منو
 کاربر Online
694 کاربر online

اندازه گیری دما

تازه کردن چاپ
علوم طبیعت > فیزیک > حرارت و ترمودینامیک > ترمودینامیک
(cached)



درجه سردی و گرمی جسم را دما می‌گویند. دما کمیتی نسبی و مقایسه‌ای است، زیرا امکان دارد دمای جسمی نسبت به جسم دیگر سرد و در عین حال نسبت به جسم دیگری گرم باشد. مبحث زیر در مورد روش اندازه گیری دما می‌باشد.

نگاه اجمالی

برای اندازه گیری دما از دماسنج استفاده می‌کنیم. ساده‌ترین دماسنج ، دماسنج جیوه‌ای است که تشکیل شده است از لوله نازکی که دارای مخزن کوچکی می‌باشد. درون مخزن از جیوه پر شده است و گرفتن گرما باعث بالا رفتن و پایین آمدن جیوه در دماسنج شده و از روی آن دمای جسم تعیین می‌شود. ارتفاع جیوه ، کمیتی است که در دماسنج جیوه‌ای موجب سنجش دما می‌شود. این کمیت کمیت دماسنجی نامیده می‌شود.



تصویر

مقیاس دماسنجی

بسیاری خواص فیزیکی سنجش‌پذیر وجود دارند که همچنانکه ادراک فیزیولوژیکی ما از دما تغییر می‌کند، آنها نیز تغییر می‌کنند. از جمله این خواص می‌توان از حجم یک مایع ، طول یک میله ، مقاومت الکتریکی یک سیم ، فشار یک گاز در حجم ثابت ، حجم یک گاز در فشار ثابت و رنگ نور رشته یک لامپ نام برد. هر یک از این خواص را می‌توان برای ساختن یک دماسنج یعنی بوجود آوردن یک مقیاس خصوصی دما ، بکار برد. چنین مقیاس دمایی را با انتخاب یک ماده دماسنجی بخصوص و استفاده از خاصیت دماسنجی خاصی از این ماده ، ایجاد می‌کنیم.

دماسنج

برای تعیین یک مقیاس تجربی دما ، سیستمی با مختصات X و Y را به عنوان سیستم استاندارد که ما آن را دماسنج می‌نامیم، انتخاب می‌کنیم و @مجموعه قواعدی را برای نسبت دادن یک مقدار عددی به دمای وابسته به هر کدام منحنیهای هم‌دمای آن ، اختیار می‌کنیم. به هر سیستم دیگری که با دماسنج در تعادل گرمایی باشد، همین عدد را برای دما نسبت می‌دهیم.

تابع دماسنجی

ساده‌ترین روش برای اندازه گیری دما این است که یک مسیر مناسب در صفحه XY ، بر طبق نمودار زیر که با خط چین نشان داده شده است، انتخاب کنیم. این خط ، منحنیهای همدما را در نقاطی قطع می‌کند که مختصه Y آنها مشترک ولی مختصه X آنها متفاوت است. سپس دمای وابسته به هر منحنی همدما را به عنوان تابع مناسبی از X در این نقطه تقاطع اختیار می‌کنیم. مختصه X ویژگی دماسنجی خوانده می‌شود و شکل تابع دماسنجی مقیاس دما را تعیین می‌کند.

فرض می‌کنیم X نمایشگر یکی از ویژگیهای دماسنج باشد. بطور اختیاری می‌خواهیم مقیاس دما را طوری تعریف کنیم که دمای θ مستقیما با X متناسب باشد. بنابراین ، دمای مشترک بین دماسنج و همه سیستمهایی که با آن در تعادل گرمایی هستند، عبارتست از:


نقطه ثابت

بطور کلی معادله در مورد دماسنجی که در تماس با سیستمی است که دمای آن باید اندازه گیری شود، بکار می‌رود. بنابراین ، معادله مذکور هنگامی بکار می‌رود که دماسنج با سیستم استانداردی که به دلخواه انتخاب شده و تولید آن ساده است، در تماس قرار گیرد. این حالت از سیستم استانداری که به دلخواه انتخاب شده است، یک نقطه ثابت خوانده می‌شود.

از سال 1333/1954، فقط یک نقطه ثابت استاندارد بکار رفته است که همان نقطه سه‌گانه آب یعنی حالتی است که در آن مخلوطی از یخ ، مایع و بخار آب خالص ، در تعادل قرار دارند. به دمایی که این حالت در آن وجود دارد، بطور اختیاری 237،16 کلوین که به اختصار به صورت 237،16k نوشته می‌شود،نسبت داده شده است و اکنون با محاسبه a از معادله بالا خواهیم داشت:



دمای نقطه سه‌ گانه آب ، نقطه ثابت استاندارد دماسنجی است.



تصویر

شرط نقطه سه ‌گانه

برای رسیدن به نقطه سه ‌گانه ، آب بسیار خالص را که ترکیب ایزوتوپی آن عمدتا شبیه آب اقیانوس است، در ظرفی که در شکل زیر طرح آن نشان داده شده است، تقطیر می‌کنند. پس از این که تمام هوا از ظرف خارج شد، دهانه ظرف را مسدود می‌کنند. با کمک یک مخلوط سرد کننده در حفره داخلی ، یک لایه یخ در اطراف این حفره تشکیل می‌شود. وقتی که مخلوط سرد کننده با یک حباب دماسنج جایگزین شود، یک لایه نازک در اطراف این دماسنج ذوب می‌شود. مادامی که فازهای جامد ، مایع و بخار با یکدیگر در تعادل به سر می‌برند، سیستم در نقطه سه‌ گانه است.

مباحث مرتبط با عنوان



تعداد بازدید ها: 49664


ارسال توضیح جدید
الزامی
big grin confused جالب cry eek evil فریاد اخم خبر lol عصبانی mr green خنثی سوال razz redface rolleyes غمگین smile surprised twisted چشمک arrow



از پیوند [http://www.foo.com] یا [http://www.foo.com|شرح] برای پیوندها.
برچسب های HTML در داخل توضیحات مجاز نیستند و تمام نوشته ها ی بین علامت های > و < حذف خواهند شد..