منو
 کاربر Online
713 کاربر online

آق قویونلو، به چه معناست

تازه کردن چاپ
جامعه و علوم اجتماعی > تاریخ > تاریخ ایران
جامعه و علوم اجتماعی > تاریخ > دوره های تاریخی > عصر دین های جهانی
جامعه و علوم اجتماعی > تاریخ > مناطق تاریخی > ایران > سلسله ها
(cached)



آق قویونلوها

«908- 880 ق / 1502- 1378 م»

واژه آق قویونلو به چه معناست؟


  • آق به معنی سفید،
  • قویون «گوسپند»، و
  • لو ، پسوند دارندگی و نسبت

که روی هم به معنی دارنده گوسفند سفید یا منسوب بدان است.

این واژه، نخستین بار در منابع سده 8 ق / 14 م دیده شده است به طوریکه در دوره‏های پیش از این سده، اثری از آن به دست نیامده است.

وجه تسمیه ی نام آق قویونلوها

یکی از نشانه‏های دلبستگی ترکمانان به گوسفند یا وابستگی معیشت آنان به این حیوان به این خاطر است که بیشتر بر سنگ گو خود شکل قوچ می‏کندند.
باید توجه داشت که در این مورد نظرات محققان مختلف است‌ ؛

    • ،برخی گمان برده‏اند که در روزگار کهن، بر پرچم قبایل قراقویونلو، نگاره قوچ سیاه، و طوایف آق قویونلو، قوچ سفید نقش می‏شده است.
اما این شکل، بر پرچم اوزون حسن «وفات 882 ق / 1478 م» پنجمین و نیرومندترین پادشاه آق قویونلو هرگز مشاهده نشده است.
مینورسکی احتمال داده است که این نام، نماد بُتواره‏ای «توتمی» دیرین این طوایف باشد.

    • رأی دیگر این است که این نام به رنگ بیشتر گله‏های گوسفند هر یک از قبیله‏های یاد شده اشاره دارد
«رویمر: دوران فترت ترکمانان، تاریخ ایران میان مغولان و صفویان، ص 263».
اما بعید به نظر می‏رسد که یک قبیله بزرگ دامدار بیابانگرد، بتواند بیشتر دامهای خود را از یک رنگ دلخواه دست چین کند.

    • از سوی دیگر سخن روزماری کویرینگ زوخه نیز در وجه تسمیه آق قویونلو آشفته می‏نماید. وی در ایرانیکا نوشته است:
گفته می‏شود که این نامها به نمادهای بتواره‏ای کهن اشاره دارد. اما به گفته رشید الدین فضل الله «وفات 718 ق / 1318 م»، ترکان از خوردن گوشت جانداران بتواره خود منع شده بودند. با این وجود با توجه به اهمیت گوشت گوسفند در غذای معمولی بیابانگردان دامدار، بعید به نظر می‏رسد که قبایل مورد بحث چنین بتواره‏ای را رعایت کرده باشند. «ایرانیکا: ذیل آق قویونلو».

نقدی بر آخرین نظر در باب وجه تسمیه ی آق قویونلوها

مطلب نقل شده از روزماری کویرینگ زوخه ، دارای اشکالات متعددی است:

رشید الدین می‏گوید: «هر شعبه‏ای از این شعب بیست و چهارگانه جانوری مخصوص کرده‏اند که اونقون ایشان باشد. و اونقون به ترکی به معنی مبارک است ؛ و عادت آن است که هر چه اونقون قومی باشد، آن را قصد نکنند و نیازازند و گوشت آن را نخورند.» تاریخ، ج 1، صص 38 و 73.
در حقیقت آن چه رشید الدین به عنوان «مبارک» برای قبایل ترک یاد می‏کند، چیزی از بتواره کم دارد به خصوص که هم معنی کامل با آن نیست. «نگاه کنید به توتم: در دائرة المعارفهای عمومی»

  • دو دیگر رشید الدین صریحاً بیان می‏دارد که اونقونِ بایندریان «آق قویونلو»، سنقور «نوعی باز» است .«تاریخ، ص 41»
و از این رو، مسأله اساساً به گوسفند ارتباطی پیدا نمی‏کند.

  • سوم، اگر کویرینگ زوخه به جمله دیگر فضل الله نظر دارد که : «در ابتدای کار، یاسا داده بودند که هیچ گوسفند و حیوانات مأکول اللحم ( حیواناتی که گوشت آنها خوراکی است‌ ) را حلق نبرند» به جمله بعدی آن توجه نکرده است که «.... حلق نبرند بلکه به رسم ایشان سینه و شانه بشکافند.»تاریخ، ص 488
به عبارت دیگر ، از حلق بریدن منع شده‏، نه کشتن و خوردن گوشت گوسفند.

  • چهارم اینکه فضل الله یادآوری می‏کند که نیای ایشان برای فرزندان هر قبیله معین کرده بودند که از گوسفند و دیگر حیوانات مأکول اللحم «کدام اندام از گوشت، نصیب هر شعبه باشد تا .... با یکدیگر نزاع و دل ماندگی نکنند.» تاریخ صص 38 - 45

بنابراین، توضیح یاد شده در ایرانیکا از اصل دچار اشکال است.


تعداد بازدید ها: 6941


ارسال توضیح جدید
الزامی
big grin confused جالب cry eek evil فریاد اخم خبر lol عصبانی mr green خنثی سوال razz redface rolleyes غمگین smile surprised twisted چشمک arrow



از پیوند [http://www.foo.com] یا [http://www.foo.com|شرح] برای پیوندها.
برچسب های HTML در داخل توضیحات مجاز نیستند و تمام نوشته ها ی بین علامت های > و < حذف خواهند شد..