منو
 کاربر Online
525 کاربر online

اپی پالیئولیتیک

تازه کردن چاپ
جامعه و علوم اجتماعی > تاریخ
(cached)

اپی پالیپولیتیک
(دورة گذار از عصر پارینه سنگی به عهد پیش از پادشاهی)
حدود 5500 – 10000 پ م

img/daneshnameh_up/3/3b/Gozara1.jpg


دوره پارینه سنگی پایانی، عموماً دوره گذار از عصر پارینه سنگی به عهد بیش از پادشاهی ؛ و دوره اضمحلال گروههای انسان - شکارچی و ظهور و استقرار دهکده های کشاورزی و شکل گیری فرهنگ روستایی است. اغلب اطلاعات به دست آمده از این دوره مربوط به منطقه باستانی ال کعب ، واقع در ساحل شرقی کران رود نیل و پشته های دریای سرخ است. پیش از کشف منطقه ال کعب ، پژوهشگران بر این باور بودند که نمی توان هیچگونه شواهد عینی و یا مصنوعات ساخته شده از دوره پارینه سنگی و حتی پارینه سنگی پایانی را از رسوبات نیل به دست آورد؛ به این دلیل ساده، که سیلابهای فصلی کران رود نیل هر اثری را شسته و محو می کند. هر چند این باور، بعدها مورد تردید جدی قرار گرفت؛ زیرا رفتار رود نیل به گونه ای است که بیش از آن که خاک منطقه ای را بشورد و با خود ببرد، لایه های جدید را بر آن می افزاید؛ همین موضوع موجب شد تا باستان شناسان بتوانند از میان رسوبات، اشیاء و مصنوعات فراوانی از منطقه ال کعب به دست آورند.

سه «کمپ» عمده از دوره پارینه سنگی پایانی در منطقه ال کعب مشاهده شده است. قدیمی ترین مجتمع انسانی «کمپ» مربوط به 6400 پیش از میلاد، کمپ پس از آن مربوط به 6040 پیش از میلاد و جدیدترین کمپ به 5980 پیش از میلاد باز می گردد. در ذکر اهمیت این منطقه همین قدر کافی است گفته شود که دکتر پال میرسن، حدود 4000 مصنوع ساخته شده از آنجا به دست آورد. اغلب این دست ساختهای بشری، هنرمندانه و بسیار ظریف ساخته شده اند؛ چنان که اشیاء برنده به دست آمده، دارای تراش بسیار ظریف بوده، کاملا تیز و برنده هستند. از این رو، با نمونه های پیشین که زمخت و با شیارهای کند، ساخته می شدند، تفاوت داشتند. جالب این که دانه های تسبیح شکل برای ساخت زیورآلات از تخم شترمرغ هم از منطقه کشف شد، که نشان می دهد عشق و علاقه به تزیین و زیورآلات، از دیرباز و همان عهد انسانهای نخستین سابقه داشته است. قلم حکاکی (اسکنه ی حجاری)، و ابزار خال اندازی بر روی سنگ در این کاوشها درکنار اشیاء یافت شد.
منطقه ال کعب، تنها در دو فصل بهار و تابستان قابل سکونت بود. سیلابهای سالانه کران رود نیل، تقریبا سکونت در این منطقه را آن هم با تجهیزات انسانهای نخستین، غیرممکن می ساخت. همین مطلب آشکار می سازد که این قبایل عمدتاً نظام اجتماعی ایلیاتی داشتند و مجبور بودند که از ناحیه ای به ناحیه دیگر، نقل مکان کنند. با این وجود، همین کمپ های انسانی ، دوره ای از شکوفایی، و زندگی دررکنار سواحل خوش آب و هوای نیل را تجربه کرده، از ذخایر آبی نیل به همراه وجود شکار سنتی در علفزارها و دشتهای اطراف به ویژه گربه وحشی و غزال استفاده می کرده است.
صنعت عمده این عصر، که نزدیک وادی حلف در سودان شمالی مشاهده شد، عبارت است از: فرهنگ آرکنی .Sharmakian و فرهنگ شارمارکی Arkinian تاکنون، مصنوعات مربوط به فرهنگ آرکنی ، تنها در یک منطقه یافت شده است که به حدود 7440 پیش از میلاد باز می گردد. منطقه، محل سکونت اجتماع کوچکی از انسانهاست که حدود 13 خانوار را در بر می گیرد. همچون دیگر کمپ های ایجاد شده در کناره سواحل رود نیل، این مجتمع نیز در فصول معینی مورد استفاد قرار می گرفت و به طور دائم و در تمام طول سال از آن بهره برداری نمی شد؛ از این رو، برای درک بهتر فرهنگ آرکنی، می باید منتظر ماند تا منطقه و ناحیه دیگری، شواهدی از آن را در اختیار باستان شناسان و پژوهشگران قرار دهد. صنعت آرکنی، عمدتاً صنعتی مینیاتوری و ظریف سازی بود؛ اشیاء سنگی، با دقت و مهارت تمام تراشیده می شدند و مصنوعات جنگی و شکار بسیار تیز و برنده بودند؛ هرچند ساخت همین ابزار برنده تر موجب شد تا مواد اولیه بیشتری از سنگ به دست آید و در رشد و شکوفایی صنعت آرکنی مؤثر افتد.

