منو
 کاربر Online
373 کاربر online

تعیین جنسیت

تازه کردن چاپ
علوم طبیعت > زیست شناسی
(cached)



این مطلب از بخش آموزش وب‌سایت المپیاد زیست‌شناسی رشد،انتخاب شده که با فرمت pdf نیز در وب‌سایت المپیاد رشدموجود می‌باشد. برای مشاهده این موضوعات در وب‌سایت المپیاد، به آدرس فهرست مطالب زیست‌شناسی مراجعه کنید. همچنین می‌توانید با کلیک اینجا‌ ، با ویژگی‌های بخش آموزش این وب‌سایت آشنا شوید.


تعیین جنسیت


در بسیاری از گونه ها دو کروموزوم نا هم شکل در تعیین جنسیت نقش دارند اما این تنها روشی نیست که به وسیله ی آن جنسیت مشخص می شود در بسیاری از گونه های پرده بالان hymeno Petra ( حشرات، زنبورها و ... ) جنسیت از روی پلوئیدی تعیین می شود : افراد هاپلوئید نر و افراد دیپلوئید ماده هستند یا در مکانیزم آللی که جنسیت بر اساس یک آلل یا آلل های چند گانه که مرتبط به ژن های نا همشکل نمی شوند تعیین می شود یا حتی ممکن است به وسیله ی عوامل محیطی جنسیت تعیین شود.
جنسیت بعضی از مارمولکل ها (gecko)به وسیله ی دما تعیین می شود اگر تخم ها در دمای باشد نوزادان ماده به دنیا می آیند اگر تخم ها در دمای باشند نوزادان نر به دنیا می آیند و در دمای یا نیمی از تخم ها به نوزادان نر و نیمی دیگر به نوزادان ماده تبدیل می شوند.
جنسیت بعضی از کرم های آبزی و نرم تنان بستگی به سطحی دارد که روی آن قرار می گیرند برای مثال یک نوع نرم تن به نام Crepidulaبه شکل پیوسته به هم رشد می کنند و در مجموعه ی آن ها فردی که به یک ماده متصل شده باشد نر و فردی که به یک نر متصل شده باشد ماده می شود این نحوه تعیین جنسیت به تولید مثل این جانور کمک می کند همچنین حضور تعداد زیادی نر در این جاندار باعث می شود که یک نر به ماده تبدیل می شود.

img/daneshnameh_up/3/3b/bioM0042a.jpg
‍Calvin B.Bridges

کروموزوم های جنسی


چهار روش پایه ای برای تعیین جنسیت بر پایه ی کروموزوم ها وجود دارد : XO,ZW,XYو روش کروموزوم مرکب (Compound chromosome). در مورد XYجنس ماده دارای دو کروموزوم هم شکل است (XX)مانند آنچه در انسان و مگس سرکه دیده می شود و نرها دو کروموزوم ناهم شکل دارند (XY) در مورد ZWنرها دو کروموزوم هم شکل دارند (ZZ)و ماده ها دارای کروموزوم های ناهم شکل هستند (ZW)توجه کنید که W,Z و غیره ... تنها نمادی برای نشان دادن کروموزوم هاست و چیزی در مورد اندازه یا شکل آن ها بیان نمی کند در مورد XOفقط یک کروموزوم جنسی وجود دارد مثلاً در مورد بعضی ملخ ها و سوسک ها ماده ها معمولاً به صورت XXو نرها به صورت XOهستند و در مورد روش آخر چندین کروموزوم Y,Xدر تعیین جنسیت نقش دارند مثل بعضی از سوسک ها و ساس ها (bedbug)باید تاکید کنیم که کروموزوم ها خودشان جنسیت را تعیین نمی کنند بلکه ژن هایی که آن ها منتقل می کند این کار را انجام می دهد به طور کلی ژنوتیپ نوع غده ی جنسی فرد را تعیین می کند که از طریق ترشح هرمون ها فنوتیپ ماده یا نر را در فرد ایجاد می کند.

