منو
 صفحه های تصادفی
قراختائیان
سخن پیامبر اکرم پس از ولادت امام حسین علیه السلام
آیا خود شیخ زاهد گیلانی طریقتی خاص خود داشت ؟
تخمیر عسل
معجزات پیامبر اسلام
معرفی شدن حضرت مهدی « ع » توسط یکی از یارانش
اوربیتال های مولکولی نامستقر
جدار داخلی تخمدان
پیمان ارزی
تانزانیت
 کاربر Online
854 کاربر online

زون زاگرس

تازه کردن چاپ
علوم طبیعت > زمین شناسی > زمین شناسی ایران
(cached)

مقدمه


منظور از ایران جنوبى زمین‎هاى واقع در جنوب غربی زمیندرز تتیس جوان است که
شامل بلندى‌هاى غرب و جنوب غربی ایران (زاگرس) است و گستره‌هاى لرستان، خوزستان و فارس را در بر دارد.
از نگاه زمین‌شناسى، در باره مرز شمال شرقى ایران جنوبى، اتفاق‌نظر وجود ندارد. برخی زمین شناسان بخش شمال شرقی زاگرس را زونى با ساختار پیچیده همراه با سنگ‌هاى دگرگونى مى‌دانند که در فرهنگ زمین‌شناسى ایران، به گونه‎اى فراگیر از آن به عنوان « زون سنندج – سیرجان » یاد مى‌شود. فرهودى (1978) و علوى (1994) مرز شمال خاورى زاگرس را کمربند آتشفشانى ارومیه – بزمان مى‌دانند. به نظر فرهودى، این کمربند بخشى از سیستم کمانى کوهزاد زاگرس است که با خط عمان از سیستم کمانى مکران جدا مى‌شود. ولى، بسیارى از گزارش‌هاى زمین‌شناسى، با استناد به تحولات زمین‌ساختى، ماگماتیسم – دگرگونى، و شرایط رسوبى متفاوت دو سوى راندگى اصلى زاگرس، مرز شمال شرقی این پهنه را بر راندگى اصلى زاگرس منطبق مى‌دانند. دنباله جنوب شرقی زون زاگرس توسط گسل ترادیس درون‌قاره‌اى میناب (گسل زندان) از حوضه فلیش مکران جدا مى‌شود، ولى به سمت شمال غرب، زاگرس را مى‌توان تا بلندى‌هاى شرق عراق و جنوب شرق ترکیه دنبال کرد. به سوى جنوب – جنوب غرب، ویژگى‌هاى زمین‌شناختى زاگرس با اندک تغییراتى در رخساره‌هاى سنگى و الگوى ساختارى تا خلیج فارسو سکوى عربستان ادامه دارد. نبود فعالیت‎هاى آذرین، وجود مادر سنگ‎هاى متعدد و بسیار غنى از مواد آلى،سنگ مخزن‎های‎متخلخل و تراواى متعدد با سنگ‎پوش‎هاى مناسب، شرایط منحصر به فردى را براى تولید و انباشت هیدروکربن در زاگرس فراهم کرده تا این پهنه از نفت‎خیزترین حوضه‎هاى رسوبى دنیا باشد.

تصویر

از نظر جغرافیایى زاگرس را می‎توان به نواحى لرستان، خوزستان و فارس تقسیم کرد .
بـربـریان (1977) بر پایــه انباشتــه‌هاى نمکى سرى هرمـز، زاگـــرس را به دو بخش جنوب شرقی، یا « حوضه هرمز » و بخش شمال غربی، یا « حوضة اهواز » تقسیم می‎کند که مرز جدایى این دو، بر خطواره قطر – کازرون است.
از نظر ژئومورفولوژی از شمال شرق به جنوب غرب، زاگرس شامل زاگرس مرتفع (زاگرس داخلى)، زاگرس چین‎خورده (زاگرس بیرونى) و دشت خوزستان است.
از نظر الگوى ساختارى از شمال شرق به جنوب غرب، زاگرس شامل زون راندگی‎ها، کمربند چین‎خورده، فروافتادگى دزفول و دشت آبادان است.

