منو
 صفحه های تصادفی
رسوبگذاری در محیط آبی
رابطه کریمخان و انگلیسی ها
حضرت یعقوب علیه السلام
مرکب زدایی کاغذ باطله
رهبران روستاها وبازرگانان
حوادث مهم در تاریخ انرژی هسته‌ای
امام علی علیه السلام و لقب مرتضی
تکنیک های تولید نسخه پشتیبان
ابن خلدون
بردار مکان ، سرعت و شتاب
 کاربر Online
789 کاربر online
تاریخچه ی: اشکال چهار گانه قیاس اقترانی

نگارش: 3

همانطور که می دانید، در قیاس اقترانی سه حد وجود دارد: حد اصغر، حد اکبر، حد اوسط
اما موقعیت حد وسط نسبت به اصغر و اکبر در دو مقدمه قیاس، صورتهای مختلفی دارد که قیاس بر اساس آن ها چند گونه است. به عبارت دیگر، قیاس اقترانی از لحاظ موقعیت حد وسط در صغری و کبرای آن، به چهار شکل منقسم می شود.
این چهار شکل عبارتند از:

1-(شکل اول) حد وسط یا محمول در صغری است و موضوع در کبری.
2-(شکل دوم) حد وسط یا هم در صغری محمول است و هم در کبری.
3-(شکل سوم) حد وسط یا هم در صغری موضوع است و هم در کبری.
4-(شکل چهارم) حد وسط بر عکس شکل اول است؛ یعنی در صغری موضوع است و در کبری محمول.

هر یک از این صورت ها را شکل می نامند. بر همین اساس، منطق دانان، شکل را اینگونه تعریف کرده اند:
شکل یعنی قیاس اقترانی به لحاظ موقعیت حد وسط نسبت به طرفین خود (یعنی اصغر و اکبر).

نور علیشاه اصفهانی در منظومه کبرای خود، این اشکال چهارگانه قیاس اقترانی را که اهمیت بسیار دارند، برای سهولت در حفظ، در دو بیت زیر به نظم در آورده است:
اوسط اگر حمل یافت در بر صغری و باز،،، وضع به کبری گرفت شکل نخستین شمار
حمل به هر دو دوم، وضع به هر دو سوم،،، رابع اشکال را عکس نخستین شمار

اکنون برای هر یک از این اشکال، مثالی می زنیم:
1- شکل اول (حد وسط در صغری محمول باشد و در کبری موضوع):

زمین (موضوع) (اصغر) سیاره (محمول) (حد وسط) است. (صغری)
هر سیاره (موضوع) (حد وسط) کروی (محمول) (حد اکبر) است. (کبری)
زمین کروی است. (نتیجه)

2- شکل دوم (حد وسط در هر دو مقدمه قیاس(صغری و کبری) محمول واقع شود):

هر سنگی (موضوع) (اصغر) جامد (محمول) (حد وسط) است. (صغری)
هیچ جیوه ای (موضوع) (اکبر) جامد (محمول) (حد وسط) نیست. (کبری)
هیچ سنگی جیوه نیست. (نتیجه)

3- شکل سوم (حد وسط در هر دو مقدمه (یعنی هم در صغری و هم در کبری) موضوع باشد):

هر انسانی (موضوع) (حد وسط) حیوان (محمول) (اصغر) است. (صغری)
هر انسانی (موضوع) (حد وسط) جسم (محمول) (اکبر) است. (کبری)
بعضی حیوان ها جسم هستند. (نتیجه)

4- شکل چهارم (حد وسط در صغری موضوع و در کبری محمول باشد):

هر انسانی (موضوع) (حد وسط) حیوان (محمول) (اصغر) است. (صغری)
هر کاتبی (موضوع) (اکبر) انسان (محمول) (حد وسط) است. (کبری)
بعضی حیوان ها کاتبند. (نتیجه)

در ادامه همین مطالب، نگاه کنید به:
  • ضروب شانزده گانه در قیاس اقترانی
  • شکل اول قیاس اقترانی
  • شکل دوم قیاس اقترانی
  • شکل سوم قیاس اقترانی
  • شکل چهارم قیاس اقترانی

منابع

  • مجموعه آثار(شهید مطهری)، جلد 5، صفحه 94و 95
  • منطق مظفر،جلد 2، صفحه 30، 31، 33
  • کلیات منطق صوری، صفحه 317 و 318



تاریخ شماره نسخه کاربر توضیح اقدام
 شنبه 08 اسفند 1383 [08:15 ]   4   محمدحسین حقیقت      جاری 
 شنبه 08 اسفند 1383 [08:12 ]   3   محمدحسین حقیقت      v  c  d  s 
 شنبه 08 اسفند 1383 [08:01 ]   2   محمدحسین حقیقت      v  c  d  s 
 شنبه 08 اسفند 1383 [07:50 ]   1   محمدحسین حقیقت      v  c  d  s 


ارسال توضیح جدید
الزامی
big grin confused جالب cry eek evil فریاد اخم خبر lol عصبانی mr green خنثی سوال razz redface rolleyes غمگین smile surprised twisted چشمک arrow



از پیوند [http://www.foo.com] یا [http://www.foo.com|شرح] برای پیوندها.
برچسب های HTML در داخل توضیحات مجاز نیستند و تمام نوشته ها ی بین علامت های > و < حذف خواهند شد..