منو
 صفحه های تصادفی
پیوستن « عمار بن ابی سلامه » به امام علیه السلام در کربلا
یوسف بن ابی‏الساج
ریشه قیام ناکثان و جنگ جمل
فیلتر دی الکتریک
تشابه مثلث ها
فیزیک هسته‌ای برای همه
نمودار زیست آهنگ در تنیس
ابوسعید ایلخان مغول
تفکیک بازهای ضعیف در آب
مهندسی کشاورزی
 کاربر Online
576 کاربر online

گلوسید

تازه کردن چاپ
علوم طبیعت > شیمی > شیمی آلی
(cached)

نگاه کلی

گلوسیدها مواد آلی هستند که در ترکیبشان اغلب سه عنصر کربن ، هیدروژن و اکسیژن و گاهی عناصر دیگر مثل ازت ، فسفر و مانند آن وجود دارد. فرمول عمومی آنها Cn(H2O)m است و به همین دلیل در گذشته آنها را هیدراتهای کربن نامیده‌اند. این مواد ، منبع انرژی برای سلولهای گیاهی و جانوری هستند. همچنین در ساختمان دیواره بسیاری از سلولهای گیاهی به عنوان بخش محافظت‌کننده شرکت دارند.

بافتهای جانوری ، اغلب گلوسید کمتری از بافتهای گیاهی دارند. تقسیم بندی گلوسیدها در زیر آمده است.

مونوساکاریدها

مونوساکاریدها قندهای ساده‌ای هستند که از کربن ، اکسیژن و هیدروژن ساخته شده‌اند و فرمول عمومی آنها (Cn(H2O است. این نوع قند در آب ، محلول و در اتر نامحلولند. قابلیت تبلور دارند و در ساختمانشان اغلب یک عامل احیا کننده وجود دارد. قندهای ساده را بطور کلی به دو گروه آلدوزها و ستوزها تقسیم می‌کنند.

مهمترین آلدوزها و ستوزها که در اعمال زیستی نقش عمده‌ای دارند شامل ریبوز ، دزوکسی ریبوز که در ساختمان اسیدهای نوکلوئیک (RNA و DNA) واردند، ریبولوز (از ستوزها) که در فتوسنتز اهمیت دارد، گلوکز که به عنوان مهمترین منبع انرژی سلولی محسوب می‌شود، گالاکتوز که در شیر و در ترکیب لاکتوز وارد است و فروکتوز یا لولز که در ترکیب ساکارز وجود دارد، می‌باشد.


تصویر
شیر ، دارای دی‌ساکارید لاکتوز است.

هولوزیدها

هولوزیدها شامل کلیه ترکیباتی هستند که از دو یا چند مولکول قند ساده ساخته شده ، در اثر هیدرولیز ، دو یا چند مولکول قند ساده بوجود می‌آورند. فرمول عمومی آنها C6H12O6)n,(n-1)H2O) است و بر حسب تعداد n ، ترکیبات مختلف زیر را می‌سازند:


  1. n=2 را دی‌ساکاریدها یا دی‌هولوزیدها می‌گویند که دارای فرمول C12H22O11 هستند.

  2. n=3 را تری‌هولوزیدها می‌گویند که دارای فرمول C18H32O16 هستند.

  3. n=4 را تتراهولوزیدها می‌گویند که دارای فرمول C24H42O21 هستند.

  4. n=5 یا بیشتر را پلی‌هولوزیدها یا پلی‌ساکاریدها می‌نامند.

دی‌ساکاریدها

فرمول عمومی آنها C12H22O11 است که از ترکیب دو مونوساکارید ساخته شده‌اند و در اثر هیدرولیز به دو مولکول قند ساده تبدیل می‌شوند. نمونه‌های مهم آن ، ساکارز ، تری‌لوز ، لاکتوز و مالتوز است. ساکارز در بسیاری از گیاهان بخصوص در ساقه نیشکر وجود دارد. هیدرولیز ساکارز ، موجب ایجاد یک مولکول گلوکز و یک مولکول لولز می‌شود.

ترهالوز در بعضی قارچها وجود دارد. هیدرولیز آن ، تولید دو مولکول گلوکز می‌کند. لاکتوز در شیر پستانداران وجود دارد. در اثر هیدرولیز ، تولید یک مولکول گلوگز و یک مولکول گالاکتوز می‌کند. مالتوز در جوانه‌های گیاهی و در برخی از سلولهای جانوری وجود دارد یا از هیدرولیز گلیکوژن و نشاسته ایجاد شده ، در اثر هیدرولیز به دو مولکول گلوکز تبدیل می‌شود.

تری‌ساکاریدها

از ترکیب سه مولکول قند ساده ایجاد شده‌اند. نمونه مهم آنها را فینوز (در ریشه چغندر) است.

تتراساکاریدها

از چهار مولکول قند ساده ساخته شده‌اند. نمونه آنها استاکیوز است که اهمیت چندانی ندارند.

