منو
 کاربر Online
231 کاربر online

دین و ایجاد هدف و انگیزه در علوم

تازه کردن چاپ
(cached)

روشن است که علم‏ورزى یک عمل است و هیچ عملى بدون‏انگیزه و هدف از انسان سرنمى‏زند. این انگیزه‏ها و اهداف ممکن است انواع مختلفى را در برگیرد و از ارضاى حس کنجکاوى شخصى گرفته تا پاسخ به نیازهاى سیاسى و اقتصادى سطح کلان را شامل شود، ولى همه این موارد نیازمند یک بستر فرهنگى مناسب براى پرداختن به فعالیت‏هاى علمى‏اند.
فعالیت‏هاى علمى تنها در جامعه‏اى ممکن است که فرهنگ آن جامعه مفاهیم، ارزش‏ها و باورهاى مناسبى نسبت ‏به پژوهش علمى داشته باشد، و نه تنها آن را یک عمل مجاز بداند بلکه آن را به عنوان یک عمل لازم و ضرورى مورد تشویق قرار دهد.

در همه فرهنگ‏ها، دین مهم‏ترین عنصرى است که نحوه جهت‏گیرى نسبت ‏به علم و علم‏ورزى را مشخص مى‏کند. این جهت‏گیرى مى‏تواند مثبت و تشویق‏کننده و یا منفى و بازدارنده باشد. همچنان که در صورت مثبت‏بودن مى‏تواند مستقیم و بى‏واسطه و یا غیر مستقیم و با واسطه باشد.
  • البته، همه ادیان نگرش یکسانى نسبت ‏به علم، آگاهى و تعلم ندارند. مثلا مسیحیت در قرون وسطى شدیدا با علم و دستاوردهاى علمى خصومت ورزید و علما و دانشمندانى را که در زمینه‏هاى مختلف به تحقیق و پژوهش مى‏پرداختند مورد تفتیش فکرى و عقیدتى قرار داد و تعداد زیادى از آن‏ها را مورد اذیت و آزار قرار داده و حتى به شیوه‏هاى فجیع و وحشتناکى به قتل رساند.
این برخوردهاى خصمانه کلیسا با علم و علما باعث‏شد تا عده‏اى به اشتباه دین را، به طور کلى، مخالف علم به حساب آورند، در حالى که همه ادیان جهت‏گیرى یکسانى نسبت‏به علم ندارند.
از طرف دیگر، دین به زندگى انسان معنى مى‏بخشد، هستى و حیات را تفسیر مى‏کند و به اعمال و کردار انسان هدف و جهت مى‏دهد. انسان متدین خود را در قبال خویشتن، دیگران و حتى محیط اجتماعى و طبیعى خود مسؤول مى‏داند و این مسؤولیت را دین و باورهاى دینى بر دوش وى گذارده است.
  • بنابراین، محققى که به توحید و معاد عقیده دارد و به احکام عبادى و اخلاقى دین پایبند است، نمى‏تواند با محققى که به آن‏ها عقیده‏اى ندارد و یا به باورهاى دینى متفاوتى ایمان دارد یکسان باشد.
  • این مجموعه باورها و معارف دینى او را به سوى موضوعات و مسایل خاصى هدایت مى‏کند زیرا مسایلى که براى او مطرح است‏با مسایلى که براى محقق دیگر مطرح است متفاوت است.
همان‏گونه که یک جامعه‏ شناس مارکسیست‏ به دلیل پیش‏فرض‏هاى مارکسیستى‏اش به سوى مطالعه نزاع‏ها، کشمکش‏ها و تضادها کشیده مى‏شود و یک جامعه‏شناس محافظه‏کار آمریکایى غالبا نظم، تعادل و ثبات اجتماعى را مورد مطالعه قرار مى‏دهد.

  • یک جامعه‏شناس مسلمان نیز غالبا به مطالعه موضوعات و مسایلى مى‏پردازد که بر اساس باورهاى دینى و فرهنگى‏اش از اهمیت و ولویت ‏بیش‏ترى برخوردارند.
  • بنابراین، علم یک وسیله و ابزار است و هیچ ابزارى هدف و مشروعیت استفاده‏اش را خود معین نمى‏کند، بلکه این دین، ایدئولوژى و فرهنگ هستند که جهت و هدف استفاده آن را تعیین مى‏کنند.

منابع

  • فصلنامه معرفت شماره 32
  • پایگاههای اسلامی اینترنت، نسخه 3

تعداد بازدید ها: 10186


ارسال توضیح جدید
الزامی
big grin confused جالب cry eek evil فریاد اخم خبر lol عصبانی mr green خنثی سوال razz redface rolleyes غمگین smile surprised twisted چشمک arrow



از پیوند [http://www.foo.com] یا [http://www.foo.com|شرح] برای پیوندها.
برچسب های HTML در داخل توضیحات مجاز نیستند و تمام نوشته ها ی بین علامت های > و < حذف خواهند شد..