منو
 کاربر Online
620 کاربر online

شبهات ناشى از تفکر غرب پیرامون تعالیم و حقایق مذهبی و اسلامی

چاپ

در روند تاثیرپذیرى جهان اسلام از اندیشه‏هاى جهان غرب، شبهات بسیارى‏ درباره تعالیم و حقایق مذهبى و اسلامى طرح شد که مهم‏ترین این‏ شبهات عبارتند از:

پوزیتویسم


اختلافات موجود در آراى فلسفى و عقلى که سبب گردید پاره‏اى از دانشمندان‏ تجربه‏گرا یقینى بودن روش‏هاى فلسفى و عقلى را زیر سؤال برده، معیار درستى هرگزاره را مشاهده و آزمایش حسى آن قرار دهند. افرادى نظیر راجربیکن، فرانسیس بیکن ، جان لاک ازبنیانگذاران پوزیتویسم به شمار مى‏روند. نتیجه معرفتی چنین نظریه‏اى، عدم اعتنا به مقولاتى همچون خدا، روح، وحى ‏و آخرت است چرا که اینها، هیچ یک بوسیله آزمون حسى قابل دریافت و تجربه‏ نخواهند بود، لذا یک دانشمند پوزیتویست، هیچ چاره‏اى بجز سکوت در برابرآموزه‏هاى دینى ندارد.این نظریه امروزه، در میان بسیارى از متصدیان علوم تجربى در دانشگاه‏هاى‏اسلامى، به صورت حمله فکرى و روانى به آراى فلسفى، خود را ظاهر کرده است.

شبهه بى اعتبارى منطق ارسطویى


این شبهه، نمودى دیگر از پوزیتویسم است. کلیسا در برخورد با معارف ‏غیرمسیحى، دو نوع موضع نامعقول داشت: ابتدا در برخورد با معارفى نظیر منطق و فلسفه یونانى، جنبه تفریط را در پیش گرفت و تمامى آن را نفى کرد. اما بعدها در اثرفشار ناشى از فرهنگ یونانى، بناچار تسلیم و دچار افراط گردید. تا به جایى که ‏حمله به هر یک از این علوم حمله به‏عقاید مسیحى، تلقى مى‏شد. در چنین شرایطى، کلیسا، عقاید خرافى و مباحث‏ بى‏ارزش کلامى خویش را با علوم یونانى تبیین مى‏ کرد و به همین خاطر، این علوم ازارکان مسیحیت ‏به شمار مى‏رفت.رنسانس که تحول فکرى مردم غرب را در پى داشت، باعث ‏شد که عده زیادى ‏براى فرار از پذیرش عقاید خرافى مسیحیت و نیز معرفى واقعى راه‏هاى معرفتی دیگر، منطق ارسطویى را بى اعتبار شمرده، گاه به آن متعرض شوند. به‏عنوان مثال از فرانسیس بیکن، نقل شده است که: «منطق ارسطو چیزى جز خیالبافى نیست‏» . همین عقیده نیز گاه در بین دانشمندان مسلمان بدون هیچ ریشه ‏یابى دقیق پذیرفته مى‏شود.

شبهه بى‏اعتبارى فلسفه


یکى از اسباب اصلى این توهم، اختلاف شدید آراى فلاسفه در مسایل واحد است که هر کس‏ را در ابتدا، دچار حیرت کرده و این توهم را پدید مى‏آورد که شاید فلسفه و روش‏هاى آن عقیم و بى‏اعتبار باشند. فرانسیس بیکن در مهمترین اثر خود یعنی پیشرفت دانش ، چنین مى‏نویسد: «همین که مردم ببینند، عقاید مختلفى، درباره حقیقت وجود دارد، بزودى مستعد تحقیرآن مى‏گردند و چنین مى‏پندارند که اشخاصى که درباره آن متفق نیستند، در اشتباهند».

شبهه بى اعتبارى براهین اثبات وجود خدا


حمله به منطق ارسطویى و معرفت فلسفى ، مقدمه‏اى براى حمله به براهین اثبات وجود خدابود، کانت از جمله کسانى بود که علاوه بر اعتقاد به بى‏ارزشى فلسفه نظرى ، براهین اثبات وجودخدا را بى‏اعتبار مى‏دانست: « خدایى که ارباب دیانت و حکماى الهى در نظر دارند، دل ما هم به او گواهى مى‏دهد، اماآن‏ها مى‏خواهند وجود او را به دلیل عقل ثابت کنند و در این امر به خطا مى‏روند، زیرا که راه‏یقین به وجود چنین مبداى، استدلال عقلى نیست، چنانکه براهینی که مى‏آورند، هیچ کدام‏قاطع و وافى نمى‏شود». نکته مهمى که در این هجوم به چشم مى‏خورد، این است که اغلب این منتقدان خود از فلاسفه‏الهى‏اند و روشن است که مقصودشان، بى‏اعتبار کردن عقاید دینى نیست، اما به هر حال، بازتاب‏ این حمله، به ویژه در میان عوام و حتى تحصیل کردگان سطحى‏ نگر، ضعف اعتقادات و باورهای دینی است.

شبهه خود بسندگى ماده


یکى از شبهاتى که ماتریالیسم دیالکتیک، بیشترین سوء استفاده را از آن کرد، شبهه خودبسندگى ماده است. بعد از آنکه علم جدید در قرن هفدهم بنیاد شد و در قرون بعد، گسترش پیدا کرد، این سؤال‏مطرح شد که اگر مى‏توان ساز و کار طبیعت را با استفاده از اکتشافات علمى فهمید و پیش‏ بینى کردو اگر مى‏توان طبیعت را از راه علم شناخت، دیگر چه نیازى به فرض وجود خدا در طبیعت است؟چرا چنین فرض نکنیم که طبیعت مانند دستگاهى است که به اقتضاى قوانین علمى، کار مى‏کند و خود در درون خود، ماشینى کامل است که نیازهاى خود را برآورده مى‏کند.

شبهه معنی دارى


قوى ‏ترین شبهه‏اى که در عصرروشنگری پدید آمد، شبهه معنى‏دارى است. علت ظهور این شبهه هر گونه معنا ومفهوم واقعى از گزاره‏هاى دینى نفى شد و کلیه گزاره‏هاى مذهبى و از جمله اثبات وجود خدا این ‏قابلیت‏ بحث را از دست داد.

منابع

  • محمدعلى فروغى، سیر حکمت در اروپا، ج 1،ص 141 و ج 2، ص 191
  • ویل دورانت، تاریخ فلسفه، ترجمه عباس زریاب، ص 110
  • ایان باربور، علم و دین، ترجمه بهاءالدین خرمشاهى، ص 96
  • پیام حوزه ، شماره 20 ، ص 40 ،‌ شماره 25 ، مقاله آقای محمد جواد حیدرى کاشانى






تعداد بازدید ها: 3065


ارسال توضیح جدید
الزامی
big grin confused جالب cry eek evil فریاد اخم خبر lol عصبانی mr green خنثی سوال razz redface rolleyes غمگین smile surprised twisted چشمک arrow



از پیوند [http://www.foo.com] یا [http://www.foo.com|شرح] برای پیوندها.
برچسب های HTML در داخل توضیحات مجاز نیستند و تمام نوشته ها ی بین علامت های > و < حذف خواهند شد..