سیستم XY


حالت XYدر انسان وجود دارد که ماده ی آن 46 کروموزوم دارد که به صورت 23 دسته ی دو تایی از کروموزوم های همولوگ ( هم شکل ) منظم می شوند و نر آن با همان تعداد کروموزوم دارای 22 جفت همولوگ و هم شکل و یک جفت نا هم شکل که همان XY است می باشد در طول میوز ماده ها گامت هایی تولید می کنند که فقط کروموزوم X دارند در حالی که نرها دو نوع گامت تولید می کنند که شامل Xیا Yمی باشند به همین دلیل ماده ها را Homogameticو نرها را Hetrogameticمی نامیم همان طور که می توان در شکل 1 دید تولید مثل باعث تولید تعداد زاده های نر و ماده ی برابر می شود.
شکل 1
img/daneshnameh_up/d/d2/bioM0042b.JPG
جدایی کروموزوم های جنسی انسان در طی میوز و تشکیل سلول های تخم بعد از آن در مگس سرکه هم سیستم تعیین جنسیت به همین ترتیب است اما بر خلاف انسان کروموزومY بزرگ تر از کروموزوم X است
از آنجایی که هر ماده ی انسان یا مگس سرکه به طور طبیعی دارای دو کروموزوم Xو هر نر آن دارای یک کروموزوم Xو یک کروموزوم Yاست در شرایط طبیعی نمی توان تعیین کرد که وجود کروموزوم Yباعث ایجاد فنوتیپ نر می شود یا نبود کروموزوم Xدوم.
یک راه برای حل این مسئله این است که افرادی را جدا کنیم که تعداد کروموزوم های آن ها فرد است در این جا ما دو حقیقت را در نظر می گیریم اول اینکه در موارد کمیابی افرادی، نه لزوماً مانا، بوجود می آیند که تعداد بیشتری از مجموعه های کروموزومی را دارا هستند این افراد را پلی پلوئیدی می نامیم ( مثلاً تریپلوئید برای 3n و تتراپلوئید برای 4n) دوم اینکه، باز هم در مواردی نادر افرادی بوجود می آیند از یکی از کروموزوم ها بیشتر یا کمتر دارند این افراد که aneaploidنام دارند در اثر شکست در جدا شدن درست دو کروموزوم همولوگ در فرآیند میوز ایجاد می شوند این پدیده nondisjuction نام دارد.
وجود افراد پلی پلوئید و آنو پلوئید این امکان را بوجود می آورد که تعیین کنیم عامل اصلی ایجاد فنوتیپ نر چیست برای مثال یک فرد یا یک مگس سرکه که همه ی کروموزوم های غیر جنسی آن درست است ( یعنی 44 کروموزوم آتوزوم برای انسان و 6 کروموزوم آتوزوم برای مگس سرکه ) و فقط یک کروموزوم جنسی XبدونY دارد می تواند به این سوال ما جواب دهد که آیا کروموزومY تعیین کننده ی فنوتیپ نری است یا نبود کروموزوم دومX. اگر کروموزوم Y باعث ایجاد جنسیت مرد شود این فرد باید ماده باشد و اگر نبود کروموزوم دوم Xصفت نری را ایجاد کند این فرد باید نر باشد و نتیجه ی آزمایش نشان می دهد که یک فرد XOیک مگس سرکه ی نر و یک انسان ماده است.
( شکل زیر
img/daneshnameh_up/a/a5/bioM0042c.jpg
کروموزومهای مگس سرکه(Drosphila melano gaster
( شکل زیر
img/daneshnameh_up/c/cd/bioM0042d.jpg
کاریوتیپ انسان، به کروموزوم های X,Y توجه کنید )


پیوند های خارجی

http://Olympiad.roshd.ir/biology/content/pdf/0049.pdf




تعداد بازدید ها: 55174


ارسال توضیح جدید
الزامی
big grin confused جالب cry eek evil فریاد اخم خبر lol عصبانی mr green خنثی سوال razz redface rolleyes غمگین smile surprised twisted چشمک arrow



از پیوند [http://www.foo.com] یا [http://www.foo.com|شرح] برای پیوندها.
برچسب های HTML در داخل توضیحات مجاز نیستند و تمام نوشته ها ی بین علامت های > و < حذف خواهند شد..