پلی‌ساکاریدها

از ترکیب تعداد زیادی مونوساکارید تشکیل شده‌اند. فرمول عمومی آنها (n(C6H10O5 در اثر هیدرولیز بوسیله آنزیمهای خاص یا تحت تاثیر اسیدها و حرارت ، تجزیه شده ، چند مولکول قند ساده می‌سازند. مهمترین آنها شامل موارد زیر است:

نشاسته

قند ، ذخیره‌ای مهم در گیاهان است. بخصوص در دانه‌ها (گندم ، جو ، ذرت و مانند آن) و در غده‌ها (سیب زمینی) ذخیره می‌شود. نشاسته در آب بشدت نامحلول است و در آب گرم متورم می‌شود و چسب نشاسته می‌سازد. نشاسته که یکی از محصولات فتوسنتز است، خود از دو بخش آمیلوز به صورت زنجیره خطی و آمیلوپکتین که دارای انشعاب است، ساخته شده است. هیدرولیز نشاسته ابتدا تولید دکسترین ، مالتوز و در نهایت (هیدرولیز کامل) تولید مولکولهای گلوکز می‌نماید.


تصویر
ساختمان گلیکوژن

گلیکوژن

قسمت اعظم قند ذخیره‌ای در سلولهای جانوری است و به خصوص در سلولهای عضلانی و کبدی ذخیره می‌شود. گلیکوژن در آب ، محلول و در الکل ، نامحلول است و به رنگ قهوه‌ای درمی‌آید. ساختمان کلی آن شبیه نشاسته است، ولی تعداد گلوکزهای موجود در آن کمتر است. در ساختمان مولکولی آن ، حدود سی‌هزار گلوکز وجود دارد. گلیکوژن در سلولهای زنده قابل مشاهده نیست، ولی بعد از تثبیت بافتها در سلولها رسوب می‌کند و قابل تشخیص می‌گردد. از هیدرولیز کامل آن ، گلوکز تولید نمی‌شود.

سلولز

در گیاهان بویژه در ساختمان سلولهای گیاهی وجود دارد. در آب و حلالهای مواد آلی حل نمی‌شود. حلال آن محلول شوایتزر است و پس از حل شدن در این حلال در محیط اسیدی رسوب می‌کند. هیدرولیز ممتد سلولز در نهایت تولید مولکولهای گلوکز می‌کند.

مانان‌ها

پلی‌ساکاریدهایی هستند که در خرما و گیاهان تیره پروانه آسا وجود دارند. در اثر هیدرولیز به کمک اسیدها تولید مانوز می‌کند.

هتروزیدها یا قندهای ناجور

در ساختمان این گروه از مواد گلوسیدی ، علاوه بر یک یا چند مولکول قند ساده ، مواد غیر قندی نیز وجود دارند. به همین دلیل در اثر هیدرولیز ، یک یا n مولکول قند ساده و مواد غیر گلوسیدی تولید می‌کنند. هتروزیدها در تشکیلات مولکولی به خصوص به عنوان مواد بین سلولی اهمیت دارند. در گیاهان فراوانند و آنها را بر حسب نوع ماده غیر گلوسیدی که دارند، نامگذاری می‌کنند. نمونه‌های مهم آنها عبارتند از:

گلیکوپروتئینها

ترکیباتی مرکب از پروتئین‌ها و یک گروه پیشگام گلوسیدی هستند و به دو گروه عمده درون سلولی و ترشحی تقسیم می‌شوند. گلیکوپروتئینهای درون سلولی ، در غشای سلول وجود دارند و اعمال مهمی را از نظر برهمکنش و تشخیص سلولها بر عهده دارند. گلیکوپرتئینهای پلاسما از جگر ، تیروگلوبولینها از غدد تیروئید و بطور کلی بخش گلوسیدی گلیکوپروتئینها در ایجاد خواص فیزیکی و شیمیایی آنها نظیر لغزنده ساختن غشای مخاطی دیواره لوله گوارش و اعمال متقابل مولکول غشا و در اعمال متقابل غشا – غشا یعنی تماس سلولها با یکدیگر اهمیت زیادی دارد.

موکو پلی‌ساکاریدها

هتروزیدهایی هستند که علاوه بر قندهای ساده ، در ترکیبشان ، هگزوزآمین نیز وجود دارد. هپارین که ماده‌ای ضد انعقاد است و کیتین که در ساختمان پوشش حشرات فراوان است، از این دسته‌اند. بعضی موکو پلی‌ساکاریدها به صورت ترکیب با پروتئین‌ها ، آنتی‌ژنهای گروههای خونی را می‌سازند.


تصویر
قند ، دارای دی‌ساکارید ساکارز است.

گلوکوزیدهای ناجورحلقه اکسیژن‌دار

بخش غیرگلوسیدی آنها ، کومارین است. نمونه مهم آنها ، آنتوسیانین (مواد رنگی سمی) گلها است.

گلوکوزیدهای سیانوژنی

بخش غیرگلوسیدی آنها ،‌ اسید سیانیدریک (HCN) و مواد فسفردار است. نمونه مهم آنها آمیگ آلین بادام تلخ است.

گلوکوزیدهای گوگردی

بخش غیرگلوسیدی آنها ، ترکیبات دارای گوگرد است. نمونه مهم آنها سینیگروزیدها است که در نعناع وجود دارد.

مباحث مرتبط با عنوان


تعداد بازدید ها: 41248


ارسال توضیح جدید
الزامی
big grin confused جالب cry eek evil فریاد اخم خبر lol عصبانی mr green خنثی سوال razz redface rolleyes غمگین smile surprised twisted چشمک arrow



از پیوند [http://www.foo.com] یا [http://www.foo.com|شرح] برای پیوندها.
برچسب های HTML در داخل توضیحات مجاز نیستند و تمام نوشته ها ی بین علامت های > و < حذف خواهند شد..