تاریخچه چینه‎اى زاگرس


همه سنگ‌هاى زاگرس را مى‌توان به دو گروه پى‌سنگ دگرگونه پرکامبرین و پوشش رسوبى روى پى‌سنگ تقسیم کرد. مراحل سه گانه زیر را در تکوین حوضه زاگرس مؤثر مى‌باشد.
  • مرحلة فلات قاره (پرکامبرین پسین – تریاس میانى)
  • مرحلة بزرگ ناودیسى ( تریاس میانى – پلیوسن)
  • مرحلة پس از کوهزایى (پلیوسن – زمان حال)
علوى (1994)، با توجه به رخساره‎هاى سنگى و پیامد رویدادهاى زمین‎ساختى، سنگ‌هاى زاگرس را به واحدهاى زمین‎ساختى – چینه‎شناختى(Tectonostratigraphy Units) زیر تقسیم مى‌کند:
1- رخساره‌هاى سکویى قاره گندوانا، به سن پرکامبرین پسین – تریاس میانى
2- رخساره‌هاى فلات قارة جنوب تتیس جوان، به سن ژوراسیک – کرتاسه
3- رسوب‌هاى پیش‌خشکى (Foreland) سنوزوییک (دریایى – غیردریایى) که همزمان با کوهزایى آلپ و در یک دریاى پسرونده به سمت جنوب غربی، انباشته شده‌اند.
اوبراین (1950)، بر پایه رفتارشناسى سنگ‌ها، ردیف‌هاى رسوبى زاگرس را به گونة زیر تقسیم مى‌کند:
تصویر

1- گروه پى‌سنگ (پرکامبرین)
2-گروه متحرک زیرین، شامل سرى هرمز به سن پرکامبرین پسین - کامبرین، به ضخامت تا 4 هزار متر
3-گروه مقاوم، شامل سازندهاى زمان کامبرین تا میوسن ، به ضخامت 6 تا 7 هزار متر
4-گروه متحرک بالایى، شامل سازند گچساران ، با 1600 متر ضخامت
5-گروه نامقاوم، شامل سازندهاى میشان، آغاجارى، بختیارى، به ضخامت 3 تا 4 هزار متر
بررسى چینه‌نگارى ترادفى (Sequence Stratigraphy) پهنة زاگرس نشانگر آن است که این بخش از ایران، در فاصلة زمانى پرکامبرین – تریاس میانى بخشى از ابرقارة گندوانا بوده است. از تریاس میانى، با تکوین تتیس جوان، شرایط دریایى ویژه‎اى بر آن حاکم بوده است. از کرتاسه پسین به بعد، پس از سرانجام گرفتن تتیس جوان و برخورد دو ورق زاگرس و ایران مرکزى، محیط‌هاى رسوبى از نوع همزمان با کوهزایى بوده‌اند. اگرچه پیشینه فاز کوهزایى در پلیوسن بوده است، ولى دگرشکلى، همچنان بر زاگرس تحمیل مى‌شده است.

توان اقتصادى زاگرس


وجود میدان‎هاى عظیم گاز و نفت سبب شده ‎است تا زاگرس یکى از نفت‎خیزترین حوضه‎هاى رسوبى جهان باشد . جدول زیر نشانگر نام میدان و سنگ مخزن ذخایر نفتى زاگرس ‎است.


میدان‎هاى نفتى زاگرس

میدان‎هاى نفتى
نام میدان
سنگ مخزن
نام میدان
سنگ مخزن
نام میدان
سنگ مخزن
نام میدان
سنگ مخزن
اهواز
آسمارى- سروک
نفت سفید
آسمارى- سروک
پایدار غربى
آسمارى- سروک
سروش
سنگ مسه ‎پورنمان (=کژدمى)
مارون
آسمارى- سروک
لالى
آسمارى- سروک
دانان
آسمارى- سروک
سلمان
گدوان – سورمه
گچساران
آسمارى، بنگستان
شوروم
سروک
سعادت ‎آباد
سروک
فروزان
بورقن (=کژدمى)
آغاجارى
آسمارى، بنگستان
چشمه‎خوش
آسمارى
بوشهر
سورمه
اسفندیار
گدوان
بی‎بى حکیمه
آسمارى- سروک
کیلورکریم
آسمارى- سروک
چلینگر
دریان، فهلیان، سورمه
نوروز
نهرعمر (=کژدمى)
کرنج
آسمارى
نفت‎شهر
آسمارى
دالپرى
سروک
هندیجان
غار(=سنگ‎ماسة ‎اهواز) آسمارى- سروک،
نهرعمر (=کژدمى)
پارس
آسمارى
خشت
آسمارى
چهاربیشه
آسمارى
سیرى "C"
میشریف (=سروک)
هفتگل
آسمارى
سروستان
ایلام - سروک
گرنگان
دریان، فهلیان، سورمه
سیرى "D"
میشریف (=سروک)
دارخوین
فهلیان- بنگستان
کده‎ریگ
سروک،کژدمی‎و داریان
کبود
آسمارى- سروک
دورود
سنگ ماسةغار-فهلیان
منصورى
آسمارى
رامشیر
آسمارى- سروک


مقالات مرتبط با عنوان

















تعداد بازدید ها: 48654


ارسال توضیح جدید
الزامی
big grin confused جالب cry eek evil فریاد اخم خبر lol عصبانی mr green خنثی سوال razz redface rolleyes غمگین smile surprised twisted چشمک arrow



از پیوند [http://www.foo.com] یا [http://www.foo.com|شرح] برای پیوندها.
برچسب های HTML در داخل توضیحات مجاز نیستند و تمام نوشته ها ی بین علامت های > و < حذف خواهند شد..