منو
 کاربر Online
637 کاربر online

جایگاه زمین شناسی ایران

تازه کردن چاپ
علوم طبیعت > زمین شناسی > زمین شناسی ایران
(cached)

مقدمه
در زمین شناسی ایران ، این باور وجود دارد که سرزمین ایران در بخش میانی کوهزایی آلپ- هیمالیا است که از غرب اروپا آغاز و پس از گذشتن از ترکیه ، ایران ، افغانستان تا تبت و شاید تا نزدیکی برمه و اندونزی ادامه دارد.
جایگاه زمین شناسی ویژه این کوهها در فصل مشترک دو قارهاوراسیا و گندوانا سبب شده تا درباره چگونگی پیدایش این نوار چین خورده دو نظریه ژئوسینکلینال تتیس و زمین ساخت ورقی مورد بحث باشد. بررسی دو نظریه یاد شده و بحث در این زمینه می تواند در بیان جایگاه زمین شناسی ایران کارساز باشد.

نظریه ژئوسینکلینال تتیس

براساس این نظریه ، در جایگاع کنونی کوههای آلپ - هیمالیا ، ژئوسینکلینال وجود داشته است که از اشتقاق ابرقاره پانگه آ شکل گرفته و زادگاه نوار چین خورده آلپ- هیمالیا است. درباره بخش ایرانی این ژئوسینکلینال فرض بر آن است که البرز ، به دلیل داشتن سنگ های آتشفشانی فراوان ، نوعی یوژئوسینکلینال و زاگرس به دلیل نداشتن سنگ های آتشفشانی نوعی میوژئوسینکلینال است که بوسیله توده مقاوم ایران مرکزی از یکدیگر جدا بوده اند.
با آغاز پژوهش های زمین شناختی گسترده ، این یقین به دست آمد که نظریه ژئوسینکلینال تتیس با ویژگیهای زمین شناختی ایران ، همخوانی و هماهنگی ندارد و ایرادات زیر بر آن وارد است:

سنگ منسوب به پرکامبرین ایران ، با وجود دگرگونی و دگر شکلی پیشرفته ، آواری های انباشته شده در حوضه های کم ژرفایند.
ردیف های پرکامبرین پسین-تریاس میانی ایران ، رسوبات کنار قاره ای هستند که در محیط های پلاتفرمی انباشته شده اند. در ضمن ، در این توالی وقفه های رسوبی متعدد وجود دارد که گاهی به بزرگی 40 و حتی 70 میلیون سال است. بنابراین ویژگی های سنگی و محیط های رسوبی پرکامبرین پسین. تریاس میانی ایران شباهتی به بزرگ ناودیس ها (ژئوسینکلینال) ندارد.

تصویر


ردیف های تریالس بالا- ژوراسیک میانی ایران (به جز زاگرس) رسوب های ذغالدارند که در حوضه های پیش بوم باتلاقی- مردابی نزدیک به ساحل انباشته شده اند.
توصیف توده میلنی برای ایران مرکزی پذیرفتنی نیست، چرا که فازهای گوناگون آلپی بر این بخش اثر در خود توجه دارند و حتی در مقایسه با البرز و زاگرس پویاترند.
فراوانی سنگهای آتشفشانی سنوزوئیک نمی تواند از ویژگیهای بزرگ ناودیسی البرز باشد چرا که از یک سو بخشی بزرگ از این سنگها بر محیط های رسوبی بر قاره ای گواهی می دهند و ویژگی های ژئوسینکلینال را ندارند و از سوی دیگر ، سنگ های آتشفشانی یاده شده محدئد به البرز نیستند و این گونه سنگ ها را می توان در گستره هایی وسیع از ایران مرکزی دید.
با تکیه بر گفته های یاد شده دیده می شود که تکامل حوضه های رسوبی ایران و رویدادهای زمین ساختی آن را نمی توان با ساخت های پیچیده ژئوسینکلینالها مقایسه کرد و سنجید.

نظریه زمین ساخت ورقی

وجود بعضی پوسته های اقیانوسی سبب شده است تا گروهی از زمین شناسان جایگاه زمین شناسی ایران را در چارچوب زمین ساخت ورقی مورد تجزیه و تحلیل قرار دهند. به باور این زمین شناسان ، در محل کنونی راندگی اصلی زاگرس ، اقیانوس گسترده ای به نام تتیس وجود داشته که دو قاره آفریقا- عربستان و اروپا- آسیا را از یکدیگر جدا می کرده است. برپایه این نظریه ، کوههای البرز و ایران مرکزی بخشی از قاره اوراسیا و زاگرس لبه شمالی سپر آفریقا- عربستان هستند. سه دلیل عمده این دیدگاه عبارت است از:
  • تفاوت رخساره های سنگی و زمین ساختی رسوبات دوران دوم و سوم زاگرس با سایر نواحی ایران
  • وجود سنگهای افیولیتی در امتداد راندگی اصلی زاگرس
  • وجود نوار آتشفشانی ارومیه- بزمان

به لحاظ وجود رخنمون های افیولیتی در محل راندگی اصلی زاگرس ، وجود یک اشتقاق درون قاره ای بین ایران مرکزی و زاگرس- عربستان حتمی است. ولی محل و زمان اشتقاق ، میزان جدایش بین دو ورق و حتی زمان به هم رسیدن دوباره ورق ها و چگونگی بسته شده آن پرش هایی است که هنوز به طور نهایی پالسخ داده نشده است.
افیولیت های کرمانشاه و نیریز باعث شده اند تا گروه بزرگی از زمین شناسان ، محل اشتقاق را منطبق بر راندگی امروز زاگرس بدانند در حالیکه گروهی دیگر محل زمیندرز را در حدود 130 کیلومتر به سوی شمال شرق و در لبه جنوب غربی کمان ارومیه- بزمان می دانند.

موضوعات مرتبط با عنوان:





تعداد بازدید ها: 33917


ارسال توضیح جدید
الزامی
big grin confused جالب cry eek evil فریاد اخم خبر lol عصبانی mr green خنثی سوال razz redface rolleyes غمگین smile surprised twisted چشمک arrow



از پیوند [http://www.foo.com] یا [http://www.foo.com|شرح] برای پیوندها.
برچسب های HTML در داخل توضیحات مجاز نیستند و تمام نوشته ها ی بین علامت های > و < حذف خواهند شد..