اطلاعات ما از فرهنگ شارمارکی به مراتب بیشتر از آرکنی است.

img/daneshnameh_up/7/74/Gozara2.jpg

صنعتی جدیدتر، که دوره طولانی تری را هم شامل می شد. مصنوعات شارمارکی، دست کم یک دوره 2500 ساله را تشکیل می دهد (از 5750 تا 3270 پیش از میلاد) اگرچه مصنوعات این دوره دارای کاربرد فراوان تر و بیش تری بودند؛ اما از نظر کیفیت، به ویژه در اواخر این دوره، شاهد نزول و سقوط آن هستیم. مجتمع های این دسته از مردمان در اطراف ساحل رود نیل مشاهده شده است . اندک اندک ،این مجتمع های صنعتی، در همدیگر ادغام گشتند و اجتماعات بزرگ تر انسانها را تشکیل دادند. شواهدی هم از افزایش بی رویه جمعیت انسانی در حدود 5500 پیش از میلاد در دست است؛ این «انفجار جمعیتی» شاید به جهت اشتغال مردمان به کار کشاورزی و نیز اهلی کردن حیوانات رخ داده باشد. کشاورزی و تربیت و اهلی کردن حیوانات ، موجب افزایش فوق العاده ذخیره غذایی و بنابراین ازدیاد نفوس گردید. خلاصه آن که ، اگر خواسته باشیم از منظر جغرافیایی سخن گفته باشیم، مردمان مصر باستان، به تدریج از زندگی ایلیاتی و بیابانگردی، به سوی یکجاگزینی و کشاورزی در سواحل کران رود نیل ، روی آوردند و در گذر زمان، خود را کاملاً با شرایط تازه محیطی وفق دادند.


متاسفانه، تاکنون شواهدی دال بر چگونگی ظهور کشاورزی و اهلی کردن حیوانات در مصر به دست نیامده است و به درستی دانسته نیست که این حادثه مهم تاریخی چگو نه به وقوع پیوسته است. از ترک گفتن تدریجی زندگی ایلیاتی تا آغاز زندگی کشاورزی و تشکیل نخستین دهکده ها، یک فاصله زمانی چند هزار ساله پشت سرگذاشته شده است. در این مدت، فرهنگ پارینه سنگی پایانی، جای خود را به فرهنگ کشاورزی و روستایی دوره پیش از پادشاهی می دهد؛ دوره ای که بزرگ ترین شکوفائیهای علمی در مصرباستان به وقوع می پیوندد، و اثر خود را برای یک زمان چند هزار ساله، در اعماق باورها، اعتقادات، و مهندسی اجتماعی باقی می گذارد. حتی گفته شده که در همین دوره است که خط و نوشتن در مصر ابداع گردید و آثار و علائم اولیه خود را بروز داد؛ نظام نوشتاری که در رشد و توسعه خود بعدها به خط - نگار هیروگلیفی منجر شد. در نوبه (سودان کنونی) مناطقی وجود دارد که آثار و بقایای اهلی کردن حیوانات از 5110 سال پیش از میلاد در آنجا مشاهده شده است. این که به راستی فن اهلی ساختن حیوانات از فراسوی مرزهای مصر به این کشور آورده شد، و یا توسط مصریان ابداع گردید، هنوز مورد مناظره و اختلاف پژوهشگران و باستان شناسان است. با این وجود، این دوره بیش از عهد پیش پادشاهی در مصر، که اتفاقاً از اهمیت ویژه ای هم برخوردار است، مشکلات و سؤالهای فراوانی را پیش روی مورخان و پژوهشگران قرار داده است؛ سؤالهایی که پاسخشان منوط و نیازمند کشفیات تازه تر در مصر است.


تعداد بازدید ها: 7525


ارسال توضیح جدید
الزامی
big grin confused جالب cry eek evil فریاد اخم خبر lol عصبانی mr green خنثی سوال razz redface rolleyes غمگین smile surprised twisted چشمک arrow



از پیوند [http://www.foo.com] یا [http://www.foo.com|شرح] برای پیوندها.
برچسب های HTML در داخل توضیحات مجاز نیستند و تمام نوشته ها ی بین علامت های > و < حذف خواهند شد..