منو
 صفحه های تصادفی
بیماری سرخک
ادامه مطلب:
تابع و حد
آمریکای شمالی
مدیر امور راه ساختمان
علی بن جعفر علیه السلام
طراحی پارچه و لباس در آفریقا
معرفی علم ژنتیک
دولت شهرهای یونان
ارتباط حضرت سجاد علیه السلام با جامعه
 کاربر Online
333 کاربر online

پلورالیسم فلسفی

تازه کردن چاپ
(cached)

پلورالیسم فلسفی از نظر تاریخی به نوعی تفکر متافیزیکی اطلاق می‏شود. براساس این طرز تفکر که در مقابل مونیسم است، واقعیت را نمی‏توان تک عنصری و مبتنی بر یک جوهر (جوهر فرد) دانست. عناصر اصلی تشکیل دهنده حقیقت هستی دو و یا چند عنصره می‏باشند. در تاریخ فلسفه به نحله‏ها و مکاتب متفاوتی برمی‏خوریم که سیستم متافیزیکی خود را براساس این طرز تفکر بنا نهاده‏اند:

پلورالیسم مادی


برپایه این تفکر که آغاز آن به دموکریتس نسبت داده شده و پس از آن طرفداران بسیاری در بین نحله‏های فلسفی داشته، عناصر اولیه کل جهان را اتمهای ساده و بسیط تشکیل می‏دهند. اتمها اجزاء بسیار ریز اشیاء مادی هستند که غیر قابل تقسیم بوده و هیچگونه تغییری در آنها صورت نمی‏پذیرد. این اتمها در شکل و اندازه با یکدیگر متفاوتند و در فضا آزادانه حرکت می‏کنند. برخورد اتمها با یکدیگر سبب ترکیب آنها شده و بواسطه این ترکیبات اشیاء و در نهایت کل سیستم پدید می‏آید. نظریه اتمیستی ‏و پیروانش بر این ایده مبتنی است که مشاهدات ما از جهان خارج، از قبیل رنگها، صداها و شکلها چیزی نیست جز اتمهای ترکیب شده و فضاهای خالی بین آنها.هرچند مکتب اتمیسم یا پلورالیزم مادی تغییر و تحولاتی در طول تاریخ فلسفه به خود دید، اما هرگز مبنای پولورالیستی خود را از دست نداد. در عین حال مکتب پلورالیزم مادی علی‏رغم تاثیر خود، نمی‏تواند نمایانگر ایده‏های تکامل یافته علمی مبتنی بر ماده و ماده‏گرائی امروز باشد، زیرا در این نوع تفکرات علمی تمایل بیشتر به سوی نوعی برداشت مونیستی و یا نسبیت مطلق است، که برای هرکدام متد و تفسیری مستقل ازپلورالیزم مادی وجود دارد.

پلوراالیزم معنوی (غیر مادی):


در این مکتب اعتقاد بر این است که عناصر اولیه جهان اتمهای مادی نیستند بلکه جوهره هستی را عناصری به نام موناد تشکیل می‏دهند. براساس تعریفی که مؤسس این ایده لایب نیتس ارائه می‏دهد مونادها موجودات معنوی بسیطی هستند که مستقل از یکدیگر بوده و دارای درجات و مراتب متفاوتی از ضعیف تا قوی می‏باشند. همه اشیاء از موناد ساخته شده‏اند. عالی‏ترین موناد در انسان روح آدمی است و متعالی‏ترین موناد در کل سیستم خداوند است. در حقیقت تفکر مبتنی بر موناد به عنوان مقابله و عکس العملی در برابر تفکر ماتریالیستی مکتب اتمیسم تلقی شده است.در حالیکه پلورالیزم مادی (نظریه مبتنی بر اتم یا اتمیسم) تاثیر مستقیم و بسزائی بر علوم‏داشته،تفکر پلورالیزم معنوی (ایده مبتنی بر موناد) هیچگونه تاثیری بر روند رو به رشد علوم نداشته است. با بررسی متد به کار گرفته شده در این دو مکتب و برداشتی که هرکدام از ساختار جوهره هستی ارائه می‏دهند این‏گونه تاثیر وتاثرنسبت ‏به علوم‏منطقی به‏نظر می‏رسد.

پلورالیزم جدید


علی رغم آنکه هر دو مکتب پیشین به عنوان دو تفکر پولورالیستی شناخته شده‏اند، در این حقیقت ‏بین آنان اتفاق نظر است که نوعی یکپارچه‏گی و بساطت ‏بر کل جهان حکمفرما است. هرچند اتم‏ها و یا مونادها متکثر و متعددند، اما در هر حال، تنها یک جهان پیوسته و منسجم وجود دارد که اجزاء آن در مجموع یک کل را تشکیل می‏دهند. در مقابل این نظر، پلورالیزم جدید هرگونه وحدت و اطلاقی را نفی کرده و به یک نوع نسبیت در حقیقت هستی قائل شده است. تا قبل از شکل‏گیری این طرز تفکر نسبی گرایانه در فلسفه، نوعی مطلق گرائی بر کل سیستمهای فلسفی حاکم بود که غالبا با دستگاه منطق کلاسیکتثبیت و یا تایید می‏شد. برپایه این مطلق گرائی که نوعی وحدت در کل هستی ثابت می‏کند، مفاهیمی از قبیل زمان، مکان و علیت تفسیر خاص خود را یافته به گونه‏ای که حوادث جهان تنها در چهارچوب این عناصر تحقق پذیر می‏باشند. این مطلق گرائی بر سیستم شناختی انسان نیز حاکم بوده و این تصور را ارائه می‏دهد که آدمی قادر است‏ تفسیرمطلق از حقائق هستی داشته باشد. اما بر اساس نسبیت گرائی فلسفی که تا حدودی تحت عنوان پلورالیسم جدید ظهور می‏کند، برداشت مطلقی نمی‏توان از مفاهیم فوق داشت و حوادث را نمی‏بایست ‏بصورت مطلق تفسیر نمود. حرکت و تغییر بر تمامی هستی حاکم بوده و کل جهان در حال شدن است، لذا یک نتیجه و انجام مطلق و تکامل یافته‏ای را نمی‏توان برای حوادث جهان پیش‏بینی کرد. از این‏رو ما همواره با محتملات بیشماری روبرو هستیم که با منطق مطلق گرائی قابل تفسیر نبوده و نوعی منطق نسبی گرایانه می‏طلبد. چهره‏های شناخته شده‏این‏خط فکری عبارتنداز: ویلیام جیمز ، جان دیویی ، شیلر و هنری برگسن .

  • تاثیری که این تفکر نسبی گرایانه بر سیستمهای فلسفی معاصر داشت کاملا عمیق و فراگیر بود. دامنه این نوع نسبیت فلسفی و عقلانی به محدوده مباحث صرفا فلسفی و عقلانی منحصر نگشت و به قلمرو مباحث اخلاقی (عقل عملی)، کلامی، اجتماعی و سیاسی راه یافت.

منبع

  • فصلنامه معرفت شماره 14



تعداد بازدید ها: 14353


ارسال توضیح جدید
الزامی
big grin confused جالب cry eek evil فریاد اخم خبر lol عصبانی mr green خنثی سوال razz redface rolleyes غمگین smile surprised twisted چشمک arrow



از پیوند [http://www.foo.com] یا [http://www.foo.com|شرح] برای پیوندها.
برچسب های HTML در داخل توضیحات مجاز نیستند و تمام نوشته ها ی بین علامت های > و < حذف خواهند شد..