوزین دی فسفات تجزیه شده و انرژی آزاد می‌شود. برای احیا دوباره این ماده باید منابع دیگری هم وجود داشته باشد. اولین منبع انرژی که برای تشکیل مجدد آدنوزین تری فسفات مورد استفاده قرار میگیرد ماده فسفو کراتین است. منبع مهم دیگر گلیکوژن است. منبع نهایی انرژی متابولیسم اکسیداتیو است. این به معنی ترکیب شدن اکسیژن با مواد غذایی مختلف سلولی برای تشکیل آدنوزین تری فسفات است. بیش از 95 درصد تمام انرژی مصرف شده توسط عضلات از این راه تامین می‌شود.

جمود نعشی

چندین ساعت بعد از مرگ عضلات بدن دچار یک حالت کنتراکتور موسوم به جمود نعشی می‌شوند. یعنی عضلات حتی بدون پتانسیلهای عمل منقبض و سخت می‌شوند. این سختی ناشی از فقدان کامل آدنوزین تری فسفات است که برای جدا کردن پلهای عرضی از فیلامانهای اکتین و میوزین در جریان روند رفع انقباض یا شل شدن عضله مورد نیاز است. عضلات در حالت جمود باقی می‌مانند تا اینکه پروتئینهای عضله منهدم شوند که معمولا در نتیجه اتولیز ناشی از آنزیمهایی بوجود می‌آید که حدود 15 تا 25 ساعت بعد از لیزوزومها آزاد می‌شوند و این روند در دماهای بالاتر بطور سریعتری اتفاق می‌افتد.

مباحث مرتبط با عنوان

ماهیچه تنها با تحریک شدن منقبض می شود. ماهیچه مخطط، بر خلاف ماهیچه صاف و ماهیچه قلب، نمی تواند به طور خودکار منقبض شود. راه طبیعی تحریک ماهیچه امواج عصبی است که از طریق اعصاب می آید. ماهیچه را هم به وسیله جریان الکتریسته و هم به شیوه های دیگر می توان تحریک کرد. اگر از رسیدن امواج عصبی به ماهیچه جلوگیری کنیم، دیگر منقبض نخواهد شد. بنابراین، برای انقباض ماهیچه باید عصب سالم وجود داشته باشد. به عنوان مثال در بیماری خطرناک فلج اطفال، که یک بیماری ویروسی است، اعصاب حرکتی فلج می شود، ولی اعصاب حسی سالم باقی می ماند. در نتیجه ماهیچه فلج شده حس دارد، اما حرکت نمی کند. این بیماری درمان ندارد و کسی که به آن مبتلا شود معمولاً برای همه عمر فلج باقی می ماند و تنها راه مبارزه با آن پیشگیری به وسیله واکسیناسیون است. واکسن فلج اطفال به صورت قطره خوراکی است.

مهمترین انواع انقباض ماهیچه


فردی که در حال استراحت است، ماهیچه هایش کاملاً شل نیستند، بلکه انقباض حقیقی دارند. در یک ماهیچه، در هر لحظه تعدادی از رشته های ماهیچه ای در حال انقباض هستند؛ سپس این رشته ها به حالت عادی بر می گردند و رشته های دیگری منقبض می شوند.
این انقباض خفیف سبب می شود که انسان بتواند در حالت نشسته، ایستاده، و حالتهای دیگر وضعیت خود را حفظ کند. حال در افرادی که خوابیده و یا مرده اند این انقباض خفیف از بین می رود و در نتیجه، این اشخاص نمی توانند بنشینند و یا بایستند.
ب. در نوع دیگری از انقباض ماهیچه ای، ماهیچه کوتاه می شود، اما سفت نمی شود. مثلاً، زمانی که راه می روید، ماهیچه های مختلفی که مربوط به راه رفتن هستند، منقبض می شوند و اگر به آنها دست بزنید، در می یابند که سفت تر از ماهیچه های دیگر نشده اند.
ج. نوع دیگری از انقباص ماهیچه ای سفت شدن ماهیچه بدون کوتاه تر شدن آن است، اگر یک دست خود را روی دیوار بگذارید و فشار دهید و با دست دیگر ماهیچه های آن را لمس کنید، حس می کنید ماهیچه ها سفت شده اند. حال هر چه بیشتر دست خود را به دیوار فشار دهید، ماهیچه هایش سفت تر می شوند؛ ولی در تمام مدت، طول این ماهیچه ها ثابت می ماند.
د. پرش ماهیچه ای: پرش ماهیچه ای عبارت است از انقباض سریع و کوتاه مدت ماهیچه، پرش ماهیچه ای در مقابل یک تحریک منفرد، یعنی تحریکی که ادامه نداشته باشد، اتفاق می افتد و وقتی ماهیچه تحریک می شود، عمل انقباض فوراً صورت نمی گیرد، بلکه لحظه ای می گذرد و سپس انقباض شروع می شود و به حداکثر خود می رسد و دوباره به حالت اول باز می گردد. مجموع این سه مرحله یعنی تحریک ماهیچه، عمل انقباض و بازگشت به حالت اول تنها یک دهم ثانیه طول می کشد.
هـ . انقباض کزازی: وقتی تحریکات متوالی سریع، مثلاً 30 تحریک در ثانیه، به ماهیچه وارد می شود، ماهیچه در یک حالت توالی انقباض دائمی قرار می گیرد که آن را انقباض کزازی می نامند. در بیماری کزاز، که عامل آن نوعی باکتری است، تمام ماهیچه های مخطط به حالت انقباض دائمی، یعنی انقباض کزازی، در می آیند. بیشتر این بیماران درمان نمی شوند و آنها که زنده می مانند، پس از یکی دو ماه تحمل درد و رنج، خوب می شوند. شدن انقباضها در این بیماری به حدی است که اگر سر بیمار را روی یک صندلی و پای او را روی صندلی دیگر بگذارند، مانند تکه ای چوب باقی می ماند و حتی اگر فردی روی شکم بیمار بایستد، پشتش خم نمی شود. در اثر همین انقباضهای شدید ممکن است مهره های شت بیمار بشکند. راه پیشگیری این بیماری تزریق واکسن ضد کزاز است.
و. پدیده پلکانی: در صورتی که ماهیچه را به فاصله های کوتاه و متوالی تحریک کنیم، قدرت انقباضی آن بیشتر می شود؛ به عبارت دیگر، اگر تحریک شدت ثابتی داشته باشد، ماهیچه با قدرت بیشتری منقبض می شود.


عکس پیدا نشد


ماهیچه با شدتهای مختلف منقبض می شود. رشته ماهیچه ای تابع قانون همه یا هیچ است، یعنی با تحریک خفیف اصلاً منقبض نمی شود و با تحریک شدید به طور کامل منقبض می شود، به طوری که اگر شدت تحریک را بیشتر کنیم، انقباض آن شدیدتر نخواهد شد. این قانون شامل ماهیچه نمی شود؛ چرا که در آن صورت زندگی ما انسانها شکل دیگر پیدا می کرد. به عنوان مثال اگر شما می خواستید خواهر کوچکتر خود را نوازش کنید، به جای آنکه دستتان را جلو ببرید و آهسته او را نوازش کنید، سیلی بسیار محکمی به او می زدید. علت اینکه ماهیچه می تواند با شدتهای مختلف منقبض شود، این است که همه رشته های ماهیچه ای آن منقبض نمی شود، بلکه بر حسب نیاز ماهیچه فقط تعدادی از رشته های آن منقبض می شود. در صورتی که انقباض خفیف باشد، تعداد بسیار کمی از رشته های ماهیچه ای و اگر شدید باشد، تعداد زیادی از آنها منقبض می شوند.
قدرت انقباضی ماهیچه نسبت مستقیم با مقدار غذا و اکسیژنی دارد که در اختیارش قرار می گیرد. در صورتی که غذا و اکسیژن کافی در اختیار ماهیچه قرار بگیرد قدرت انقباضی آن زیاد، و در غیر این صورت قدرت انقباضی ماهیچه کم خواهد شد؛ از این رو هنگام گرسنگی و نیز زمانی که اکسیژن محیط به حد کافی نباشد، قدرت ماهیچه ای شما کم می شود.

ماهیچه ها باعث حرکت می شوند: هر ماهیچه ای معمولاً به دو استخوان چسبیده است. وقتی ماهیچه منقبض می شود، یکی از استخوانها را حرکت می دهد. حرکت استخوان روی مفصل مثل حرکت یک اهرم روی تکیه گاه آن است.
ماهیچه هایی که استخوانی را حرکت می دهند، معمولاً روی آن قرار ندارند، بلکه قسمت اعظم ماهیچه روی استخوان مجاور آن چسبیده است و فقط انتهای زردپی آن به استخوانی که حرکت می دهد متصل است. بنابراین ماهیچه هایی که انگشتان و دست را حرکت می دهند در ساعد هستند، ماهیچه هایی که ساعد را حرکت می دهند در بازو، و آنها که بازو را حرکت می دهند، در شانه قرار دارند.

منشاء انرژی انقباضی ماهیچه


زواید عرضی هر رشته ضخیم به طرف شش رشته باریک می روند، ولی به آنها متصل نمی شوند. با رسیدن دستور انقباض، این زواید عرضی به رشته های باریک می چسبند و آنها را به طرف مرکز رشته ماهیچه ای می لغزانند.
همان طور که می دانید برای انجام هر کاری، انرژی لازم است. انرژی لازم برای انقباض ماهیچه از سوختن غذا در ماهیچه به دست می آید، به عبارت دیگر، مواد غذایی با اکسیژن ترکیب شده و می سوزند (ترکیب شدن مواد غذایی با اکسیژن شبیه سوختن است و لی این عمل در بدن به تدریج انجام می گیرد، و ایجاد شعله نمی کند.) و در نتیجه مقداری انرژی آزاد می شود که رشته ماهیچه ای از آن استفاده می کند.



تاریخ شماره نسخه کاربر توضیح اقدام
 سه شنبه 20 دی 1384 [14:05 ]   4   سمیه فارابی اصل      جاری 
 شنبه 26 دی 1383 [09:53 ]   3   حامد احمدی      v  c  d  s 
 شنبه 26 دی 1383 [07:10 ]   2   حامد احمدی      v  c  d  s 
 شنبه 26 دی 1383 [05:30 ]   1   حامد احمدی      v  c  d  s 


ارسال توضیح جدید
الزامی
big grin confused جالب cry eek evil فریاد اخم خبر lol عصبانی mr green خنثی سوال razz redface rolleyes غمگین smile surprised twisted چشمک arrow



از پیوند [http://www.foo.com] یا [http://www.foo.com|شرح] برای پیوندها.
برچسب های HTML در داخل توضیحات مجاز نیستند و تمام نوشته ها ی بین علامت های > و < حذف خواهند شد..